16 అక్టోబర్ 2026 కరెంట్ అఫైర్స్: నౌకాదళంలోకి INS సమర్థక్, PM-SETU కింద ఐదు ITI క్లస్టర్లు, జహీరాబాద్‌లో హ్యుందాయ్ R&D కేంద్రం

16 అక్టోబర్ 2026 వార్తల్లో రక్షణ రంగంలో ప్రైవేట్ షిప్‌యార్డ్ నిర్మించిన తొలి బహుళ ప్రయోజన నౌక INS సమర్థక్ నౌకాదళంలో చేరడం ముఖ్యమైన అంశం. శాస్త్ర రంగంలో గంగా మైదానంలో 4,600 ఏళ్ల రుతుపవన చరిత్రను పునర్నిర్మించిన BSIP అధ్యయనం, తమిళనాడులో అంగారక నమూనా ప్రదేశాల గుర్తింపు వార్తల్లో నిలిచాయి. ఆర్థిక రంగంలో PM-SETU కింద ఐదు ITI క్లస్టర్లకు ఆమోదం, కాందా ఎక్స్‌ప్రెస్ ఉల్లి సరఫరా, బల్గేరియాకు తాటి బెల్లం పొడి ఎగుమతి వార్తల్లో నిలిచాయి. రాష్ట్రాల విషయానికొస్తే జహీరాబాద్‌లో హ్యుందాయ్ R&D కేంద్రం, అమరావతిలో CII ప్రాంతీయ సదస్సు ఒప్పందాలు పరీక్షలకు ముఖ్యం.

జాతీయ అంశాలు

e-గవర్నెన్స్ సంస్కరణలపై జాతీయ సదస్సు — ధర్మశాల

కేంద్ర పరిపాలనా సంస్కరణలు, ప్రజా ఫిర్యాదుల విభాగం (DARPG) హిమాచల్ ప్రదేశ్ ప్రభుత్వంతో కలిసి 16-17 అక్టోబర్ 2026న ధర్మశాలలో e-గవర్నెన్స్ సంస్కరణలపై జాతీయ సదస్సు నిర్వహించింది (GKToday).

• డిజిటల్ మార్పు, పరిపాలనలో కొత్త ఆలోచనలు, పౌరకేంద్రిత సేవల అందజేత ఈ సదస్సు లక్ష్యాలు.
• మొదటి రోజు అగ్రిస్టాక్, e-జాగృతి, e-సంజీవని, iGOT కర్మయోగి వంటి డిజిటల్ వేదికలపై చర్చ జరిగింది (CrackTarget).

పరీక్షల కోణం: DARPG కేంద్ర సిబ్బంది, ప్రజా ఫిర్యాదులు, పెన్షన్ల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో ఉంటుంది. ఏటా జరిగే ఈ సదస్సు వేదికను అడిగే అవకాశం ఉంది.

NSG 42వ ఆవిర్భావ దినోత్సవం

జాతీయ భద్రతా దళం (NSG) 42వ ఆవిర్భావ దినోత్సవం సందర్భంగా 16 అక్టోబర్ 2026న ప్రధాని మోదీ ఆ దళ సిబ్బందికి శుభాకాంక్షలు తెలిపారు (DD India).

• NSG కేంద్ర హోం శాఖ పరిధిలోని ఉగ్రవాద నిరోధక సమాఖ్య దళం. దీన్ని 1984లో ఏర్పాటు చేశారు, NSG చట్టం 1986 దీనికి చట్టబద్ధత ఇస్తుంది (CrackTarget).
• ఈ కమాండోలను ‘బ్లాక్ క్యాట్స్’ అని పిలుస్తారు.

ఆర్థిక వ్యవస్థ

PM-SETU — ఐదు ITI క్లస్టర్లకు రూ.1,194.92 కోట్లు

నైపుణ్యాభివృద్ధి, వ్యవస్థాపకత మంత్రిత్వ శాఖ (MSDE) కార్యదర్శి దేబశ్రీ ముఖర్జీ అధ్యక్షతన జరిగిన PM-SETU జాతీయ స్టీరింగ్ కమిటీ 6వ సమావేశం 16 అక్టోబర్ 2026న ఐదు క్లస్టర్లకు రూ.1,194.92 కోట్ల వ్యూహాత్మక పెట్టుబడి ప్రణాళికలను ఆమోదించింది (DD India).

• క్లస్టర్లు, భాగస్వాములు: కటక (ఒడిశా) — రూ.240.50 కోట్లు, టాటా స్టీల్ ఫౌండేషన్; పుణె — రూ.241 కోట్లు, BVG ఇండియా; ఛత్రపతి శంభాజీనగర్ — రూ.238.01 కోట్లు, బెల్‌రైజ్ ఇండస్ట్రీస్; జమ్మూ — రూ.240 కోట్లు, ఈగిల్ ఇన్‌ఫ్రా ఇండియా; శ్రీనగర్ — రూ.235.41 కోట్లు, ఇందర్‌దీప్ ఇన్‌ఫ్రా ఇండియా.
• ఇప్పటివరకు PM-SETU కింద మంజూరైన మొత్తం పెట్టుబడి రూ.3,687 కోట్లు.
• ప్రతి క్లస్టర్‌లో ఒక హబ్ ITI, దానికి అనుబంధంగా నాలుగు స్పోక్ ITIలు ఉంటాయి. క్లస్టర్లు ISO ధ్రువీకరణ పొందాలని, కనీసం ఒక వరల్డ్‌స్కిల్స్ ప్రమాణాల ట్రేడ్ ఉండాలని కమిటీ సూచించింది.
• శిక్షకుల శిక్షణ విభాగం కింద అక్టోబర్ 2026 నాటికి జాతీయ నైపుణ్య శిక్షణ సంస్థల (NSTI) ద్వారా 3,744 మంది శిక్షకులకు శిక్షణ ఇచ్చారు.
• PM-SETU పూర్తి పేరు ‘ప్రధానమంత్రి స్కిల్లింగ్ అండ్ ఎంప్లాయబిలిటీ ట్రాన్స్‌ఫర్మేషన్ త్రూ అప్‌గ్రేడెడ్ ITIs’. 4 అక్టోబర్ 2025న ప్రారంభమైన ఈ పథకం వ్యయం ఐదేళ్లకు రూ.60,000 కోట్లు, లక్ష్యం 1,000 ప్రభుత్వ ITIల ఆధునికీకరణ (InsightsIAS).

పరీక్షల కోణం: ఇది పరిశ్రమల భాగస్వామ్యంతో నడిచే హబ్-అండ్-స్పోక్ నమూనా. ప్రతి క్లస్టర్‌కు ఒక పరిశ్రమ ’యాంకర్ భాగస్వామి’గా ఉండటం దీని ప్రత్యేకత.

కాందా ఎక్స్‌ప్రెస్ — ఈశాన్యానికి బఫర్ ఉల్లి

వినియోగదారుల వ్యవహారాల శాఖ ధరల స్థిరీకరణ నిధి (PSF) కింద సేకరించిన బఫర్ నిల్వ ఉల్లిని ‘కాందా ఎక్స్‌ప్రెస్’ రైలు రేక్‌ల ద్వారా ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు పంపుతోంది (CrackTarget).

• త్రిపుర రాజధాని అగర్తలకు తొలి కాందా ఎక్స్‌ప్రెస్ సుమారు 440 మెట్రిక్ టన్నుల ఉల్లితో 18 అక్టోబర్‌న చేరుతుందని ప్రకటించారు (DD India).
• అంతకుముందు రెండు రేక్‌లు 840 MT, 452 MT ఉల్లిని తీసుకెళ్లాయి. 44 ట్రక్కుల్లో 1,513.46 MT ఉల్లి అసోం, త్రిపుర, నాగాలాండ్‌కు చేరింది.
• అఖిల భారత సగటు మండీ ధర సెప్టెంబర్‌లో క్వింటాల్‌కు సుమారు రూ.3,600 నుంచి అక్టోబర్‌లో రూ.3,300కు తగ్గింది. 211 నగరాల్లో చిల్లర ధర కిలోకు రూ.1 నుంచి రూ.13 వరకు తగ్గింది.

పరీక్షల కోణం: సరఫరా లోటు ఉన్న ప్రాంతాలకు బఫర్ నిల్వలను విడుదల చేయడం ద్వారా ధరలను అదుపు చేయడమే PSF ఉద్దేశం. ఇది సరఫరా వైపు నుంచి ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించే చర్య.

బల్గేరియాకు తొలిసారి సేంద్రీయ తాటి బెల్లం పొడి ఎగుమతి

APEDA సహకారంతో తమిళనాడులోని ఈరోడ్ జిల్లా గోబిచెట్టిపాళయం నుంచి 1.755 టన్నుల సేంద్రీయ తాటి బెల్లం పొడి 15 అక్టోబర్‌న బల్గేరియాలోని వర్నా నగరానికి బయలుదేరింది. చెన్నై ఓడరేవు ద్వారా సముద్ర మార్గంలో ఇది వెళ్తుంది (DD India).

• ఈ సరుకుకు భారత జాతీయ సేంద్రీయ ఉత్పత్తి కార్యక్రమం (NPOP), యూరోపియన్ యూనియన్ సేంద్రీయ ప్రమాణాల ధ్రువీకరణ ఉంది.
• ఈరోడ్‌కు చెందిన వెల్‌బీయింగ్ ఫుడ్స్ తయారు చేయగా, బల్గేరియాలోని సో లైఫ్ లిమిటెడ్ దిగుమతి చేసుకుంటోంది. 137 ఎకరాల సేంద్రీయ సాగు దీని వెనుక ఉంది.
• తాటి పూల మకరందం నుంచి ఈ బెల్లం తయారవుతుంది. దేశీయ మార్కెట్ కంటే రైతులకు 15-22% ఎక్కువ ధర లభిస్తోంది.

పరీక్షల కోణం: APEDA కేంద్ర వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో పనిచేస్తుంది. NPOP కింద సేంద్రీయ ధ్రువీకరణ వ్యవస్థను కూడా APEDA నిర్వహిస్తుంది.

రక్షణ

నౌకాదళంలోకి INS సమర్థక్ — ప్రైవేట్ యార్డ్ నిర్మించిన తొలి బహుళ ప్రయోజన నౌక

ఉపరాష్ట్రపతి సి.పి. రాధాకృష్ణన్ 16 అక్టోబర్ 2026న కర్ణాటకలోని కార్వార్ నౌకాదళ స్థావరంలో INS సమర్థక్‌ను నౌకాదళంలో చేర్చారు. నౌకాదళాధిపతి అడ్మిరల్ కృష్ణ స్వామినాథన్ ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నారు (DD India).

• ప్రైవేట్ షిప్‌యార్డ్ నిర్మించిన భారత నౌకాదళపు తొలి స్వదేశీ బహుళ ప్రయోజన నౌక (MPV) ఇది. L&T సంస్థ తమిళనాడులోని కట్టుపల్లి యార్డ్‌లో 75 శాతానికి పైగా స్వదేశీ పరికరాలతో నిర్మించింది.
• నాలుగు బహుళ ప్రయోజన నౌకల శ్రేణిలో సమర్థక్ మొదటిది. దీని పొడవు 107 మీటర్లు (InsightsIAS).
• కొత్తగా అభివృద్ధి చేస్తున్న ఆయుధాలు, సెన్సర్లు, మానవరహిత వ్యవస్థల పరీక్షలకు ఇది వేదికగా పనిచేస్తుంది. లక్ష్యాల ప్రయోగం, సేకరణ, భారీ నౌకలను లాగడం, అగ్నిమాపక, విపత్తు సహాయం (HADR) పనులు కూడా చేస్తుంది.
• అవసరమైతే పరిమిత స్థాయి ఆసుపత్రి నౌకగా మార్చవచ్చు. సముద్రంలో ఒకే చోట స్థిరంగా నిలిపే డైనమిక్ పొజిషనింగ్ వ్యవస్థ ఇందులో ఉంది.

పరీక్షల కోణం: సహాయక పనులను ఈ నౌకలు చూసుకుంటే యుద్ధ నౌకలు పూర్తిగా యుద్ధ విధులకే అందుబాటులో ఉంటాయి. రక్షణ నౌకల తయారీలో ప్రైవేట్ రంగ సామర్థ్యానికి ఇది నిదర్శనం.

పర్యావరణం

గంగా మైదానంలో 4,600 ఏళ్ల రుతుపవన చరిత్ర — BSIP అధ్యయనం

కేంద్ర శాస్త్ర సాంకేతిక విభాగం (DST) పరిధిలోని బీర్బల్ సాహ్ని పురాజీవశాస్త్ర సంస్థ (BSIP) శాస్త్రవేత్తలు మధ్య గంగా మైదానంలో గత 4,600 ఏళ్ల రుతుపవన, పర్యావరణ చరిత్రను పునర్నిర్మించారు (DD India).

• ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని లక్నో జిల్లా హులాస్ ఖేడా సమీపంలోని కరేలా సరస్సు అనే ఆక్స్‌బో (నదీ వంపు) సరస్సు అవక్షేపాలను అధ్యయనం చేశారు.
• AMS రేడియోకార్బన్ డేటింగ్, కార్బన్-నైట్రోజన్ స్థిర ఐసోటోపులు, రేణువుల పరిమాణ విశ్లేషణ, పుప్పొడి (పోలెన్) విశ్లేషణ వంటి పద్ధతులు వాడారు.
• 4.2 వేల సంవత్సరాల నాటి శుష్క ఘటన, రోమన్ ఉష్ణ కాలం, లిటిల్ ఐస్ ఏజ్‌లతో ముడిపడిన నాలుగు ప్రధాన పర్యావరణ దశలను గుర్తించారు.
• రుతుపవనాల హెచ్చుతగ్గుల వల్ల C3, C4 వృక్షజాలం మధ్య మార్పులు జరిగాయి. లిటిల్ ఐస్ ఏజ్ కాలంలో పశ్చిమ గాలుల తేమ, వరదల ఆనవాళ్లు కనిపించాయి.
• ఫలితాలు ’జర్నల్ ఆఫ్ ఏషియన్ ఎర్త్ సైన్సెస్’లో ప్రచురితమయ్యాయి. చిన్న ఆక్స్‌బో సరస్సులు రుతుపవన చరిత్రను భద్రపరిచే ‘సున్నితమైన సహజ ఆర్కైవ్‌లు’ అని పరిశోధకులు పేర్కొన్నారు.

పరీక్షల కోణం: BSIP లక్నోలో ఉన్న DST స్వయంప్రతిపత్తి సంస్థ. రుతుపవనాల పనితీరు గతంలో ఎలా మారిందో తెలుసుకోవడం భవిష్యత్ వాతావరణ మార్పులను అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది.

శాస్త్ర సాంకేతికం

తమిళనాడులో అంగారక గ్రహాన్ని పోలిన భూభాగాలు

కేరళ విశ్వవిద్యాలయ భూగర్భశాస్త్ర విభాగానికి చెందిన డా. సజిన్ కుమార్ నేతృత్వంలోని బృందం అంగారకుడిని పోలిన భూభాగాలను (Mars analogue sites) గుర్తించింది. ఈ ఫలితాలను కేంద్ర శాస్త్ర సాంకేతిక విభాగం (DST) 16 అక్టోబర్ 2026న ప్రకటించింది (DD India).

• తమిళనాడులోని నెయ్‌వేలిలో మెలంటెరైట్ ఖనిజాన్ని, తిరుచిరాపల్లి బాడ్‌ల్యాండ్స్‌లో, చిలీలోని అటకామా ఎడారిలో జిప్సమ్‌ను గుర్తించారు.
• ఈ రెండూ నీటిని కలిగిన సల్ఫేట్ ఖనిజాలు. మెలంటెరైట్ ఒక హైడ్రేటెడ్ ఐరన్ సల్ఫేట్, ఇది తాత్కాలిక తడి, ఆమ్ల పరిస్థితుల్లో సల్ఫైడ్‌లు ఆక్సీకరణం చెందడం వల్ల ఏర్పడుతుంది (GKToday).
• DST-FIST నిధులతో కొన్న లేజర్ రామన్ స్పెక్ట్రోమీటర్‌తో ఖనిజాలను గుర్తించారు. ఫలితాలు ’జర్నల్ ఆఫ్ జియోఫిజికల్ రీసెర్చ్: ప్లానెట్స్’లో ప్రచురితమయ్యాయి.

పరీక్షల కోణం: అంగారకుడిపై గతంలో నీరు ఉండేదా, జీవం ఉండే పరిస్థితులు ఉన్నాయా అనే ప్రశ్నలకు ఇలాంటి భూమి మీది నమూనా ప్రదేశాలు సమాధానం వెతకడంలో సహాయపడతాయి.

ముఖ్యమైన దినోత్సవాలు

ప్రపంచ ఆహార దినోత్సవం — 16 అక్టోబర్

1945లో ఆహార, వ్యవసాయ సంస్థ (FAO) స్థాపనకు గుర్తుగా ఏటా అక్టోబర్ 16న ప్రపంచ ఆహార దినోత్సవం జరుపుతారు (InsightsIAS).

• ప్రపంచంలో సుమారు 645 మిలియన్ల మంది దీర్ఘకాల ఆకలితో బాధపడుతున్నారు. సుమారు 2.69 బిలియన్ల మంది ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం కొనలేని స్థితిలో ఉన్నారు.
• జాతీయ ఆహార భద్రతా చట్టం (NFSA) 2013 గ్రామీణ జనాభాలో 75%, పట్టణ జనాభాలో 50% మందిని, అంటే సుమారు 81 కోట్ల మందిని కవర్ చేస్తుంది.
• ప్రాధాన్య కుటుంబాల్లో ఒక్కొక్కరికి నెలకు 5 కిలోలు, అంత్యోదయ అన్న యోజన (AAY) కుటుంబానికి నెలకు 35 కిలోల ఆహారధాన్యాలు అందుతాయి. PMGKAY కింద ఉచిత ఆహారధాన్యాల పంపిణీ డిసెంబర్ 2028 వరకు కొనసాగుతుంది.

