అశోకుని శాసనాలు
ఏమిటి?
మౌర్య చక్రవర్తి అశోకుడు తన ధమ్మ భావనలు, పరిపాలనా సూచనలు మరియు ప్రజా సంక్షేమ దృక్పథాన్ని శిలలు, స్తంభాలు, గుహలపై చెక్కించిన శాసనాలు ప్రాచీన భారత చరిత్రకు అత్యంత ముఖ్యమైన ఆధారాలు. ఇవి క్రీస్తుపూర్వ మూడవ శతాబ్దపు మౌర్య సామ్రాజ్యాన్ని ప్రత్యక్షంగా తెలియజేస్తాయి.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
అశోకుని సామ్రాజ్య విస్తీర్ణం, కళింగ యుద్ధానంతర విధానం, ధమ్మ ప్రచారం, అధికారుల వ్యవస్థ, ప్రజా సంక్షేమం మరియు ఇతర రాజ్యాలతో సంబంధాలను అధ్యయనం చేయడానికి ఈ శాసనాలు ఉపయోగపడతాయి.
ముఖ్య విషయాలు
- వర్గీకరణ: ప్రధాన శిలాశాసనాలు, లఘు శిలాశాసనాలు, ప్రధాన స్తంభశాసనాలు, లఘు స్తంభశాసనాలు మరియు గుహాశాసనాలు ముఖ్య వర్గాలు.
- భాష-లిపి: ఎక్కువ శాసనాలు ప్రాకృత భాషలో బ్రాహ్మీ లిపిలో ఉన్నాయి; వాయవ్య ప్రాంతాల్లో ఖరోష్ఠీ, కొన్ని ప్రాంతాల్లో గ్రీకు మరియు అరామిక్ కూడా కనిపిస్తాయి.
- కళింగ యుద్ధం: ప్రధాన శిలాశాసనం XIII కళింగ యుద్ధం వల్ల కలిగిన ప్రాణనష్టంపై అశోకుని విచారాన్ని మరియు ధమ్మవిజయ ప్రాధాన్యాన్ని తెలియజేస్తుంది.
- ధమ్మ: పెద్దలను గౌరవించడం, జీవుల పట్ల దయ, మత సహనం, నైతిక ప్రవర్తన వంటి విలువలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది.
- పాలనా సమాచారం: ధమ్మ మహామాత్రుల వంటి అధికారుల ప్రస్తావన మౌర్య పరిపాలనా వ్యవస్థను అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
సులభమైన ఉదాహరణ
ఒక పాలకుడి వ్యక్తిగత విధానం గురించి తరువాతి రచయిత కథనం కంటే, అతని కాలంలోనే చెక్కించిన రాజాజ్ఞ ప్రత్యక్ష ఆధారంగా ఎక్కువ ప్రాధాన్యం పొందుతుంది.
ఆధారం:
భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ శాసన విభాగం; భారత ప్రభుత్వ సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ.