శాసనాలు మరియు శాసనశాస్త్రం

రాయి, స్తంభం, గుహ, లోహం, మట్టి లేదా ఇతర స్థిర పదార్థాలపై చెక్కిన లిఖితాలను శాసనాలు అంటారు. శాసనాల పాఠ్యం, భాష, లిపి, కాలం మరియు చారిత్రక నేపథ్యాన్ని అధ్యయనం చేసే శాస్త్రాన్ని శాసనశాస్త్రం అంటారు.

రాజుల పేర్లు, బిరుదులు, వంశావళి, విజయాలు, పరిపాలన, భూదానాలు, మతదానాలు, పన్నులు మరియు సామాజిక సంస్థలను తెలుసుకోవడానికి శాసనాలు అత్యంత ముఖ్యమైన ప్రాథమిక ఆధారాలు. కొన్ని శాసనాల్లో తేదీలు ఉండటం వల్ల కాలక్రమ నిర్మాణానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది.

ఒక శాసనంలో రాజు ఒక గ్రామాన్ని బౌద్ధ విహారానికి దానం చేసినట్లు ఉంటే ఆ కాలపు పాలకుడు, భూదానం, మతపోషణ మరియు గ్రామ పరిపాలన గురించి ఒకేసారి సమాచారం లభిస్తుంది.

భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ 2025లో వివిధ మాధ్యమాలపై ఉన్న శాసనాలను సేకరించడం, ప్రతులు తయారు చేయడం, పఠించడం మరియు ప్రచురించడం కొనసాగించింది; వందలాది కొత్త శాసన ప్రతులు నమోదు చేసినట్లు అధికారికంగా తెలిపింది.