రాష్ట్ర అంశాలు (AP & TS)

జహీరాబాద్ NIMZలో హ్యుందాయ్ రూ.8,528 కోట్ల R&D కేంద్రం

హ్యుందాయ్ మోటార్ ఇండియా ఇంజనీరింగ్ (HMIE) మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ చాంగ్ యోన్ చో నేతృత్వంలోని బృందం 16 అక్టోబర్ 2026న హైదరాబాద్‌లో తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డిని కలిసింది (The Federal).

• జహీరాబాద్‌లోని జాతీయ పెట్టుబడి, తయారీ మండలి (NIMZ)లో 678 ఎకరాల్లో దశలవారీగా HMIE ఇంటిగ్రేటెడ్ గ్లోబల్ R&D కేంద్రం ఏర్పాటవుతుంది. పెట్టుబడి రూ.8,528 కోట్లు, 4,276 ఉద్యోగాలు వస్తాయని అంచనా.
• ఇందులో వాహనాల పరీక్ష, ధ్రువీకరణ కోసం భారీ టెస్ట్ సెంటర్ ఉంటుంది. జూన్ 2025లోనే తెలంగాణ పారిశ్రామిక ప్రోత్సాహక కేబినెట్ ఉపసంఘం ఈ ప్రతిపాదనను ఆమోదించింది.
• అనుమతులను వేగవంతం చేయాలని ముఖ్యమంత్రి అధికారులను ఆదేశించారు. రాష్ట్రంలో కార్ల తయారీ ప్లాంటు కూడా పెట్టాలని హ్యుందాయ్‌ను ఆహ్వానించారు (The Hans India).
• డిసెంబర్‌లో జరిగే ఇన్వెస్ట్ తెలంగాణ గ్లోబల్ సమ్మిట్ 2026కు కూడా హ్యుందాయ్ నాయకత్వాన్ని ఆహ్వానించారు.

అమరావతిలో CII భాగస్వామ్య సదస్సు ప్రాంతీయ సమావేశం — 60 ఒప్పందాలు

31వ CII భాగస్వామ్య సదస్సు (Partnership Summit) ప్రాంతీయ సమావేశం 16 అక్టోబర్‌న అమరావతిలోని SRM విశ్వవిద్యాలయంలో జరిగింది. ఇందులో రూ.42,947.74 కోట్ల విలువైన 60 అవగాహన ఒప్పందాలు (MoUs) కుదిరాయి, వీటి ద్వారా 56,653 ఉద్యోగాలు వస్తాయని అంచనా (Swarajya).

• రాజధాని ప్రాంత జిల్లాలకే 41 ఒప్పందాలు (రూ.27,044.74 కోట్లు, 36,904 ఉద్యోగాలు) దక్కాయి. మిగిలిన 19 ఒప్పందాలు శ్రీకాకుళం నుంచి తిరుపతి వరకు తొమ్మిది జిల్లాలకు చెందినవి.
• అమరావతి ప్రాంతంలో 26 MSMEలకు 480 ఎకరాలు కేటాయించారు. రాష్ట్ర GDPలో అమరావతి ప్రాంతం వాటా సుమారు 35% అని అధికారులు తెలిపారు.

పరీక్షల కోణం: NIMZలు జాతీయ తయారీ విధానం కింద ఏర్పాటైన భారీ పారిశ్రామిక మండళ్లు. పెట్టుబడిదారులకు భూమి, మౌలిక వసతులు ఒకేచోట అందించడం వీటి ఉద్దేశం.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

1. 16 అక్టోబర్ 2026న నౌకాదళంలో చేరిన INS సమర్థక్‌కు ఉన్న ప్రత్యేక గుర్తింపు ఏది? (A) ప్రైవేట్ షిప్‌యార్డ్ నిర్మించిన తొలి స్వదేశీ బహుళ ప్రయోజన నౌక (B) ప్రైవేట్ షిప్‌యార్డ్ నిర్మించిన తొలి స్వదేశీ స్టెల్త్ ఫ్రిగేట్ (C) ప్రభుత్వ షిప్‌యార్డ్ నిర్మించిన తొలి స్వదేశీ సర్వే నౌక (D) ప్రభుత్వ షిప్‌యార్డ్ నిర్మించిన తొలి స్వదేశీ ఫ్లీట్ సపోర్ట్ నౌక

సమాధానం

(A) ప్రైవేట్ షిప్‌యార్డ్ నిర్మించిన తొలి స్వదేశీ బహుళ ప్రయోజన నౌక. INS సమర్థక్‌ను L&T సంస్థ తమిళనాడులోని కట్టుపల్లి యార్డ్‌లో నిర్మించింది, అందుకే ఇది ప్రైవేట్ రంగ నిర్మాణం. ఇది యుద్ధ నౌక కాదు, ఆయుధ పరీక్షలు, మానవరహిత వ్యవస్థల ప్రయోగం, లాగడం, విపత్తు సహాయం వంటి పనులు చేసే బహుళ ప్రయోజన నౌక. ఈ పనులను ఇది చేపట్టడం వల్ల ఫ్రిగేట్‌ల వంటి యుద్ధ నౌకలు యుద్ధ విధులకే అందుబాటులో ఉంటాయి. ఆప్షన్ B లో ప్రైవేట్ నిర్మాణం సరైనదే అయినా నౌక రకం స్టెల్త్ ఫ్రిగేట్ కాదు.

