23 అక్టోబర్ 2026 కరెంట్ అఫైర్స్: 16 దేశీయ జాతులకు గుర్తింపు, ICCకి సఖారోవ్ బహుమతి, తెలంగాణలో రక్షా ఎక్స్‌పో

23 అక్టోబర్ 2026 వార్తల్లో కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ 16 కొత్త దేశీయ పశు, శునక జాతులను గుర్తించడం, సైన్యంతో కలిసి దేశవ్యాప్త పౌర రక్షణ నెట్‌వర్క్ పైలట్‌ను హోం శాఖ ప్రకటించడం ప్రధాన జాతీయ అంశాలు. అంతర్జాతీయంగా అంతర్జాతీయ నేర న్యాయస్థానానికి (ICC) సఖారోవ్ బహుమతి, నేపాల్ నష్ట-నష్టపరిహార నిధి తొలి లబ్ధిదారుగా నిలవడం వార్తల్లో ఉన్నాయి. పంకజ్ అడ్వాణీ 29వ ప్రపంచ టైటిల్, తెలంగాణలో రక్షా ఎక్స్‌పో 2026 ప్రకటన కూడా ఈ రోజు ముఖ్యమైన అంశాలు.

జాతీయ అంశాలు

16 కొత్త దేశీయ పశు, శునక జాతులకు అధికారిక గుర్తింపు

కేంద్ర వ్యవసాయ, రైతు సంక్షేమ శాఖ 13 రాష్ట్రాలు, ఒక కేంద్రపాలిత ప్రాంతం (జమ్మూ కశ్మీర్)కు చెందిన 16 కొత్త దేశీయ జాతులను అధికారికంగా నోటిఫై చేసింది (InsightsIAS).

• పశువులు (4): కొప్పళ్ (కర్ణాటక), మహాకౌశలి (మధ్యప్రదేశ్), పెరియార్ కుళ్లన్ పొట్టి జాతి (కేరళ), ఉమర్దా (మహారాష్ట్ర).
• గేదె (1): గోమంచలి (గోవా). మేకలు (2): బత్తీసి (రాజస్థాన్, ఉత్తరప్రదేశ్), తోతాపురి (రాజస్థాన్).
• గొర్రెలు (4): అసోమి (అసోం), కౌ డెబార్ (ఉత్తరాఖండ్), మద్గ్యాల్ (మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక), సీమాంచలి (బిహార్).
• ఇతరాలు: బ్రజ్ గాడిద (ఉత్తరప్రదేశ్), కశ్మీరీ గుర్రం (జమ్మూ కశ్మీర్), నాగల్ పంది (నాగాలాండ్), సిక్కిమీస్ యాక్ (సిక్కిం), కొంబై శునకం (తమిళనాడు).
• కర్నాల్‌లోని ICAR-జాతీయ జంతు జన్యు వనరుల బ్యూరో (NBAGR) జాతి నమోదుకు నోడల్ సంస్థ. బ్రీడ్ రిజిస్ట్రేషన్ కమిటీ పరిశీలన తర్వాత NBAGR జాతీయ అక్సెషన్ నంబర్ ఇస్తుంది, DARE గెజిట్ నోటిఫికేషన్ జారీ చేస్తుంది.

పరీక్షల కోణం: అధికారిక గుర్తింపు వచ్చిన జాతులకే కేంద్ర, రాష్ట్ర సంరక్షణ పథకాల ప్రయోజనాలు అందుతాయి. జాతి-రాష్ట్ర జతలపై ప్రశ్నలు రావచ్చు.

సైన్యంతో కలిసి దేశవ్యాప్త పౌర రక్షణ నెట్‌వర్క్ పైలట్

భారత సైన్యంతో కలిసి దేశవ్యాప్త పౌర రక్షణ (Civil Defence) నెట్‌వర్క్‌ను అభివృద్ధి చేసే ఉమ్మడి కార్యక్రమాన్ని కేంద్ర హోం శాఖ 23 అక్టోబర్ 2026న ప్రకటించింది (GKToday).

• పైలట్ దశలో 12 రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో 60,000 మంది వాలంటీర్లకు శిక్షణ ఇస్తారు.
• మొదట ఒక్కో రాష్ట్రం నుంచి 50 మంది చొప్పున 600 మంది మాస్టర్ ట్రైనర్లకు సైనిక శిక్షణ కేంద్రాల్లో మూడు రోజుల కోర్సు నిర్వహిస్తారు. ఒక్కో ట్రైనర్ 100 మంది వాలంటీర్లకు శిక్షణ ఇస్తారు.
• డ్రోన్ ముప్పులు, వైమానిక దాడులు, రసాయన-జీవ-అణు (CBRN) ప్రమాదాలు, సైబర్ పరిశుభ్రత వంటి అంశాలు పాఠ్యాంశాల్లో ఉంటాయి.
• పౌర రక్షణ చట్టం, 1968 దీనికి చట్టపరమైన ఆధారం. హోం శాఖ పరిధిలోని అగ్నిమాపక సేవలు, పౌర రక్షణ, హోంగార్డుల డైరెక్టరేట్ జనరల్ దీన్ని నిర్వహిస్తోంది.

