విజయనగర పరిపాలన మరియు నాయంకర విధానం

విజయనగర పరిపాలన రాజరిక వ్యవస్థపై ఆధారపడింది. సైనిక అవసరాల కోసం నాయంకర విధానం అనే విశిష్ట వ్యవస్థను అమలు చేశారు.

• కేంద్ర మరియు ప్రాంతీయ పరిపాలన:
  1. రాజు సర్వాధికారి; ఆయన నిర్ణయాలే అంతిమం.
  2. రాజ్యాన్ని మండలాలు (రాష్ట్రాలు), వలనాడ్లు (జిల్లాలు), నాడులు (తాలూకాలు), గ్రామాలుగా విభజించారు.
  3. గ్రామంలో పరిపాలన కోసం 12 మంది గ్రామోద్యోగులతో కూడిన 'అయగార్ వ్యవస్థ' (Ayagar system) అమల్లో ఉండేది; వీరి పదవులు వంశపారంపర్యం.
• నాయంకర విధానం (Nayankara System):
  1. ఇది ఢిల్లీ సుల్తానుల ఇక్తా విధానం లాంటి సైనిక భూస్వామ్య పద్ధతి.
  2. సైన్యాధికారులకు జీతాలకు బదులుగా భూములను ఇచ్చేవారు, వీటిని 'అమరం' అనేవారు.
  3. ఈ భూములను అనుభవించే నాయకులను 'నాయకులు' లేదా 'అమరనాయకులు' అని పిలిచేవారు.
  4. వీరు నిర్దిష్ట సైన్యాన్ని పోషించి యుద్ధ సమయాల్లో రాజుకు సహాయం చేయాలి మరియు వార్షిక కప్పం చెల్లించాలి.