2. INS సమర్థక్‌లో ఉన్న డైనమిక్ పొజిషనింగ్ వ్యవస్థ ఏ పనికి ఉపయోగపడుతుంది? (A) శత్రు జలాంతర్గాములను దూరం నుంచి గుర్తించడానికి (B) సముద్రంలో లంగరు లేకుండానే నౌకను ఒకే స్థానంలో నిలపడానికి (C) శత్రు రాడార్లకు నౌక కనిపించకుండా దాచడానికి (D) తీరానికి దూరంగా ఉన్నా ఉపగ్రహ సమాచారం అందుకోవడానికి

సమాధానం

(B) సముద్రంలో లంగరు లేకుండానే నౌకను ఒకే స్థానంలో నిలపడానికి. డైనమిక్ పొజిషనింగ్ వ్యవస్థ నౌక ఇంజన్లు, థ్రస్టర్లను స్వయంచాలకంగా నియంత్రిస్తూ అలలు, గాలి ఉన్నా నౌకను ఒకే చోట స్థిరంగా ఉంచుతుంది. సమర్థక్ కొత్త ఆయుధాలు, సెన్సర్ల పరీక్షలకు, మానవరహిత నౌకల ప్రయోగం, సేకరణకు వేదిక కాబట్టి ఈ స్థిరత్వం చాలా అవసరం. ఇతర నౌకలకు సముద్రంలో సహాయం అందించడానికీ ఇది ఉపయోగపడుతుంది. ఆప్షన్ C లో చెప్పినది స్టెల్త్ డిజైన్ లక్షణం, దానికి డైనమిక్ పొజిషనింగ్‌తో సంబంధం లేదు.

3. PM-SETU పథకంలో ITI క్లస్టర్ల నిర్మాణం ఏ విధంగా ఉంటుంది? (A) ఒక జిల్లాలోని అన్ని ITIలను ఒకే ప్రైవేట్ సంస్థకు అప్పగించే నమూనా (B) ఒక రాష్ట్ర స్థాయి ITIకి జిల్లాల ITIలన్నీ అనుబంధంగా ఉండే నమూనా (C) ఒక హబ్ ITIకి నాలుగు స్పోక్ ITIలు అనుబంధంగా ఉండే నమూనా (D) ఒక NSTIకి రెండు ప్రభుత్వ ITIలు అనుబంధంగా ఉండే నమూనా

సమాధానం

(C) ఒక హబ్ ITIకి నాలుగు స్పోక్ ITIలు అనుబంధంగా ఉండే నమూనా. PM-SETU హబ్-అండ్-స్పోక్ నమూనాలో ప్రతి క్లస్టర్‌లో ఒక ప్రధాన ప్రభుత్వ ITI కేంద్రంగా ఉంటుంది, దానికి నాలుగు ITIలు అనుబంధంగా పనిచేస్తాయి. హబ్‌లో ఆధునిక మౌలిక వసతులు, పరిశ్రమ భాగస్వామ్యం కేంద్రీకృతమై ఉండి వాటి ప్రయోజనం స్పోక్‌లకు అందుతుంది. 16 అక్టోబర్‌న ఆమోదం పొందిన ఐదు క్లస్టర్లు ఈ నమూనాలోనే ఉన్నాయి. NSTIలు శిక్షకులకు శిక్షణ ఇస్తాయి, అవి క్లస్టర్ కేంద్రాలు కావు కాబట్టి ఆప్షన్ D సరికాదు.

4. PM-SETU కింద ఆమోదం పొందిన ఒడిశాలోని కటక క్లస్టర్‌కు పరిశ్రమ భాగస్వామి ఎవరు? (A) బెల్‌రైజ్ ఇండస్ట్రీస్ (B) BVG ఇండియా (C) ఈగిల్ ఇన్‌ఫ్రా ఇండియా (D) టాటా స్టీల్ ఫౌండేషన్

సమాధానం

(D) టాటా స్టీల్ ఫౌండేషన్. కటక క్లస్టర్‌కు రూ.240.50 కోట్ల ప్రణాళికను టాటా స్టీల్ ఫౌండేషన్ భాగస్వామ్యంతో ఆమోదించారు. పుణె క్లస్టర్‌కు BVG ఇండియా, ఛత్రపతి శంభాజీనగర్‌కు బెల్‌రైజ్ ఇండస్ట్రీస్, జమ్మూకు ఈగిల్ ఇన్‌ఫ్రా ఇండియా భాగస్వాములు. ప్రతి క్లస్టర్‌కు ఒక పరిశ్రమ యాంకర్ భాగస్వామిని జత చేయడం ద్వారా కోర్సులు పరిశ్రమ అవసరాలకు అనుగుణంగా ఉండేలా చూస్తారు. ఒడిశాలో టాటా స్టీల్ కార్యకలాపాలు విస్తృతంగా ఉండటం ఈ జతకు సహజ కారణం.

5. BSIP శాస్త్రవేత్తలు మధ్య గంగా మైదానంలో 4,600 ఏళ్ల రుతుపవన చరిత్రను పునర్నిర్మించడానికి ఏ సరస్సు అవక్షేపాలను అధ్యయనం చేశారు? (A) లక్నో జిల్లాలోని కరేలా ఆక్స్‌బో సరస్సు (B) లలిత్‌పూర్ జిల్లాలోని గోవింద్ సాగర్ జలాశయం (C) ఉన్నావ్ జిల్లాలోని నవాబ్‌గంజ్ సరస్సు (D) బహ్రైచ్ జిల్లాలోని కతర్నియాఘాట్ సరస్సు

సమాధానం

(A) లక్నో జిల్లాలోని కరేలా ఆక్స్‌బో సరస్సు. లక్నో జిల్లా హులాస్ ఖేడా సమీపంలోని కరేలా సరస్సు నది వంపు విడిపోయి ఏర్పడిన ఆక్స్‌బో సరస్సు. ఇలాంటి చిన్న సరస్సుల అడుగున పొరలుగా పేరుకునే అవక్షేపాలు ఆయా కాలాల వర్షపాతం, వృక్షజాలం వివరాలను భద్రపరుస్తాయి. BSIP శాస్త్రవేత్తలు ఈ అవక్షేపాలను రేడియోకార్బన్ డేటింగ్, ఐసోటోపులు, పుప్పొడి విశ్లేషణతో పరిశీలించి 4,600 ఏళ్ల చరిత్రను పునర్నిర్మించారు. మిగిలిన ఆప్షన్లు ఉత్తరప్రదేశ్ జలవనరులే అయినా ఈ అధ్యయనానికి సంబంధించినవి కావు.