అంతర్జాతీయ అంశాలు

అంతర్జాతీయ నేర న్యాయస్థానానికి (ICC) సఖారోవ్ బహుమతి 2026

యూరోపియన్ పార్లమెంట్ 22 అక్టోబర్ 2026న ‘సఖారోవ్ భావ స్వేచ్ఛా బహుమతి’ (Sakharov Prize for Freedom of Thought)ని అంతర్జాతీయ నేర న్యాయస్థానం (ICC), దాని అధికారులకు ప్రకటించింది. ICC అధ్యక్షురాలు టొమొకో అకానె (InsightsIAS).

• సోవియట్ భౌతిక శాస్త్రవేత్త, మానవ హక్కుల కార్యకర్త ఆంద్రే సఖారోవ్ పేరుతో 1988లో ఈ బహుమతిని ప్రారంభించారు.
• తొలి బహుమతిని 1988లో నెల్సన్ మండేలా, అనతోలి మార్చెంకో పంచుకున్నారు.
• బహుమతి విలువ 50,000 యూరోలు. ఏటా డిసెంబర్‌లో ఫ్రాన్స్‌లోని స్ట్రాస్‌బర్గ్‌లో జరిగే ప్లీనరీ సమావేశంలో అందజేస్తారు.

పరీక్షల కోణం: సఖారోవ్ బహుమతిని ఇచ్చేది యూరోపియన్ పార్లమెంట్, నోబెల్ కమిటీ కాదు. విదేశీ ఆంక్షలు, రాజకీయ ఒత్తిళ్లు ఎదుర్కొంటున్న ICCకి మద్దతుగా ఈ ఏడాది ఎంపిక జరిగింది.

ఆర్థిక వ్యవస్థ

సాగరమాల ఫైనాన్స్ కార్పొరేషన్ కార్పొరేట్ కార్యాలయం ప్రారంభం

కేంద్ర ఓడరేవులు, నౌకాయాన మంత్రి సర్బానంద సోనోవాల్ 23 అక్టోబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలో సాగరమాల ఫైనాన్స్ కార్పొరేషన్ (SMFCL) కార్పొరేట్ కార్యాలయాన్ని ప్రారంభించారు. ఇది దేశంలో తొలి ప్రత్యేక సముద్ర రంగ బ్యాంకింగేతర ఆర్థిక సంస్థ (maritime NBFC) (GKToday).

• SMFCL 31 డిసెంబర్ 2025 నుంచి రుణాలు ఇవ్వడం మొదలుపెట్టింది.
• 30 సెప్టెంబర్ 2026 నాటికి ₹11,563 కోట్ల రుణాలు మంజూరు చేసి, ₹5,107 కోట్లు విడుదల చేసింది.
• FY 2030-31 చివరి నాటికి మొత్తం ₹60,205 కోట్ల రుణాలు విడుదల చేయాలన్నది లక్ష్యం.

పరీక్షల కోణం: ఓడరేవులు, నౌకా నిర్మాణం వంటి దీర్ఘకాలిక ప్రాజెక్టులకు సాధారణ బ్యాంకులు రుణాలు ఇవ్వడానికి వెనకాడతాయి. ఆ లోటును పూడ్చడానికే ప్రత్యేక NBFC ఏర్పాటు చేశారు.

కృష్ణా-గోదావరి బేసిన్‌లో ఆయిల్ ఇండియాకు సహజ వాయువు నిక్షేపం

కృష్ణా-గోదావరి బేసిన్‌లోని తీరానికి దగ్గరగా ఉన్న సముద్ర ప్రాంత బ్లాక్ KG-DSF/GSKW/2018లో సహజ వాయువు కనుగొన్నట్లు ఆయిల్ ఇండియా లిమిటెడ్ (OIL) 23 అక్టోబర్ 2026న ప్రకటించింది (GKToday).

• ‘గోదావరి-1’ అప్రైజల్ బావిలో, ఇంతవరకు పరీక్షించని మత్స్యపురి శిలాస్తరంలో 2,024 నుంచి 2,027 మీటర్ల లోతులో హైడ్రోకార్బన్లు ఉన్నట్లు నిర్ధారించారు.
• మొదట రోజుకు సుమారు 1 లక్ష ప్రామాణిక ఘనపు మీటర్లు, గరిష్ఠంగా 2 లక్షల ప్రామాణిక ఘనపు మీటర్ల వాయువు వెలువడింది. రోజుకు సుమారు 170 బ్యారెళ్ల కండెన్సేట్ కూడా వచ్చింది.
• ఈ బ్లాక్ ‘డిస్కవర్డ్ స్మాల్ ఫీల్డ్’ (DSF) విధానం కింద కేటాయించినది. దీనికి ఆయిల్ ఇండియా ఏకైక ఆపరేటర్.

రక్షణ

సైన్యానికి ‘నాగాస్త్ర-2’ లాయిటరింగ్ మ్యూనిషన్లు

నాగ్‌పూర్‌కు చెందిన సోలార్ డిఫెన్స్ అండ్ ఏరోస్పేస్ లిమిటెడ్ (SDAL) స్వదేశీ ట్యాంకు విధ్వంసక లాయిటరింగ్ మ్యూనిషన్ ’నాగాస్త్ర-2’ను భారత సైన్యానికి అందజేస్తోంది. 23 అక్టోబర్ 2026 నాటికి సరఫరా కొనసాగుతోంది (GKToday).

