22 అక్టోబర్ 2026 కరెంట్ అఫైర్స్: ఉడాన్‌కు పదేళ్లు, CISFలో రంగాలవారీ కమాండ్లు, విశాఖలో SIMBEX-2026

22 అక్టోబర్ 2026 వార్తల్లో ప్రాంతీయ విమాన అనుసంధాన పథకం ‘ఉడాన్’ పదేళ్లు పూర్తి చేసుకోవడం, CISF తన కమాండ్ నిర్మాణాన్ని రంగాలవారీగా మార్చుకోవడం ప్రధాన జాతీయ అంశాలు. అంతర్జాతీయంగా పోలండ్ ప్రధాని డొనాల్డ్ టస్క్ పర్యటనలో ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని 2030 నాటికి రెట్టింపు చేయాలనే లక్ష్యం, UNEP ఉద్గారాల అంతర నివేదిక 2026 వార్తల్లో నిలిచాయి. రాష్ట్ర స్థాయిలో విశాఖపట్నంలో భారత్-సింగపూర్ నౌకాదళ విన్యాసం SIMBEX-2026, ఏపీ పట్టణ స్థానిక సంస్థల పోలింగ్ వాయిదా ముఖ్యమైనవి.

జాతీయ అంశాలు

ఉడాన్ పథకానికి పదేళ్లు

ప్రాంతీయ విమాన అనుసంధాన పథకం ‘ఉడాన్’ (UDAN) 21 అక్టోబర్ 2026తో పదేళ్లు పూర్తి చేసుకుంది. ఈ పథకం 21 అక్టోబర్ 2016న ప్రారంభమైంది (The Tribune).

• ఇప్పటివరకు 687 ప్రాంతీయ మార్గాలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి, 3.68 లక్షలకు పైగా విమాన సర్వీసులు నడిచాయి, 1.72 కోట్ల మంది ప్రయాణించారు.
• 17 హెలిపోర్టులు, 2 వాటర్ ఏరోడ్రోమ్‌లు సహా మొత్తం 95 విమానాశ్రయాలను ఈ పథకం కింద వినియోగంలోకి తెచ్చారు.
• అక్టోబర్ 15 నాటికి వయబిలిటీ గ్యాప్ ఫండింగ్ (VGF) కింద ₹5,091.23 కోట్లు విడుదల చేశారు.
• సవరించిన ఉడాన్ పథకాన్ని జూలై 4న ₹28,840 కోట్ల వ్యయంతో FY 2026-27 నుంచి FY 2035-36 వరకు పదేళ్ల కాలానికి ప్రారంభించారు.
• పౌర విమానయాన శాఖ ఆధ్వర్యంలో భారత విమానాశ్రయాల ప్రాధికార సంస్థ (AAI) దీన్ని అమలు చేస్తోంది. జాతీయ పౌర విమానయాన విధానం (NCAP) 2016లో భాగంగా దీన్ని రూపొందించారు (AffairsCloud).

పరీక్షల కోణం: విమానయాన సంస్థలకు నష్టం రాకుండా ప్రభుత్వం ఇచ్చే VGF సహాయమే ఉడాన్ మార్గాలను నడిపించే ప్రధాన యంత్రాంగం. చిన్న పట్టణాలకు తక్కువ ధరకు విమాన ప్రయాణం అందించడమే దీని లక్ష్యం.

CISFలో ప్రాంతాలవారీ నుంచి రంగాలవారీ కమాండ్లు

కేంద్ర పారిశ్రామిక భద్రతా దళం (CISF) తన ప్రాంతీయ (territorial) కమాండ్ల స్థానంలో రంగాలవారీ (sector-specific) కమాండ్లను 1 నవంబర్ 2026 నుంచి అమలు చేయనుంది. ఈ మార్పుకు కేంద్ర హోం శాఖ ఆమోదం తెలిపింది (GKToday).