6. BSIP అధ్యయనం గుర్తించిన నాలుగు పర్యావరణ దశలు ఏ వాతావరణ ఘటనలతో ముడిపడి ఉన్నాయి? (A) మధ్యయుగ ఉష్ణ కాలం, ప్లీస్టోసీన్ ముగింపు, చివరి హిమయుగ గరిష్ఠం (B) యంగర్ డ్రయాస్, హోలోసీన్ ప్రారంభం, మధ్య హోలోసీన్ ఉష్ణ గరిష్ఠం (C) 4.2 వేల ఏళ్ల శుష్క ఘటన, రోమన్ ఉష్ణ కాలం, లిటిల్ ఐస్ ఏజ్ (D) ఎల్ నినో, లా నినా, హిందూ మహాసముద్ర డైపోల్ ఘటనలు

సమాధానం

(C) 4.2 వేల ఏళ్ల శుష్క ఘటన, రోమన్ ఉష్ణ కాలం, లిటిల్ ఐస్ ఏజ్. ఈ అధ్యయనం గత 4,600 ఏళ్లు, అంటే చివరి హోలోసీన్ కాలాన్ని మాత్రమే కవర్ చేస్తుంది. కాబట్టి ఆ కాలంలోని 4.2 వేల ఏళ్ల శుష్క ఘటన, రోమన్ ఉష్ణ కాలం, లిటిల్ ఐస్ ఏజ్‌లతోనే దశలు ముడిపడి ఉన్నాయి. యంగర్ డ్రయాస్, హిమయుగ గరిష్ఠం వంటివి ఇంకా పాత కాలానివి, అవి ఈ కాలపరిధిలోకి రావు. లిటిల్ ఐస్ ఏజ్ కాలంలో పశ్చిమ గాలుల తేమ, వరదల ఆనవాళ్లు కనిపించాయని అధ్యయనం పేర్కొంది.

7. ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు ఉల్లి సరఫరా చేస్తున్న ‘కాందా ఎక్స్‌ప్రెస్’ ఏ నిధి కింద సేకరించిన నిల్వలను తరలిస్తోంది? (A) జాతీయ విపత్తు ప్రతిస్పందన నిధి (B) వ్యవసాయ మౌలిక వసతుల నిధి (C) ధరల స్థిరీకరణ నిధి (D) రైతు ఉత్పత్తి సంస్థల నిధి

సమాధానం

(C) ధరల స్థిరీకరణ నిధి. వినియోగదారుల వ్యవహారాల శాఖ ధరల స్థిరీకరణ నిధి (PSF) కింద ఉల్లి వంటి నిత్యావసరాల బఫర్ నిల్వలను సేకరిస్తుంది. ధరలు పెరిగిన ప్రాంతాలకు ఆ నిల్వలను విడుదల చేసి సరఫరా పెంచడం ద్వారా ధరలను అదుపు చేస్తుంది. అగర్తలకు సుమారు 440 మెట్రిక్ టన్నులతో వెళ్లిన కాందా ఎక్స్‌ప్రెస్ ఈ ఏర్పాటులో భాగమే. వ్యవసాయ మౌలిక వసతుల నిధి నిల్వ గిడ్డంగుల నిర్మాణం వంటి పెట్టుబడులకు రుణాలు ఇస్తుంది, ధరల జోక్యం దాని పని కాదు.

8. APEDA సహకారంతో 2026 అక్టోబర్‌లో తొలిసారి ఎగుమతైన సేంద్రీయ తాటి బెల్లం పొడి ఏ దేశానికి వెళ్లింది? (A) బల్గేరియా (B) రొమేనియా (C) గ్రీస్ (D) సెర్బియా

సమాధానం

(A) బల్గేరియా. తమిళనాడులోని ఈరోడ్ జిల్లా గోబిచెట్టిపాళయం నుంచి 1.755 టన్నుల తాటి బెల్లం పొడి చెన్నై ఓడరేవు ద్వారా బల్గేరియాలోని వర్నా నగరానికి బయలుదేరింది. ఈ సరుకుకు భారత NPOP, యూరోపియన్ యూనియన్ సేంద్రీయ ప్రమాణాల ధ్రువీకరణ రెండూ ఉన్నాయి. EU మార్కెట్‌లో అమ్మాలంటే EU సేంద్రీయ ధ్రువీకరణ తప్పనిసరి కావడం వల్లే ఈ ద్వంద్వ ధ్రువీకరణ అవసరమైంది. వర్నా నల్ల సముద్ర తీరంలోని బల్గేరియా ఓడరేవు నగరం.

9. కేరళ విశ్వవిద్యాలయ బృందం అంగారక నమూనా ప్రదేశంగా గుర్తించిన నెయ్‌వేలిలో లభించిన ఖనిజం ఏది? (A) జిప్సమ్ (B) జారోసైట్ (C) మెలంటెరైట్ (D) హెమటైట్

సమాధానం

(C) మెలంటెరైట్. నెయ్‌వేలిలో మెలంటెరైట్‌ను, తిరుచిరాపల్లి బాడ్‌ల్యాండ్స్‌లోనూ చిలీలోని అటకామా ఎడారిలోనూ జిప్సమ్‌ను గుర్తించారు. మెలంటెరైట్ ఒక హైడ్రేటెడ్ ఐరన్ సల్ఫేట్, ఇది సల్ఫైడ్‌లు తాత్కాలిక తడి, ఆమ్ల పరిస్థితుల్లో ఆక్సీకరణం చెందినప్పుడు ఏర్పడుతుంది. అంగారకుడిపై గతంలో జరిగినట్లు భావించే ఇలాంటి నీరు-శిల చర్యలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఈ ప్రదేశాలు సహాయపడతాయి. జిప్సమ్ కూడా ఈ అధ్యయనంలో భాగమే, కానీ అది నెయ్‌వేలిలో కాకుండా మిగిలిన రెండు ప్రదేశాల్లో లభించింది.