• 4 కిలోల టాండెమ్ షేప్డ్-ఛార్జ్ వార్‌హెడ్ 650 మి.మీ. మందం గల రోల్డ్ హోమోజీనియస్ ఆర్మర్ (RHA)ను ఛేదించగలదు.
• తిరిగి వాడుకునే (recover-and-reuse) పద్ధతిలో 25 కి.మీ., ప్రయోగించి మర్చిపోయే (fire-and-forget) పద్ధతిలో 50 కి.మీ. పరిధి ఉంది. గరిష్ఠంగా 60 నిమిషాలు గాలిలో ఉండగలదు.
• ఆగస్టు 2026లో రాజస్థాన్‌లోని మహాజన్ ఫీల్డ్ ఫైరింగ్ రేంజ్‌లో సాంకేతిక పరీక్షలు పూర్తయ్యాయి. జామింగ్‌ను తట్టుకునే ECCM సామర్థ్యం దీనికి ఉంది.
• దీనికి ముందు 13-14 అక్టోబర్‌న ₹158 కోట్ల అత్యవసర ఒప్పందం కింద 450 నాగాస్త్ర-1R మ్యూనిషన్లను SDAL అందజేసింది. ఇవి రెండూ వేర్వేరు వ్యవస్థలు.

పరీక్షల కోణం: లాయిటరింగ్ మ్యూనిషన్ అంటే లక్ష్యం పైన కొంతసేపు చక్కర్లు కొడుతూ, సరైన సమయంలో దానిపై దూకి పేలిపోయే డ్రోన్ ఆయుధం. దీన్నే ‘కామికాజీ డ్రోన్’ అని కూడా అంటారు.

శాస్త్ర సాంకేతికం

IIT (BHU)లో C-DOT ఆరో సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్

టెలికాం పరిశోధన సంస్థ C-DOT 23 అక్టోబర్ 2026న వారణాసిలోని IIT (BHU)లో తన ఆరో సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ (CoE)ను ఏర్పాటు చేసింది. ఇందుకోసం ఇరు సంస్థలు అవగాహన ఒప్పందం చేసుకున్నాయి (GKToday).

• 5G అడ్వాన్స్‌డ్, 6G, కృత్రిమ మేధ, క్వాంటం సాంకేతికతలు, సైబర్ భద్రతపై ఇక్కడ పరిశోధన జరుగుతుంది.
• C-DOT ఇంతకుముందు IIT కాన్పూర్, IIT గాంధీనగర్, IIT రూర్కీ, IIT హైదరాబాద్, IISc బెంగళూరులో CoEలు ఏర్పాటు చేసింది.

పర్యావరణం

నష్ట-నష్టపరిహార నిధికి తొలి లబ్ధిదారుగా నేపాల్

నష్ట-నష్టపరిహార నిధి (Fund for Responding to Loss and Damage - FRLD) బోర్డు 22 అక్టోబర్ 2026న జరిగిన అత్యవసర ఆన్‌లైన్ సమావేశంలో నేపాల్‌కు $20 మిలియన్లు కేటాయించింది. ఈ నిధి ఏర్పడిన తర్వాత ఇదే తొలి కేటాయింపు (GKToday).

• పర్యవేక్షణ రుసుము 1.6 మిలియన్లతో కలిపి నేపాల్‌కు ఆమోదించిన మొత్తం 21.6 మిలియన్లు. నేపాల్ ప్రతిపాదన సమర్పించిన తర్వాతే నిధులు విడుదలవుతాయి.
• ఆగస్టు 2026లో భోటేకోశి, త్రిశూలి నదీ పరీవాహకాల్లో వాతావరణ మార్పుల వల్ల సంభవించిన మంచు-రాతి హిమపాతం భారీ వరదలకు దారితీసింది.
• ఈ నిధి 2022లో COP27లో ఏర్పడి, 2023లో COP28లో అమల్లోకి వచ్చింది. ప్రపంచ బ్యాంకు దీనికి ఆతిథ్యం ఇస్తోంది.
• FRLD బోర్డు 11వ సమావేశం 17-19 మార్చి 2027న కాఠ్‌మండూలో జరుగుతుంది.

పరీక్షల కోణం: అనుసరణ (adaptation) నిధులు భవిష్యత్తు ముప్పును తగ్గించడానికి కాగా, నష్ట-నష్టపరిహార నిధి ఇప్పటికే జరిగిన వాతావరణ విపత్తు నష్టాన్ని పూడ్చడానికి ఉద్దేశించింది.

వ్యక్తులు, మరణాలు

సెంగోల్ తయారీలో పాల్గొన్న వుమ్మిడి ఏతిరాజ్ కన్నుమూత

చెన్నైకి చెందిన ఆభరణాల తయారీదారు వుమ్మిడి ఏతిరాజ్ 21 అక్టోబర్ 2026న 99 ఏళ్ల వయస్సులో కన్నుమూశారు. ఆయన 25 నవంబర్ 1926న జన్మించారు (GKToday).

• 1947లో అధికార మార్పిడికి ప్రతీకగా జవహర్‌లాల్ నెహ్రూకు అందజేసిన ‘సెంగోల్’ రాజదండం తయారీలో 20 ఏళ్ల వయస్సులో ఆయన పాల్గొన్నారు (AffairsCloud).
• వెండితో చేసి బంగారు పూత పూసిన ఈ సెంగోల్‌ను వుమ్మిడి జ్యువెలర్స్ తయారు చేసింది.
• ప్రధాని మోదీ 28 మే 2023న కొత్త పార్లమెంట్ భవనం ప్రారంభోత్సవం రోజున లోక్‌సభ చాంబర్‌లో సెంగోల్‌ను ప్రతిష్ఠించారు.

