← All topic notes
భారతదేశ చరిత్ర (Indian History) › ప్రాచీన భారతదేశం (Ancient India) › ప్రాచీన భారత చరిత్ర ఆధారాలు మరియు పురావస్తు విశేషాలు

భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ పాత్ర

Topic 33 of 34 in ప్రాచీన భారత చరిత్ర ఆధారాలు మరియు పురావస్తు విశేషాలు. Read this note, then practice its questions.

By exambadi.inNote 33 / 34
33

భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ పాత్ర

ఏమిటి?

భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ భారతదేశంలోని పురావస్తు పరిశోధన, తవ్వకాలు, జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన పురాతన స్మారకాల సంరక్షణ, శాసన అధ్యయనం మరియు పురావస్తు వారసత్వ నిర్వహణలో కేంద్రస్థాయి ప్రధాన సంస్థ. ఇది భారత ప్రభుత్వ సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో పనిచేస్తుంది.

ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?

పురాతన స్థలాల శాస్త్రీయ అధ్యయనం, స్మారకాల సంరక్షణ, శాసనాల నమోదు, పురావస్తు పరిశోధన ప్రచురణ మరియు వారసత్వ రక్షణ ద్వారా పరిశోధకులు, విద్యార్థులు మరియు ప్రజలకు భారత చరిత్రను సంరక్షించి అందిస్తుంది.

ముఖ్య విషయాలు

  • స్థాపన: భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ 1861లో స్థాపించబడింది. అలెగ్జాండర్ కన్నింగ్‌హామ్ దాని ప్రారంభ చరిత్రలో కీలక వ్యక్తి మరియు తొలి పురావస్తు సర్వేయర్‌గా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
  • ప్రధాన పనులు: పురావస్తు అన్వేషణలు, తవ్వకాలు, స్మారకాల పరిరక్షణ, శాస్త్రీయ సంరక్షణ, శాసన పరిశోధన, పురావస్తు సంగ్రహాలయాలు మరియు పరిశోధన ప్రచురణలు.
  • చట్టపరమైన ఆధారం: ప్రాచీన స్మారకాలు మరియు పురావస్తు స్థలాలు-అవశేషాల చట్టం, 1958 కేంద్ర రక్షిత స్మారకాలు మరియు పురావస్తు స్థలాల నిర్వహణలో ముఖ్యమైన చట్టపరమైన ఆధారం.
  • పురావస్తు వస్తువులు: పురావస్తు మరియు కళా సంపదకు సంబంధించిన నియంత్రణలో పురావస్తు వస్తువులు మరియు కళా సంపద చట్టం, 1972 కూడా ముఖ్యమైనది.
  • శాసన విభాగం: దేశవ్యాప్తంగా శాసనాలను గుర్తించడం, ప్రతులు తయారు చేయడం, పఠించడం మరియు ప్రచురించడం వంటి పనులు నిర్వహిస్తుంది.

సులభమైన ఉదాహరణ

నిర్మాణ పనుల్లో ఒక పురాతన శాసనం బయటపడితే దానిని సాధారణ రాయిగా తొలగించకుండా నిపుణులు నమోదు, పఠనం, సంరక్షణ చేపట్టడం ద్వారా చారిత్రక సమాచారం రక్షించబడుతుంది.

తాజా మార్పు

2025లో భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ శాసన విభాగం వివిధ ప్రాంతాల నుంచి 678కు పైగా శాసన ప్రతులను సేకరించినట్లు అధికారిక విజయ నివేదికలో పేర్కొంది; శాసన సంపద డిజిటలీకరణకు కూడా చర్యలు కొనసాగుతున్నాయి.

ఆధారం:

భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ మరియు భారత ప్రభుత్వ సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ అధికారిక నివేదికలు.

Timed chapter mock test

After every topic note, check the full chapter with negative marking.