• ప్రస్తుతం ఉన్న 11 పర్యవేక్షణ సెక్టార్లలో ఎనిమిదింటిని పునర్వ్యవస్థీకరిస్తున్నారు. DAE-DoS సెక్టార్ (బెంగళూరు), న్యూఢిల్లీ, బెంగళూరు ఎయిర్‌పోర్ట్ సెక్టార్లు యథాతథంగా ఉంటాయి.
• ఈస్టర్న్ సెక్టార్ ’కోల్ సెక్టార్’గా (రాంచీ), సెంట్రల్ సెక్టార్ ’స్టీల్ సెక్టార్’గా (భిలాయ్) మారుతాయి.
• నార్త్ సెక్టార్ ’పవర్-I’గా (న్యూఢిల్లీ), నార్త్ ఈస్టర్న్ సెక్టార్-II ’పవర్-II’గా (కోల్‌కతా) మారుతాయి.
• వెస్టర్న్ సెక్టార్ ’వెస్ట్ కోస్ట్ పోర్ట్ సెక్టార్’గా (ముంబై), సదరన్ సెక్టార్ ’ఈస్ట్ కోస్ట్ పోర్ట్ సెక్టార్’గా (చెన్నై) మారుతాయి. ఈ రెండు తీర సెక్టార్లు సుమారు 250 ఓడరేవుల భద్రతను చూస్తాయి (The Week).
• ఒకే రకమైన భద్రతా ముప్పు ఉన్న సంస్థలను అవి ఎక్కడ ఉన్నా ఒకే కమాండ్ కిందకు తేవడమే ఈ మార్పు ఉద్దేశం.

పరీక్షల కోణం: CISF 1969లో CISF చట్టం, 1968 కింద ఏర్పాటైన కేంద్ర సాయుధ పోలీసు దళం (CAPF), ఇది హోం శాఖ పరిధిలో ఉంటుంది.

‘ఖేత్ బచావో అభియాన్ - రబీ 2026’ ప్రారంభం

కేంద్ర వ్యవసాయ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ 22 అక్టోబర్ 2026న హర్యానాలోని కర్నాల్‌లో ‘ఖేత్ బచావో అభియాన్ - రబీ 2026’ దేశవ్యాప్త ప్రచారాన్ని ప్రారంభించారు. ఇది 30 నవంబర్ 2026 వరకు కొనసాగుతుంది (GKToday).

• భూసార పరీక్ష ఆధారంగా సమతుల్యంగా ఎరువులు వాడేలా రైతులను ప్రోత్సహించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.
• నూనె గింజలు, పప్పుధాన్యాలు, ఉద్యాన పంటల వైపు పంటల వైవిధ్యం, బీడు భూముల వినియోగం, పంట వ్యర్థాల సరైన నిర్వహణ, ప్రకృతి వ్యవసాయంపై అవగాహన కల్పిస్తారు.
• కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు (KVK), ICAR సంస్థలు, వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు కిసాన్ చౌపాల్‌లు, క్షేత్ర ప్రదర్శనల ద్వారా దీన్ని నిర్వహిస్తాయి.

అంతర్జాతీయ సంబంధాలు

భారత్-పోలండ్: 2030 నాటికి వాణిజ్యం రెట్టింపు

పోలండ్ ప్రధాని డొనాల్డ్ టస్క్ 21 నుంచి 23 అక్టోబర్ 2026 వరకు భారత్‌లో పర్యటించారు. 22 అక్టోబర్‌న న్యూఢిల్లీలో ప్రధాని మోదీతో చర్చలు జరిపారు (GKToday).

• ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని సుమారు $6 బిలియన్ల నుంచి 2030 నాటికి $12 బిలియన్లకు రెట్టింపు చేయాలని ఇరు దేశాలు నిర్ణయించాయి.
• రక్షణ పరిశ్రమల సంభాషణ (Defence Industry Dialogue), ఉగ్రవాద వ్యతిరేక సంభాషణను ఏర్పాటు చేయాలని అంగీకరించాయి. టస్క్ వెంట సుమారు 100 మంది పారిశ్రామికవేత్తలు వచ్చారు (ThePrint).
• భారత్ 2019లో ప్రారంభించిన విపత్తు నిరోధక మౌలిక వసతుల కూటమి (CDRI)లో చేరాలని పోలండ్ నిర్ణయించింది.
• 2028-29 కాలానికి భద్రతామండలి తాత్కాలిక సభ్యత్వానికి భారత్ అభ్యర్థిత్వాన్ని పోలండ్ సమర్థించింది. G20లో చేరాలనే పోలండ్ ఆకాంక్షకు భారత్ మద్దతు ప్రకటించింది.