క్రీడలు

పంకజ్ అడ్వాణీకి 29వ ప్రపంచ టైటిల్

భారత క్యూ స్పోర్ట్స్ క్రీడాకారుడు పంకజ్ అడ్వాణీ 23 అక్టోబర్ 2026న ఇంగ్లాండ్‌లోని గ్రేట్ వైర్లీలో జరిగిన WBL ప్రపంచ బిలియర్డ్స్ ఛాంపియన్‌షిప్ ఫైనల్‌లో ఇంగ్లాండ్‌కు చెందిన రాబర్ట్ హాల్‌ను 1,906-1,206 తేడాతో ఓడించారు. ఇది ఆయన కెరీర్‌లో 29వ ప్రపంచ టైటిల్ (GKToday).

• ఫైనల్‌లో 300 పాయింట్లకు పైగా వెనుకబడినా పుంజుకుని గెలిచారు. ఫైనల్‌లో ఆయన చేసిన 587 బ్రేక్ ఈ టోర్నీలోనే అత్యధికం. విజేతకు జాన్ రాబర్ట్స్ ట్రోఫీ అందజేశారు.
• సెమీఫైనల్‌లో డిఫెండింగ్ ఛాంపియన్ డేవిడ్ కాసియర్‌ను 1,607-1,271తో ఓడించారు.
• మహిళల విభాగంలో భారత్‌కు చెందిన శ్రుతి L, ఆస్ట్రేలియాకు చెందిన అన్నా లించ్‌ను 347-222తో ఓడించి టైటిల్‌ను నిలబెట్టుకున్నారు.

ఆసియా టేబుల్ టెన్నిస్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో మిక్స్‌డ్ డబుల్స్ పతకం ఖాయం

ఉజ్బెకిస్తాన్‌లోని తాష్కెంట్‌లో జరుగుతున్న 29వ ITTF-ATTU ఆసియా ఛాంపియన్‌షిప్‌లో భారత జోడీ యశస్విని ఘోర్పడే, హర్మీత్ దేశాయ్ 23 అక్టోబర్ 2026న మిక్స్‌డ్ డబుల్స్‌లో పతకం ఖాయం చేసుకున్నారు (GKToday). భారత టేబుల్ టెన్నిస్‌కు ఇది చారిత్రక ఘట్టంగా నిలిచింది.

రాష్ట్ర అంశాలు (AP & TS)

తెలంగాణలో రక్షా ఎక్స్‌పో 2026

తెలంగాణ ప్రభుత్వం ’రక్షా ఎక్స్‌పో 2026’ను డిసెంబర్ 7 నుంచి 9 వరకు హైదరాబాద్‌లోని భారత్ ఫ్యూచర్ సిటీలో నిర్వహించనుంది. ఒక రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్వహిస్తున్న దేశంలో తొలి రక్షణ, అంతరిక్ష ప్రదర్శనగా దీన్ని పేర్కొన్నారు (GKToday).

• అంతరిక్షం, రక్షణ, అంతర్గత భద్రతా రంగాల్లో దేశీయ తయారీ, ఆవిష్కరణలు, పెట్టుబడులను ప్రోత్సహించడం దీని లక్ష్యం. డిసెంబర్ 9న ఎయిర్ షో ఉంటుంది.
• హైదరాబాద్‌లో 12కు పైగా DRDO ప్రయోగశాలలు ఉన్నాయి. దేశ రక్షణ, అంతరిక్ష పరిశ్రమలో సుమారు 30% ఇక్కడే ఉంది.
• తెలంగాణ అంతరిక్ష (aerospace) ఎగుమతులు 2023-24లో ₹15,900 కోట్ల నుంచి 2024-25లో ₹30,742 కోట్లకు, అంటే దాదాపు 93% పెరిగాయి.

పరీక్షల కోణం: DRDO ప్రయోగశాలలు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల హైదరాబాద్ దేశ రక్షణ తయారీలో కీలక కేంద్రంగా ఎదిగింది. TSPSC పరీక్షల్లో రాష్ట్ర పారిశ్రామిక విధానాలపై ఇలాంటి గణాంకాలు అడుగుతారు.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

1. 16 కొత్త దేశీయ జాతుల జాబితాలో తమిళనాడుకు చెందిన శునక జాతి ఏది? (A) రాజపాళయం (B) చిప్పిపరై (C) కొంబై (D) కన్ని

సమాధానం

(C) కొంబై. కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ నోటిఫై చేసిన 16 జాతుల్లో శునక విభాగం నుంచి ఉన్న ఏకైక జాతి తమిళనాడుకు చెందిన కొంబై. కాపలా, వేట కోసం ఉపయోగించే దేశీయ జాతిగా దీనికి గుర్తింపు దక్కింది. ఈ 16 జాతుల జాబితాలో ఇతర జాతులన్నీ పశువులు, గేదెలు, మేకలు, గొర్రెలు, గుర్రాలు, పంది, యాక్ విభాగాలకు చెందినవి. అధికారిక గుర్తింపు వల్ల ఈ జాతి సంరక్షణకు ప్రభుత్వ పథకాల మద్దతు లభిస్తుంది.

