జాతీయ అంశాలు (National Affairs): జల్ జీవన్ మిషన్ 2.0
ఏమిటి?
జల్ జీవన్ మిషన్ గ్రామీణ కుటుంబాలకు సురక్షితమైన, తగినంత తాగునీటిని ఇంటి కుళాయి ద్వారా అందించేందుకు ప్రారంభించిన కార్యక్రమం. కేవలం పైపులు ఏర్పాటు చేయడం కాకుండా నీటి సరఫరా నిరంతరంగా, నాణ్యంగా కొనసాగడంపై ఇప్పుడు ఎక్కువ దృష్టి పెడుతోంది.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని కుటుంబాలు ఈ కార్యక్రమం ప్రధాన ప్రయోజనదారులు. ఇది కుటుంబాలకు నేరుగా నగదు ఇచ్చే పథకం కాదు. గ్రామాల్లో తాగునీటి వనరు నుంచి ఇంటి కుళాయి వరకు వ్యవస్థను నిర్మించడం, నిర్వహించడం, నీటి నాణ్యత మరియు సరఫరా స్థిరత్వాన్ని మెరుగుపరచడం దీని పరిధి.
ముఖ్య విషయాలు
- జల్ జీవన్ మిషన్ 2019లో ప్రారంభమైంది.
- కేంద్ర జలశక్తి మంత్రిత్వ శాఖలోని తాగునీరు మరియు పారిశుధ్య విభాగం అమలును సమన్వయం చేస్తుంది.
- గ్రామీణ గృహాలకు కుళాయి నీటి అనుసంధానం ప్రధాన అంశం.
- నీటి వనరుల స్థిరత్వం, వర్షపు నీటి సంరక్షణ, వాడిన నీటి నిర్వహణకు కూడా ప్రాధాన్యం ఉంది.
- గ్రామ సమాజాల భాగస్వామ్యం కార్యక్రమంలో ముఖ్యమైన అంశం.
సులభమైన ఉదాహరణ
ఒక గ్రామంలో కుటుంబాలు తాగునీటి కోసం దూరంగా వెళ్లాల్సి వస్తే, మిషన్ కింద ఏర్పడిన గ్రామీణ పైపు నీటి వ్యవస్థ ద్వారా అర్హ గృహాలకు ఇంటి వద్ద కుళాయి నీటి సేవ అందేలా చర్యలు చేపడతారు.
తాజా మార్పు
10 మార్చి 2026న కేంద్ర మంత్రివర్గం జల్ జీవన్ మిషన్ 2.0ను డిసెంబర్ 2028 వరకు పొడిగించింది. మొత్తం వ్యయాన్ని ₹8.69 లక్షల కోట్లకు పెంచి, స్థిరమైన నీటి సేవలు మరియు వ్యవస్థాపక సంస్కరణలపై దృష్టి పెట్టింది.
జల్ జీవన్ మిషన్ అధికారిక పోర్టల్, https://jaljeevanmission.gov.in/, కేంద్ర ప్రభుత్వ పత్రికా సమాచార కార్యాలయం, https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2237550, సమాచారం 14 సెప్టెంబర్ 2026 నాటికి ధ్రువీకరించబడింది.