పాకిస్తాన్, తుర్కియే, ఖతార్, ఇండోనేషియాల ‘బద్ర్’ ఒప్పందం

పాకిస్తాన్, తుర్కియే, ఖతార్, ఇండోనేషియా దేశాలు 21 అక్టోబర్ 2026న ఖతార్ రాజధాని దోహాలో ‘బద్ర్ అవగాహన ఒప్పందం’ (Badr MoU)పై సంతకాలు చేశాయి (GKToday).

• సైనిక ఉత్పత్తి, సాంకేతిక శిక్షణ, పరిశోధన-అభివృద్ధిలో సహకారానికి ఇది ఒక చట్రం.
• ఇది పరస్పర రక్షణ ఒప్పందం (mutual defence pact) కాదని స్పష్టం చేశారు. క్రీ.శ. 624 నాటి బద్ర్ యుద్ధం పేరు దీనికి పెట్టారు (InsightsIAS).
• దీనికి భిన్నంగా తుర్కియే, పాకిస్తాన్, సౌదీ అరేబియా ఆగస్టు 2026లోనే ఒక ప్రత్యేక పరస్పర రక్షణ ఒప్పందం చేసుకున్నాయి.

పరీక్షల కోణం: ఈ కూటమిలోని ఖతార్, ఇండోనేషియాలతో భారత్‌కు బలమైన సంబంధాలు ఉన్నాయి. అందుకే ఈ ఒప్పందాన్ని భారత్ జాగ్రత్తగా గమనిస్తోంది.

ఆర్థిక వ్యవస్థ

ONGC తదుపరి ఛైర్మన్‌గా సునీల్ కుమార్

ONGC ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్ సునీల్ కుమార్‌ను సంస్థ తదుపరి ఛైర్మన్‌గా క్యాబినెట్ నియామకాల కమిటీ (ACC) 22 అక్టోబర్ 2026న ఆమోదించింది (GKToday).

• ప్రస్తుత ఛైర్మన్ అరుణ్ కుమార్ సింగ్ పొడిగించిన పదవీకాలం 6 డిసెంబర్ 2026తో ముగుస్తుంది. సునీల్ కుమార్ 7 డిసెంబర్ 2026న లేదా ఆ తర్వాత బాధ్యతలు చేపట్టి మూడేళ్లు ఉంటారు.
• ఆయన 1991లో ONGCలో చేరారు, 8 జనవరి 2025 నుంచి గుజరాత్‌లోని మెహ్‌సానా అసెట్ మేనేజర్‌గా ఉన్నారు.

రక్షణ

₹770 కోట్లతో LLLR-I రాడార్ల కొనుగోలు

రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ 21 అక్టోబర్ 2026న భారత్ ఎలక్ట్రానిక్స్ లిమిటెడ్ (BEL)తో సుమారు ₹770 కోట్ల ఒప్పందం చేసుకుంది. సైన్యం కోసం ‘ఇంప్రూవ్డ్ లో లెవెల్ లైట్ వెయిట్ రాడార్’ (LLLR-I)లను ఇది సరఫరా చేస్తుంది (GKToday).

• ఇది యుద్ధ విమానాలతో పాటు చిన్న (mini), అతి చిన్న (micro) డ్రోన్లను కూడా గుర్తించి అనుసరించగలదు.
• గాలియం నైట్రైడ్ (GaN) ఆధారిత AESA యాంటెనాతో పనిచేస్తుంది. నాలుగు స్థిర ప్యానెళ్ల ద్వారా 360 డిగ్రీల పరిధిని గమనిస్తుంది.
• DRDO రూపొందించిన ‘అశ్లేష’ రాడార్‌కు ఇది మెరుగైన రూపం. సైనికులు మోసుకెళ్లగలిగేలా తేలికగా ఉంటుంది.

పరీక్షల కోణం: డ్రోన్ దాడుల ముప్పు పెరిగిన నేపథ్యంలో తక్కువ ఎత్తులో ఎగిరే లక్ష్యాలను గుర్తించే రాడార్లు సైన్యం వాయు రక్షణకు కీలకమయ్యాయి.