2. దేశంలో కొత్త పశు జాతులకు జాతీయ అక్సెషన్ నంబర్ ఇచ్చే నోడల్ సంస్థ ఏది? (A) జాతీయ పాడి అభివృద్ధి సంస్థ (NDDB), ఆనంద్ (B) ICAR-జాతీయ జంతు జన్యు వనరుల బ్యూరో (NBAGR), కర్నాల్ (C) భారత పశువైద్య పరిశోధన సంస్థ (IVRI), ఇజ్జత్‌నగర్ (D) జాతీయ పాడి పరిశోధన సంస్థ (NDRI), కర్నాల్

సమాధానం

(B) ICAR-జాతీయ జంతు జన్యు వనరుల బ్యూరో (NBAGR), కర్నాల్. ఒక జాతిని గుర్తించే ముందు క్షేత్ర సర్వే, జన్యు విశ్లేషణ చేసి, బ్రీడ్ రిజిస్ట్రేషన్ కమిటీ పరిశీలిస్తుంది. ఆ తర్వాత NBAGR జాతీయ అక్సెషన్ నంబర్ ఇచ్చి జాతీయ జంతు జన్యు బ్యాంకులో నమోదు చేస్తుంది. చివరగా వ్యవసాయ పరిశోధన, విద్యా విభాగం (DARE) గెజిట్ నోటిఫికేషన్ జారీ చేస్తుంది. అంటే గుర్తింపు ప్రక్రియలో సాంకేతిక నమోదు NBAGR బాధ్యత కాగా, చట్టపరమైన నోటిఫికేషన్ DARE బాధ్యత.

3. హోం శాఖ, సైన్యం కలిసి ప్రకటించిన పౌర రక్షణ నెట్‌వర్క్ పైలట్‌లో మొత్తం 60,000 మంది వాలంటీర్లకు శిక్షణ ఎలా అందుతుంది? (A) 600 మంది మాస్టర్ ట్రైనర్లు ఒక్కొక్కరు 100 మందికి శిక్షణ ఇవ్వడం ద్వారా (B) 60 సైనిక కేంద్రాల్లో నేరుగా ఒక్కో కేంద్రంలో వెయ్యి మందికి శిక్షణ ద్వారా (C) 12 రాష్ట్రాల పోలీసు అకాడమీల్లో ఆన్‌లైన్ కోర్సు ద్వారా (D) NCC క్యాడెట్లను నేరుగా వాలంటీర్లుగా నియమించడం ద్వారా

సమాధానం

(A) 600 మంది మాస్టర్ ట్రైనర్లు ఒక్కొక్కరు 100 మందికి శిక్షణ ఇవ్వడం ద్వారా. 12 రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల నుంచి ఒక్కోదాని నుంచి 50 మంది చొప్పున 600 మంది మాస్టర్ ట్రైనర్లకు సైనిక శిక్షణ కేంద్రాల్లో మూడు రోజుల కోర్సు ఉంటుంది. వీరు తమ రాష్ట్రాలకు తిరిగి వెళ్లి ఒక్కొక్కరు 100 మంది వాలంటీర్లకు శిక్షణ ఇస్తారు, అలా 600 × 100 = 60,000 మంది తయారవుతారు. ఈ ‘క్యాస్కేడింగ్’ పద్ధతి వల్ల తక్కువ వనరులతో ఎక్కువ మందిని చేరవచ్చు. దీనికి చట్టపరమైన ఆధారం పౌర రక్షణ చట్టం, 1968.

4. 2026 సఖారోవ్ భావ స్వేచ్ఛా బహుమతిని ఏ సంస్థ ప్రకటించింది? (A) నార్వే నోబెల్ కమిటీ (B) ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల మండలి (C) యూరోపియన్ పార్లమెంట్ (D) కౌన్సిల్ ఆఫ్ యూరప్

సమాధానం

(C) యూరోపియన్ పార్లమెంట్. 1988 నుంచి యూరోపియన్ పార్లమెంట్ సఖారోవ్ బహుమతిని ఇస్తోంది, 22 అక్టోబర్ 2026న దీన్ని అంతర్జాతీయ నేర న్యాయస్థానం (ICC), దాని అధికారులకు ప్రకటించింది. ఈ బహుమతిని ఏటా డిసెంబర్‌లో స్ట్రాస్‌బర్గ్‌లో జరిగే ప్లీనరీ సమావేశంలో అందజేస్తారు. సోవియట్ శాస్త్రవేత్త ఆంద్రే సఖారోవ్ పేరుతో ఇచ్చే ఈ బహుమతి విలువ 50,000 యూరోలు, ఇది నోబెల్ శాంతి బహుమతి కాదు. తొలి బహుమతిని 1988లో నెల్సన్ మండేలా, అనతోలి మార్చెంకో పంచుకున్నారు.

5. సాగరమాల ఫైనాన్స్ కార్పొరేషన్ (SMFCL) ప్రత్యేకత ఏమిటి? (A) దేశంలో తొలి ప్రత్యేక సముద్ర రంగ NBFC (B) ఓడరేవుల కోసం ఏర్పాటైన తొలి ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకు (C) నౌకా నిర్మాణానికి RBI ఏర్పాటు చేసిన పునర్‌ధన సంస్థ (D) మత్స్యకారులకు సూక్ష్మ రుణాలు ఇచ్చే సహకార బ్యాంకు

సమాధానం

(A) దేశంలో తొలి ప్రత్యేక సముద్ర రంగ NBFC. ఓడరేవులు, నౌకాయాన ప్రాజెక్టులకు దీర్ఘకాలిక రుణాలు అందించడానికి ఏర్పాటైన SMFCL దేశంలో తొలి సముద్ర రంగ బ్యాంకింగేతర ఆర్థిక సంస్థ. దీని కార్పొరేట్ కార్యాలయాన్ని 23 అక్టోబర్ 2026న సర్బానంద సోనోవాల్ ప్రారంభించారు. 30 సెప్టెంబర్ 2026 నాటికి ₹11,563 కోట్లు మంజూరు చేయగా, FY 2030-31 నాటికి ₹60,205 కోట్ల రుణాల విడుదల లక్ష్యం. ఇది బ్యాంకు కాదు కాబట్టి ప్రజల నుంచి డిపాజిట్లు తీసుకునే వాణిజ్య బ్యాంకులా పనిచేయదు.