10. 16-17 అక్టోబర్ 2026న e-గవర్నెన్స్ సంస్కరణలపై జాతీయ సదస్సు ఏ నగరంలో జరిగింది? (A) సిమ్లా (B) ధర్మశాల (C) డెహ్రాడూన్ (D) శ్రీనగర్

సమాధానం

(B) ధర్మశాల. కేంద్ర పరిపాలనా సంస్కరణలు, ప్రజా ఫిర్యాదుల విభాగం (DARPG) హిమాచల్ ప్రదేశ్ ప్రభుత్వంతో కలిసి ఈ రెండు రోజుల సదస్సును ధర్మశాలలో నిర్వహించింది. డిజిటల్ మార్పు, పరిపాలనలో కొత్త ఆలోచనలు, పౌరకేంద్రిత సేవలు దీని ప్రధాన అంశాలు. అగ్రిస్టాక్, e-సంజీవని, iGOT కర్మయోగి వంటి వేదికలపై ఇక్కడ చర్చ జరిగింది. సిమ్లా హిమాచల్ రాజధాని అయినా ఈ సదస్సు వేదిక ధర్మశాల కావడం గమనించాలి.

11. హ్యుందాయ్ మోటార్ ఇండియా ఇంజనీరింగ్ ఇంటిగ్రేటెడ్ గ్లోబల్ R&D కేంద్రం తెలంగాణలో ఎక్కడ ఏర్పాటవుతోంది? (A) హైదరాబాద్ ఫార్మా సిటీ (B) హైటెక్ సిటీ (C) భారత్ ఫ్యూచర్ సిటీ (D) జహీరాబాద్ NIMZ

సమాధానం

(D) జహీరాబాద్ NIMZ. జహీరాబాద్‌లోని జాతీయ పెట్టుబడి, తయారీ మండలి (NIMZ)లో 678 ఎకరాల్లో రూ.8,528 కోట్లతో ఈ కేంద్రం దశలవారీగా ఏర్పాటవుతుంది. ఇందులో వాహనాల పరీక్ష, ధ్రువీకరణ కోసం భారీ టెస్ట్ సెంటర్ ఉంటుంది. హ్యుందాయ్‌కు ఇప్పటికే హైటెక్ సిటీలో R&D కేంద్రం ఉంది, కొత్త కేంద్రం దానికి అదనం. భారత్ ఫ్యూచర్ సిటీని ముఖ్యమంత్రి ప్రస్తావించారు కానీ R&D కేంద్రం ఏర్పాటవుతున్న ప్రదేశం అది కాదు.

12. అమరావతిలో జరిగిన 31వ CII భాగస్వామ్య సదస్సు ప్రాంతీయ సమావేశంలో కుదిరిన ఒప్పందాల గురించి సరైన వివరణ ఏది? (A) 60 ఒప్పందాలు కుదిరాయి, వాటిలో ఎక్కువ భాగం రాజధాని ప్రాంత జిల్లాలకే దక్కాయి (B) 60 ఒప్పందాలు కుదిరాయి, వాటిలో ఎక్కువ భాగం ఉత్తరాంధ్ర జిల్లాలకే దక్కాయి (C) 41 ఒప్పందాలు కుదిరాయి, అవన్నీ రాయలసీమ జిల్లాలకే దక్కాయి (D) 41 ఒప్పందాలు కుదిరాయి, అవన్నీ విశాఖపట్నం జిల్లాకే దక్కాయి

సమాధానం

(A) 60 ఒప్పందాలు కుదిరాయి, వాటిలో ఎక్కువ భాగం రాజధాని ప్రాంత జిల్లాలకే దక్కాయి. SRM విశ్వవిద్యాలయంలో జరిగిన ఈ సమావేశంలో రూ.42,947.74 కోట్ల విలువైన 60 ఒప్పందాలు కుదిరాయి. వాటిలో 41 ఒప్పందాలు రాజధాని ప్రాంత జిల్లాలకు చెందినవి కాగా, మిగిలిన 19 శ్రీకాకుళం నుంచి తిరుపతి వరకు తొమ్మిది జిల్లాలకు చెందినవి. 41 అనే సంఖ్య రాజధాని ప్రాంత ఒప్పందాలదే, మొత్తం ఒప్పందాల సంఖ్య కాదు కాబట్టి C, D తప్పు. అమరావతి ప్రాంతాన్ని ప్రధాన ఆర్థిక కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దే ప్రణాళికలో భాగంగా ఈ పెట్టుబడులను చూడాలి.

13. జాతీయ భద్రతా దళం (NSG) ఏర్పాటు, దాని చట్టం గురించి సరైన జత ఏది? (A) 1986లో ఏర్పాటు, NSG చట్టం 1984 (B) 1984లో ఏర్పాటు, NSG చట్టం 1986 (C) 1986లో ఏర్పాటు, NSG చట్టం 1986 (D) 1984లో ఏర్పాటు, NSG చట్టం 1984

సమాధానం

(B) 1984లో ఏర్పాటు, NSG చట్టం 1986. NSG 1984లో ఏర్పాటైంది, ఆ తర్వాత 1986లో వచ్చిన NSG చట్టం దీనికి చట్టబద్ధత ఇచ్చింది. 16 అక్టోబర్ 2026న జరిగినది దాని 42వ ఆవిర్భావ దినోత్సవం, ఈ లెక్క కూడా 1984 ఏర్పాటుతో సరిపోతుంది. ఇది కేంద్ర హోం శాఖ పరిధిలోని ఉగ్రవాద నిరోధక సమాఖ్య దళం, ’బ్లాక్ క్యాట్స్’గా ప్రసిద్ధి. ఆప్షన్ A లో రెండు సంవత్సరాలూ తారుమారయ్యాయి, ఏర్పాటు ముందు, చట్టం తర్వాత అని గుర్తుంచుకోవాలి.