శాస్త్ర సాంకేతికం

30 అక్టోబర్‌న NVS-03 నావిగేషన్ ఉపగ్రహ ప్రయోగం

NVS-03 నావిగేషన్ ఉపగ్రహాన్ని 30 అక్టోబర్ 2026న ప్రయోగిస్తామని ISRO 22 అక్టోబర్‌న ప్రకటించింది. శ్రీహరికోటలోని సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుంచి GSLV Mk II దీన్ని నింగిలోకి తీసుకెళ్తుంది (GKToday).

• దీని బరువు 2,232 కిలోలు, మిషన్ జీవితకాలం 12 ఏళ్లు. రెండో తరం NVS శ్రేణిలో ఇది మూడో ఉపగ్రహం.
• అహ్మదాబాద్‌లోని స్పేస్ అప్లికేషన్స్ సెంటర్ (SAC) అభివృద్ధి చేసిన స్వదేశీ రుబీడియం అణు గడియారాన్ని ఇది మోసుకెళ్తుంది.
• భారత ప్రాంతీయ నావిగేషన్ వ్యవస్థ NavIC భారత్‌తో పాటు సరిహద్దుల ఆవల సుమారు 1,500 కి.మీ. వరకు సేవలు అందిస్తుంది.

పరీక్షల కోణం: పాత ఉపగ్రహాల సాంకేతిక సమస్యల వల్ల NavIC స్వతంత్ర సేవలు ప్రభావితమయ్యాయి. స్వదేశీ గడియారం ఉన్న NVS ఉపగ్రహాలు ఆ సేవలను పునరుద్ధరించడానికి, దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గించడానికే.

పర్యావరణం

UNEP ఉద్గారాల అంతర నివేదిక 2026 — ‘The Point of Return’

ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమం (UNEP) 21 అక్టోబర్ 2026న ‘Emissions Gap Report 2026: The Point of Return’ పేరుతో 17వ ఎడిషన్ నివేదికను విడుదల చేసింది (UNEP).

• 2025లో ప్రపంచ గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాలు సుమారు 58.4 GtCO2e. భూతాపాన్ని 1.5°C మించకుండా ఆపడం ఇక సాధ్యం కాదని నివేదిక తేల్చింది.
• 2025 స్థాయితో పోలిస్తే 2030 నాటికి 18%, 2035 నాటికి 45%, 2040 నాటికి 69% ఉద్గారాలు తగ్గించాలి.
• కొత్త NDC హామీలు పూర్తిగా అమలైనా 2030 నాటికి 5-8%, 2035 నాటికి 11-15% మాత్రమే ఉద్గారాలు తగ్గుతాయి.
• అతి తక్కువ అధిగమన మార్గంలో భూతాపం గరిష్ఠంగా 1.7-1.8°C కి చేరి, 2100 నాటికి 50% అవకాశంతో తిరిగి 1.5°C కి వస్తుంది.
• భారత్ 2030, 2035 NDC లక్ష్యాలను ప్రస్తుత విధానాలతోనే చేరుకుంటుందని అంచనా. 2035లో భారత తలసరి ఉద్గారాలు 3.6 tCO2e కాగా, చైనా 9.3, రష్యా 11.5, సౌదీ అరేబియా 15.2 (InsightsIAS).

పరీక్షల కోణం: ‘అధిగమనం’ (overshoot) అంటే ఉష్ణోగ్రత తాత్కాలికంగా 1.5°C దాటి, తర్వాత కార్బన్ తొలగింపు ద్వారా తిరిగి తగ్గడం. ఈ నివేదిక ముఖ్య సందేశం ఇదే.

కళలు, వారసత్వం

UNESCO తాత్కాలిక జాబితాలో మూడు కొత్త భారత ప్రదేశాలు

20 అక్టోబర్ 2026న మూడు భారత ప్రదేశాలు UNESCO ప్రపంచ వారసత్వ తాత్కాలిక జాబితా (Tentative List)లో చేరాయి (GKToday).