6. ఆయిల్ ఇండియా కృష్ణా-గోదావరి బేసిన్‌లో సహజ వాయువును కనుగొన్న బావి, శిలాస్తరం ఏవి? (A) రవ్వ-1 బావి, రాజమండ్రి శిలాస్తరం (B) గోదావరి-1 బావి, మత్స్యపురి శిలాస్తరం (C) ధీరూభాయ్-6 బావి, తాటిపాక శిలాస్తరం (D) వశిష్ఠ-1 బావి, నర్సాపూర్ శిలాస్తరం

సమాధానం

(B) గోదావరి-1 బావి, మత్స్యపురి శిలాస్తరం. ఆయిల్ ఇండియా KG-DSF/GSKW/2018 బ్లాక్‌లోని ‘గోదావరి-1’ అప్రైజల్ బావిలో, ఇంతవరకు పరీక్షించని మత్స్యపురి శిలాస్తరంలో 2,024 నుంచి 2,027 మీటర్ల లోతులో వాయువును నిర్ధారించింది. ఇక్కడ రోజుకు గరిష్ఠంగా 2 లక్షల ప్రామాణిక ఘనపు మీటర్ల వాయువు, సుమారు 170 బ్యారెళ్ల కండెన్సేట్ వెలువడింది. ఈ బ్లాక్ ‘డిస్కవర్డ్ స్మాల్ ఫీల్డ్’ విధానం కింద కేటాయించినది, దీనికి OIL ఏకైక ఆపరేటర్. మిగిలిన ఆప్షన్లలోని పేర్లు ఈ ఆవిష్కరణకు సంబంధించినవి కావు.

7. స్వదేశీ లాయిటరింగ్ మ్యూనిషన్ ‘నాగాస్త్ర-2’ విషయంలో సరైన జత ఏది? (A) ఫైర్-అండ్-ఫర్గెట్ పరిధి 50 కి.మీ.; 4 కిలోల టాండెమ్ వార్‌హెడ్ (B) ఫైర్-అండ్-ఫర్గెట్ పరిధి 25 కి.మీ.; 10 కిలోల వార్‌హెడ్ (C) ఫైర్-అండ్-ఫర్గెట్ పరిధి 100 కి.మీ.; 2 కిలోల వార్‌హెడ్ (D) ఫైర్-అండ్-ఫర్గెట్ పరిధి 15 కి.మీ.; 6 కిలోల వార్‌హెడ్

సమాధానం

(A) ఫైర్-అండ్-ఫర్గెట్ పరిధి 50 కి.మీ.; 4 కిలోల టాండెమ్ వార్‌హెడ్. సోలార్ డిఫెన్స్ అండ్ ఏరోస్పేస్ తయారు చేసిన నాగాస్త్ర-2 ఫైర్-అండ్-ఫర్గెట్ పద్ధతిలో 50 కి.మీ., తిరిగి వాడుకునే పద్ధతిలో 25 కి.మీ. దూరం వెళ్లగలదు. దీని 4 కిలోల టాండెమ్ షేప్డ్-ఛార్జ్ వార్‌హెడ్ 650 మి.మీ. RHA కవచాన్ని ఛేదించగలదు, అందుకే ఇది ట్యాంకు విధ్వంసక ఆయుధం. ఆప్షన్ B లోని 25 కి.మీ. అనేది రికవర్-అండ్-రీయూజ్ పరిధి, దాన్ని ఫైర్-అండ్-ఫర్గెట్‌తో కలపకూడదు. జామింగ్‌ను తట్టుకునే ECCM సామర్థ్యం దీని మరో ప్రత్యేకత.

8. C-DOT తన ఆరో సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్‌ను 23 అక్టోబర్ 2026న ఏ సంస్థలో ఏర్పాటు చేసింది? (A) IIT హైదరాబాద్ (B) IIT కాన్పూర్ (C) IIT (BHU) వారణాసి (D) IISc బెంగళూరు

సమాధానం

(C) IIT (BHU) వారణాసి. C-DOT వారణాసిలోని IIT (BHU)లో ఆరో CoEను ఏర్పాటు చేసి, సంయుక్త పరిశోధన, శిక్షణ కోసం అవగాహన ఒప్పందం చేసుకుంది. ఇక్కడ 5G అడ్వాన్స్‌డ్, 6G, కృత్రిమ మేధ, క్వాంటం సాంకేతికతలు, సైబర్ భద్రతపై పరిశోధన జరుగుతుంది. మిగిలిన ఆప్షన్లలోని IIT హైదరాబాద్, IIT కాన్పూర్, IISc బెంగళూరులో C-DOT ఇంతకుముందే CoEలు ఏర్పాటు చేసింది. అందుకే ‘ఆరో’ కేంద్రం అనే పదాన్ని గమనించి సమాధానం గుర్తించాలి.