14. జాతీయ ఆహార భద్రతా చట్టం 2013 కింద అంత్యోదయ అన్న యోజన (AAY) కుటుంబానికి నెలకు అందే ఆహారధాన్యాల పరిమాణం ఎంత? (A) ఒక్కొక్కరికి 5 కిలోలు (B) కుటుంబానికి 50 కిలోలు (C) కుటుంబానికి 35 కిలోలు (D) ఒక్కొక్కరికి 7 కిలోలు

సమాధానం

(C) కుటుంబానికి 35 కిలోలు. NFSA కింద అత్యంత పేద కుటుంబాలైన AAY కుటుంబాలకు కుటుంబ సభ్యుల సంఖ్యతో సంబంధం లేకుండా నెలకు 35 కిలోల ఆహారధాన్యాలు అందుతాయి. ప్రాధాన్య కుటుంబాలకు మాత్రం కుటుంబంలో ఒక్కొక్కరికి నెలకు 5 కిలోల చొప్పున ఇస్తారు. ఈ చట్టం గ్రామీణ జనాభాలో 75%, పట్టణ జనాభాలో 50% మందిని కవర్ చేస్తుంది. ఆప్షన్ A ప్రాధాన్య కుటుంబాల అర్హత, AAY కుటుంబాలది కాదు.

త్వరిత పునశ్చరణ

• INS సమర్థక్ — ప్రైవేట్ యార్డ్ (L&T, కట్టుపల్లి) నిర్మించిన తొలి స్వదేశీ బహుళ ప్రయోజన నౌక; కార్వార్, 16 అక్టోబర్; నాలుగింటిలో మొదటిది.
• PM-SETU — ఐదు క్లస్టర్లకు రూ.1,194.92 కోట్లు; హబ్ + నాలుగు స్పోక్ ITIలు; పథకం వ్యయం రూ.60,000 కోట్లు.
• BSIP అధ్యయనం — లక్నో జిల్లా కరేలా ఆక్స్‌బో సరస్సు; 4,600 ఏళ్ల రుతుపవన చరిత్ర; 4.2 వేల ఏళ్ల శుష్క ఘటన, రోమన్ ఉష్ణ కాలం, లిటిల్ ఐస్ ఏజ్.
• కాందా ఎక్స్‌ప్రెస్ — PSF బఫర్ ఉల్లి; అగర్తలకు 440 MT.
• తాటి బెల్లం పొడి — ఈరోడ్ నుంచి బల్గేరియాలోని వర్నాకు; NPOP + EU ధ్రువీకరణ.
• అంగారక నమూనా ప్రదేశాలు — నెయ్‌వేలి (మెలంటెరైట్), తిరుచిరాపల్లి, అటకామా (జిప్సమ్).
• e-గవర్నెన్స్ జాతీయ సదస్సు — ధర్మశాల, DARPG.
• NSG — 1984లో ఏర్పాటు, NSG చట్టం 1986, 42వ ఆవిర్భావ దినోత్సవం.
• ప్రపంచ ఆహార దినోత్సవం — FAO స్థాపన 1945; AAYకి 35 కిలోలు.
• హ్యుందాయ్ R&D — జహీరాబాద్ NIMZ, రూ.8,528 కోట్లు, 678 ఎకరాలు.
• CII ప్రాంతీయ సదస్సు, అమరావతి — 60 MoUs, రూ.42,947.74 కోట్లు, 56,653 ఉద్యోగాలు.

FAQ

INS సమర్థక్ ప్రత్యేకత ఏమిటి?

ప్రైవేట్ షిప్‌యార్డ్ నిర్మించిన భారత నౌకాదళపు తొలి స్వదేశీ బహుళ ప్రయోజన నౌక (Multi-Purpose Vessel) ఇది. L&T సంస్థ తమిళనాడులోని కట్టుపల్లి షిప్‌యార్డ్‌లో 75 శాతానికి పైగా స్వదేశీ పరికరాలతో నిర్మించింది. ఉపరాష్ట్రపతి సి.పి. రాధాకృష్ణన్ 16 అక్టోబర్ 2026న కార్వార్‌లో దీన్ని నౌకాదళంలో చేర్చారు.

PM-SETU కింద 16 అక్టోబర్ 2026న ఎన్ని ITI క్లస్టర్లకు ఆమోదం లభించింది?

MSDE కార్యదర్శి దేబశ్రీ ముఖర్జీ అధ్యక్షతన జరిగిన జాతీయ స్టీరింగ్ కమిటీ 6వ సమావేశం కటక, పుణె, ఛత్రపతి శంభాజీనగర్, జమ్మూ, శ్రీనగర్ అనే ఐదు క్లస్టర్లకు రూ.1,194.92 కోట్ల ప్రణాళికలను ఆమోదించింది.

హ్యుందాయ్ ఇంటిగ్రేటెడ్ గ్లోబల్ R&D కేంద్రం తెలంగాణలో ఎక్కడ ఏర్పాటవుతోంది?

జహీరాబాద్‌లోని జాతీయ పెట్టుబడి, తయారీ మండలి (NIMZ)లో 678 ఎకరాల్లో రూ.8,528 కోట్ల పెట్టుబడితో ఈ కేంద్రం ఏర్పాటవుతోంది. దీని ద్వారా 4,276 ఉద్యోగాలు వస్తాయని అంచనా.

Sources

• DD India — INS Samarthak commissioned at Karwar
• DD India — PM-SETU approves Rs 1,194.92 crore for five ITI clusters
• DD India — 4,600 years of monsoon history in Central Ganga Plain
• InsightsIAS — Current Affairs 16 October 2026
• InsightsIAS — Current Affairs 17 October 2026
• DD India — First Kanda Express to Agartala
• DD India — Organic Palmyra jaggery powder exported to Bulgaria
• DD India — Mars-like geological sites in Tamil Nadu and Chile
• GKToday — Daily Current Affairs Quiz October 16, 2026
• CrackTarget — Current Affairs 16 October 2026
• CrackTarget — Current Affairs 17 October 2026
• DD India — PM greets NSG on Raising Day
• The Federal — Hyundai Rs 8,528-crore Telangana project
• The Hans India — Hyundai plans R&D centre in Zaheerabad
• Swarajya — AP signs 60 MoUs at CII Summit regional meet