• బారాటాంగ్ కార్స్ట్-మడ్ వోల్కనో కాంప్లెక్స్ (అండమాన్ నికోబార్): సున్నపురాయి గుహలు, చురుకైన బురద అగ్నిపర్వతాలు ఉన్న ప్రాంతం.
• అండమాన్ సబ్‌డక్షన్ అగ్నిపర్వతాలు (బ్యారెన్ ద్వీపం, నార్కొండం ద్వీపం). దేశంలో చురుకైన ఏకైక అగ్నిపర్వతం బ్యారెన్ ద్వీపంలోనే ఉంది.
• సిర్పూర్ సాంస్కృతిక, పురావస్తు ప్రాంతం (ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని మహాసముంద్ జిల్లా).
• దీంతో భారత తాత్కాలిక జాబితాలోని ప్రదేశాల సంఖ్య 81కి చేరింది: 59 సాంస్కృతిక, 19 సహజ, 3 మిశ్రమ ప్రదేశాలు (AffairsCloud).

పరీక్షల కోణం: తాత్కాలిక జాబితాలో చేరడం అంటే ప్రపంచ వారసత్వ హోదా వచ్చినట్లు కాదు. అది నామినేషన్‌కు ముందు తప్పనిసరి తొలి దశ మాత్రమే. ప్రస్తుతం భారత్‌లో 45 ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు (37 సాంస్కృతిక, 7 సహజ, 1 మిశ్రమ) ఉన్నాయి.

రాష్ట్ర అంశాలు (AP & TS)

విశాఖపట్నంలో 33వ SIMBEX-2026

భారత్-సింగపూర్ నౌకాదళాల ద్వైపాక్షిక విన్యాసం SIMBEX-2026 (33వ ఎడిషన్) 21 నుంచి 26 అక్టోబర్ వరకు విశాఖపట్నంలో జరుగుతోంది. 21 నుంచి 23 అక్టోబర్ వరకు హార్బర్ దశ, 24 నుంచి 26 అక్టోబర్ వరకు బంగాళాఖాతంలో సముద్ర దశ ఉంటాయి (PIB).

• ప్రారంభ వేడుక INS నీలగిరి, INS కమోర్తా నౌకలపై జరిగింది. సింగపూర్ తరఫున RSS సుప్రీం యుద్ధనౌక పాల్గొంది (Connected to India).
• తూర్పు నౌకాదళ కమాండ్ (విశాఖపట్నం) ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. ఈ విన్యాసం 1994లో ‘ఎక్సర్‌సైజ్ లయన్ కింగ్’ పేరుతో మొదలైంది.

ఏపీ పట్టణ స్థానిక సంస్థల పోలింగ్ నవంబర్ 1కి వాయిదా

ఏపీ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం 100 పట్టణ స్థానిక సంస్థల పోలింగ్‌ను అక్టోబర్ 28 నుంచి నవంబర్ 1కి వాయిదా వేసింది. అవసరమైతే నవంబర్ 2న రీపోలింగ్, నవంబర్ 3న ఓట్ల లెక్కింపు జరుగుతాయని రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్ అనిల్ చంద్ర పునేఠా ప్రకటించారు (Telangana Today).

• కొందరు అభ్యర్థులను నామినేషన్లు వేయకుండా అడ్డుకున్నారనే ఫిర్యాదులపై YSRCP పిటిషన్ మేరకు సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన ఆదేశాలతో ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు.
• కడప నగరపాలక సంస్థ, రాజంపేట, మైదుకూరు, తిరుపతి నగరపాలక సంస్థల్లోని 72 వార్డుల్లో మళ్లీ నామినేషన్లకు అవకాశం ఇచ్చారు (The South First).
• అక్టోబర్ 14న 13 నగరపాలక సంస్థలు, 87 మున్సిపాలిటీలు/నగర పంచాయతీలకు నోటిఫికేషన్ వెలువడింది.

పరీక్షల కోణం: స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలను నిర్వహించేది రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం, భారత ఎన్నికల సంఘం కాదు.

గుంటూరులో ఫేజ్ థెరపీతో మొండి ఇన్ఫెక్షన్‌కు చికిత్స

గుంటూరులోని సమిష్ట హాస్పిటల్ (SHRI) వైద్యులు 72 ఏళ్ల వ్యక్తి కృత్రిమ మోకాలి కీలులో వచ్చిన కార్బాపెనెమ్ నిరోధక సూడోమోనాస్ ఏరుగినోసా ఇన్ఫెక్షన్‌ను ఫేజ్ థెరపీతో నయం చేశారు. ఈ ఫలితం 22 అక్టోబర్ 2026న IJID Regions పత్రికలో ప్రచురితమైంది (GKToday).