9. నష్ట-నష్టపరిహార నిధి (FRLD) నుంచి తొలి కేటాయింపు పొందిన దేశం ఏది, ఏ విపత్తు కోసం? (A) బంగ్లాదేశ్ — బంగాళాఖాతంలో తుపాను (B) పాకిస్తాన్ — సింధు నది వరదలు (C) శ్రీలంక — తీర కోత (D) నేపాల్ — ఆగస్టు 2026 హిమపాత వరదలు

సమాధానం

(D) నేపాల్ — ఆగస్టు 2026 హిమపాత వరదలు. భోటేకోశి, త్రిశూలి పరీవాహకాల్లో వాతావరణ మార్పుల వల్ల సంభవించిన మంచు-రాతి హిమపాతం ఆగస్టు 2026లో నేపాల్‌లో భారీ వరదలకు కారణమైంది. దీని నుంచి కోలుకోవడానికి FRLD బోర్డు 22 అక్టోబర్ 2026న $20 మిలియన్లు కేటాయించింది, ఈ నిధి చరిత్రలో ఇదే తొలి కేటాయింపు. COP27లో ఏర్పడి COP28లో అమల్లోకి వచ్చిన ఈ నిధి ఇప్పటికే జరిగిన వాతావరణ నష్టాన్ని పూడ్చడానికి ఉద్దేశించింది. నిధులు విడుదల కావాలంటే నేపాల్ ప్రతిపాదన సమర్పించాల్సి ఉంది.

10. 21 అక్టోబర్ 2026న కన్నుమూసిన వుమ్మిడి ఏతిరాజ్ దేనికి ప్రసిద్ధులు? (A) కొత్త పార్లమెంట్ భవన నిర్మాణ రూపకల్పన (B) 1947లో నెహ్రూకు అందజేసిన సెంగోల్ తయారీ (C) భారత జాతీయ చిహ్నం రూపకల్పన (D) రాజ్యాంగ మూల ప్రతి చిత్రాల అలంకరణ

సమాధానం

(B) 1947లో నెహ్రూకు అందజేసిన సెంగోల్ తయారీ. చెన్నైకి చెందిన వుమ్మిడి జ్యువెలర్స్ తయారు చేసిన సెంగోల్ రాజదండం తయారీలో ఏతిరాజ్ 20 ఏళ్ల వయస్సులో పాల్గొన్నారు. 1947లో అధికార మార్పిడికి ప్రతీకగా ఈ సెంగోల్‌ను జవహర్‌లాల్ నెహ్రూకు అందజేశారు. ప్రధాని మోదీ 28 మే 2023న కొత్త పార్లమెంట్ ప్రారంభోత్సవం రోజున దీన్ని లోక్‌సభ చాంబర్‌లో ప్రతిష్ఠించారు, అందుకే ఆప్షన్ A లోని పార్లమెంట్ భవనంతో తికమక పడవచ్చు. ఆయన 99 ఏళ్ల వయస్సులో చెన్నైలో కన్నుమూశారు.

11. 23 అక్టోబర్ 2026న పంకజ్ అడ్వాణీ గెలిచిన ప్రపంచ బిలియర్డ్స్ ఛాంపియన్‌షిప్ ఫైనల్‌లో ఆయన ప్రత్యర్థి ఎవరు? (A) డేవిడ్ కాసియర్ (B) సౌరవ్ కొఠారి (C) రాబర్ట్ హాల్ (D) పీటర్ గిల్‌క్రిస్ట్

సమాధానం

(C) రాబర్ట్ హాల్. ఇంగ్లాండ్‌లోని గ్రేట్ వైర్లీలో జరిగిన ఫైనల్‌లో అడ్వాణీ ఇంగ్లాండ్‌కు చెందిన రాబర్ట్ హాల్‌ను 1,906-1,206తో ఓడించి 29వ ప్రపంచ టైటిల్ సాధించారు. 300 పాయింట్లకు పైగా వెనుకబడిన స్థితి నుంచి పుంజుకుని, 587 బ్రేక్‌తో ఆయన ఈ విజయం సాధించారు. డేవిడ్ కాసియర్ ఈ టోర్నీలో డిఫెండింగ్ ఛాంపియన్, అతన్ని అడ్వాణీ సెమీఫైనల్‌లో ఓడించారు. సౌరవ్ కొఠారిని ఆయన క్వార్టర్ ఫైనల్‌లో ఓడించారు.

12. తెలంగాణ ప్రభుత్వం నిర్వహించనున్న ‘రక్షా ఎక్స్‌పో 2026’ ప్రత్యేకత ఏమిటి? (A) దేశంలో తొలి అంతర్జాతీయ నౌకాదళ ప్రదర్శన (B) రక్షణ శాఖ ఏటా నిర్వహించే డిఫెక్స్‌పో తెలంగాణ ఎడిషన్ (C) DRDO తన ప్రయోగశాలల కోసం ఏర్పాటు చేసిన అంతర్గత ప్రదర్శన (D) ఒక రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్వహిస్తున్న దేశంలో తొలి రక్షణ, అంతరిక్ష ప్రదర్శన