• ఇలాంటి ఇన్ఫెక్షన్‌కు దేశంలో ఫేజ్ థెరపీ విజయవంతమైనట్లు నమోదైన తొలి కేసు ఇది.
• SRM యూనివర్సిటీ ఆంధ్రప్రదేశ్ ఫేజ్ ల్యాబ్ తయారు చేసిన మూడు బాక్టీరియోఫేజ్‌ల మిశ్రమాన్ని 10 రోజుల పాటు నేరుగా కీలులోకి ఎక్కించారు.
• బాక్టీరియోఫేజ్‌లు బ్యాక్టీరియాను మాత్రమే సోకే వైరస్‌లు. ఒక్కో ఫేజ్ నిర్దిష్ట బ్యాక్టీరియాపైనే పనిచేస్తుంది కాబట్టి ముందుగా ఆ బ్యాక్టీరియాను గుర్తించడం తప్పనిసరి.

పరీక్షల కోణం: యాంటీబయాటిక్ నిరోధకత (AMR) పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఫేజ్ థెరపీని ప్రత్యామ్నాయ చికిత్సగా చూస్తున్నారు.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

1. ఉడాన్ పథకం కింద ప్రాంతీయ మార్గాలను నడిపే విమానయాన సంస్థలకు ప్రభుత్వం ఇచ్చే ప్రధాన సహాయం ఏది? (A) విమాన ఇంధనంపై పూర్తి GST మినహాయింపు (B) వయబిలిటీ గ్యాప్ ఫండింగ్ (VGF) (C) కొత్త విమానాల కొనుగోలుకు వడ్డీ లేని రుణం (D) విమానాశ్రయ ల్యాండింగ్ ఛార్జీల శాశ్వత రద్దు

సమాధానం

(B) వయబిలిటీ గ్యాప్ ఫండింగ్ (VGF). చిన్న పట్టణాలకు వెళ్లే మార్గాల్లో ప్రయాణికులు తక్కువగా ఉండటం వల్ల విమానయాన సంస్థలకు నష్టం వస్తుంది, ఆ లోటును పూడ్చడానికి ప్రభుత్వం VGF ఇస్తుంది. అక్టోబర్ 15 నాటికి ఈ పద్ధతిలో ₹5,091.23 కోట్లు విడుదలయ్యాయి. ఈ సహాయం వల్లే టికెట్ ధరలు తక్కువగా ఉంచి 687 మార్గాలను ప్రారంభించగలిగారు. ఇంధన పన్ను మినహాయింపులు వంటి రాయితీలు రాష్ట్రాల స్థాయిలో ఉండవచ్చు కానీ పథకానికి వెన్నెముక VGF మాత్రమే.

2. 1 నవంబర్ 2026 నుంచి అమలయ్యే CISF పునర్వ్యవస్థీకరణలో మార్పు లేకుండా కొనసాగే సెక్టార్లు ఏవి? (A) వెస్ట్ కోస్ట్ పోర్ట్, ఈస్ట్ కోస్ట్ పోర్ట్ సెక్టార్లు (B) కోల్ సెక్టార్, స్టీల్ సెక్టార్ (C) DAE-DoS సెక్టార్, రెండు ఎయిర్‌పోర్ట్ సెక్టార్లు (D) పవర్-I సెక్టార్, పవర్-II సెక్టార్

సమాధానం

(C) DAE-DoS సెక్టార్, రెండు ఎయిర్‌పోర్ట్ సెక్టార్లు. CISFలోని 11 పర్యవేక్షణ సెక్టార్లలో ఎనిమిదింటిని రంగాలవారీగా మార్చగా, బెంగళూరులోని అణుశక్తి-అంతరిక్ష విభాగాల (DAE-DoS) సెక్టార్, న్యూఢిల్లీ, బెంగళూరు ఎయిర్‌పోర్ట్ సెక్టార్లు యథాతథంగా ఉన్నాయి. ఇవి ఇప్పటికే ఒక నిర్దిష్ట రంగానికే పరిమితమైనవి కాబట్టి మార్పు అవసరం లేకపోయింది. మిగిలిన ఆప్షన్లలోని పోర్ట్, కోల్, స్టీల్, పవర్ సెక్టార్లు ఈ సంస్కరణలో కొత్తగా ఏర్పడినవే. ఒకే రకమైన ముప్పు ఉన్న సంస్థలను ఒకే కమాండ్ కిందకు తేవడమే ఈ మార్పు ఉద్దేశం.

3. CISF కొత్త నిర్మాణంలో ‘కోల్ సెక్టార్’ ప్రధాన కార్యాలయం ఎక్కడ ఉంటుంది? (A) భిలాయ్ (B) కోల్‌కతా (C) చెన్నై (D) రాంచీ

సమాధానం

(D) రాంచీ. పాత ఈస్టర్న్ సెక్టార్‌ను రాంచీ కేంద్రంగా కోల్ సెక్టార్‌గా మార్చారు, బొగ్గు గనుల భద్రతను ఇది చూస్తుంది. భిలాయ్ కేంద్రంగా స్టీల్ సెక్టార్, కోల్‌కతా కేంద్రంగా పవర్-II సెక్టార్, చెన్నై కేంద్రంగా ఈస్ట్ కోస్ట్ పోర్ట్ సెక్టార్ ఏర్పడ్డాయి. బొగ్గు క్షేత్రాలు ఎక్కువగా ఉన్న జార్ఖండ్‌లో ఈ సెక్టార్ కేంద్రం ఉండటం సహజం. ఇలా సంస్థల స్వభావాన్ని బట్టి కమాండ్ కేంద్రాలను నిర్ణయించారు.

4. ‘ఖేత్ బచావో అభియాన్ - రబీ 2026’ ప్రధానంగా దేనిపై దృష్టి పెడుతుంది? (A) భూసార పరీక్ష ఆధారంగా సమతుల్య ఎరువుల వినియోగం (B) రైతులకు కనీస మద్దతు ధర పెంపు (C) పంట బీమా క్లెయిమ్‌ల వేగవంతమైన పరిష్కారం (D) వ్యవసాయ యంత్రాలపై సబ్సిడీ పంపిణీ

సమాధానం

(A) భూసార పరీక్ష ఆధారంగా సమతుల్య ఎరువుల వినియోగం. 22 అక్టోబర్ 2026న కర్నాల్‌లో శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ ప్రారంభించిన ఈ ప్రచారం 30 నవంబర్ వరకు కొనసాగుతుంది. నేల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుతూ అవసరమైనంత ఎరువే వాడాలని, పంటల వైవిధ్యం, పంట వ్యర్థాల సరైన నిర్వహణ పాటించాలని రైతులకు అవగాహన కల్పించడం దీని ఉద్దేశం. ఇది అవగాహన కార్యక్రమం మాత్రమే, ధరలు లేదా బీమా చెల్లింపులకు సంబంధించిన పథకం కాదు. KVKలు, ICAR సంస్థలు దీన్ని క్షేత్రస్థాయిలో నిర్వహిస్తాయి.

5. పోలండ్ ప్రధాని డొనాల్డ్ టస్క్ భారత పర్యటన (అక్టోబర్ 2026)లో పోలండ్ చేరాలని నిర్ణయించిన, భారత్ 2019లో ప్రారంభించిన కూటమి ఏది? (A) అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి (ISA) (B) విపత్తు నిరోధక మౌలిక వసతుల కూటమి (CDRI) (C) గ్లోబల్ బయోఫ్యూయల్స్ అలయన్స్ (GBA) (D) అంతర్జాతీయ బిగ్ క్యాట్ అలయన్స్ (IBCA)

సమాధానం

(B) విపత్తు నిరోధక మౌలిక వసతుల కూటమి (CDRI). భారత్ చొరవతో 2019లో ఏర్పడిన CDRI, వంతెనలు, విద్యుత్ వ్యవస్థల వంటి మౌలిక వసతులను విపత్తులను తట్టుకునేలా నిర్మించడంపై దృష్టి పెడుతుంది. టస్క్ పర్యటనలో పోలండ్ ఇందులో చేరాలని నిర్ణయించింది. మిగిలిన ఆప్షన్లలోని కూటముల లక్ష్యాలు సౌరశక్తి, జీవ ఇంధనాలు, వన్యప్రాణుల సంరక్షణకు సంబంధించినవి, విపత్తు నిరోధక మౌలిక వసతులకు కాదు. ఇదే పర్యటనలో 2030 నాటికి ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని $12 బిలియన్లకు పెంచాలని నిర్ణయించారు.