సమాధానం

(D) ఒక రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్వహిస్తున్న దేశంలో తొలి రక్షణ, అంతరిక్ష ప్రదర్శన. డిసెంబర్ 7 నుంచి 9 వరకు హైదరాబాద్‌లోని భారత్ ఫ్యూచర్ సిటీలో జరిగే రక్షా ఎక్స్‌పోను తెలంగాణ ప్రభుత్వమే నిర్వహిస్తోంది, కేంద్ర రక్షణ శాఖ కాదు. రాష్ట్రంలో రక్షణ, అంతరిక్ష తయారీకి పెట్టుబడులు ఆకర్షించడం దీని ఉద్దేశం. హైదరాబాద్‌లో 12కు పైగా DRDO ప్రయోగశాలలు ఉండటం, తెలంగాణ అంతరిక్ష ఎగుమతులు 2024-25లో ₹30,742 కోట్లకు పెరగడం ఈ ప్రదర్శనకు నేపథ్యం. డిసెంబర్ 9న ఈ ప్రదర్శనలో ఎయిర్ షో కూడా ఉంటుంది.

త్వరిత పునశ్చరణ

• 16 దేశీయ జాతులు — 13 రాష్ట్రాలు, జమ్మూ కశ్మీర్; కొంబై శునకం (తమిళనాడు); నోడల్ సంస్థ ICAR-NBAGR, కర్నాల్.
• పౌర రక్షణ పైలట్ — హోం శాఖ, సైన్యం; 12 రాష్ట్రాలు, 600 ట్రైనర్లు, 60,000 వాలంటీర్లు; చట్టం 1968.
• సఖారోవ్ బహుమతి 2026 — ICC; ఇచ్చేది యూరోపియన్ పార్లమెంట్; 1988లో ప్రారంభం.
• SMFCL — తొలి సముద్ర రంగ NBFC; FY 2030-31 లక్ష్యం ₹60,205 కోట్లు.
• ఆయిల్ ఇండియా — KG బేసిన్ గోదావరి-1 బావి, మత్స్యపురి శిలాస్తరం.
• నాగాస్త్ర-2 — SDAL, నాగ్‌పూర్; 50 కి.మీ. ఫైర్-అండ్-ఫర్గెట్; 650 మి.మీ. RHA ఛేదన.
• C-DOT ఆరో CoE — IIT (BHU) వారణాసి; 6G, క్వాంటం, సైబర్ భద్రత.
• FRLD — తొలి లబ్ధిదారు నేపాల్, $20 మిలియన్లు; COP27లో ఏర్పాటు.
• వుమ్మిడి ఏతిరాజ్ — సెంగోల్ తయారీలో భాగస్వామి; 99 ఏళ్ల వయస్సులో మరణం.
• పంకజ్ అడ్వాణీ — 29వ ప్రపంచ టైటిల్; ఫైనల్‌లో రాబర్ట్ హాల్‌పై విజయం.
• యశస్విని ఘోర్పడే, హర్మీత్ దేశాయ్ — తాష్కెంట్ ఆసియా TT మిక్స్‌డ్ డబుల్స్ పతకం ఖాయం.
• రక్షా ఎక్స్‌పో 2026 — డిసెంబర్ 7-9, భారత్ ఫ్యూచర్ సిటీ, హైదరాబాద్.

FAQ

2026 సఖారోవ్ బహుమతి ఎవరికి లభించింది?

యూరోపియన్ పార్లమెంట్ 22 అక్టోబర్ 2026న అంతర్జాతీయ నేర న్యాయస్థానం (ICC), దాని అధికారులకు 2026 సఖారోవ్ బహుమతిని ప్రకటించింది. ఈ బహుమతిని 1988లో స్థాపించారు, దీని విలువ 50,000 యూరోలు.

నష్ట-నష్టపరిహార నిధి (FRLD) తొలి లబ్ధిదారు దేశం ఏది?

నేపాల్. ఆగస్టు 2026 వరదల నుంచి కోలుకోవడానికి FRLD బోర్డు 22 అక్టోబర్ 2026న $20 మిలియన్లు కేటాయించింది. ఈ నిధి COP27లో ఏర్పడి COP28లో అమల్లోకి వచ్చింది.

రక్షా ఎక్స్‌పో 2026 ఎప్పుడు, ఎక్కడ జరుగుతుంది?

తెలంగాణ ప్రభుత్వం నిర్వహించే రక్షా ఎక్స్‌పో 2026 డిసెంబర్ 7 నుంచి 9 వరకు హైదరాబాద్‌లోని భారత్ ఫ్యూచర్ సిటీలో జరుగుతుంది. ఒక రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్వహిస్తున్న దేశంలో తొలి రక్షణ, అంతరిక్ష ప్రదర్శన ఇది.

Sources

• InsightsIAS — Recognition of 16 breeds of livestock and dogs
• GKToday — Nationwide Civil Defence network pilot
• InsightsIAS — The Sakharov Prize 2026
• GKToday — SMFCL targets ₹60,205 crore disbursements
• GKToday — Oil India finds natural gas in KG Basin
• GKToday — Army receives Nagastra-2 loitering munitions
• GKToday — C-DOT sixth Centre of Excellence at IIT (BHU)
• GKToday — Nepal first beneficiary of Loss and Damage Fund
• GKToday — Sengol jeweller Vummidi Ethiraj dies at 99
• AffairsCloud — Current Affairs 23 October 2026
• GKToday — Pankaj Advani wins 29th world title
• GKToday — Ghorpade and Desai secure Asian Championships medal
• GKToday — Telangana to host Raksha Expo 2026