6. 21 అక్టోబర్ 2026న దోహాలో సంతకాలు జరిగిన ‘బద్ర్’ అవగాహన ఒప్పందం స్వభావం ఏమిటి? (A) నాలుగు దేశాల మధ్య పరస్పర రక్షణ ఒప్పందం (B) పశ్చిమాసియా శాంతి కోసం కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం (C) సైనిక ఉత్పత్తి, శిక్షణ, పరిశోధనలో సహకార చట్రం (D) ఇంధన సరఫరాకు సంబంధించిన వాణిజ్య ఒప్పందం

సమాధానం

(C) సైనిక ఉత్పత్తి, శిక్షణ, పరిశోధనలో సహకార చట్రం. పాకిస్తాన్, తుర్కియే, ఖతార్, ఇండోనేషియా సంతకం చేసిన బద్ర్ ఒప్పందం రక్షణ పరిశ్రమల ఉమ్మడి ఉత్పత్తి, సాంకేతిక భాగస్వామ్యం, పరిశోధనకు సంబంధించినది. ఇది పరస్పర రక్షణ ఒప్పందం కాదని స్పష్టంగా పేర్కొన్నారు, అందుకే ఆప్షన్ A సరైనది కాదు. పరస్పర రక్షణ ఒప్పందం వేరేది, దాన్ని తుర్కియే, పాకిస్తాన్, సౌదీ అరేబియా ఆగస్టు 2026లో చేసుకున్నాయి. ఈ ఒప్పందానికి క్రీ.శ. 624 నాటి బద్ర్ యుద్ధం పేరు పెట్టారు.

7. రక్షణ శాఖ BEL నుంచి కొనుగోలు చేస్తున్న LLLR-I రాడార్ ఏ DRDO రాడార్‌కు మెరుగైన రూపం? (A) రాజేంద్ర (B) అశ్లేష (C) స్వాతి (D) అరుధ్ర

సమాధానం

(B) అశ్లేష. తక్కువ ఎత్తులో ఎగిరే లక్ష్యాలను గుర్తించే DRDO ‘అశ్లేష’ రాడార్‌ను మెరుగుపరిచి LLLR-Iగా రూపొందించారు, దీని కోసం 21 అక్టోబర్‌న సుమారు ₹770 కోట్ల ఒప్పందం జరిగింది. GaN ఆధారిత AESA యాంటెనా, నాలుగు స్థిర ప్యానెళ్లతో ఇది 360 డిగ్రీల పరిధిలో చిన్న డ్రోన్లను సైతం గుర్తిస్తుంది. అశ్లేష కూడా తేలికపాటి రాడారే కాబట్టి, దాని మెరుగైన రూపమైన LLLR-I ని సైనికులు మోసుకెళ్లేలా తయారు చేశారు. మైదానాలు, ఎడారులు, ఎత్తైన ప్రాంతాల్లో దీన్ని మోహరించవచ్చు.

8. 30 అక్టోబర్ 2026న ప్రయోగించనున్న NVS-03 ఉపగ్రహంలోని స్వదేశీ రుబీడియం అణు గడియారాన్ని ఏ సంస్థ అభివృద్ధి చేసింది? (A) విక్రమ్ సారాభాయ్ అంతరిక్ష కేంద్రం, తిరువనంతపురం (B) U.R. రావు ఉపగ్రహ కేంద్రం, బెంగళూరు (C) స్పేస్ అప్లికేషన్స్ సెంటర్, అహ్మదాబాద్ (D) లిక్విడ్ ప్రొపల్షన్ సిస్టమ్స్ సెంటర్, వలియమల

సమాధానం

(C) స్పేస్ అప్లికేషన్స్ సెంటర్, అహ్మదాబాద్. నావిగేషన్ ఉపగ్రహాలు ఖచ్చితమైన సమయాన్ని ప్రసారం చేయడంపైనే స్థాన నిర్ధారణ ఆధారపడుతుంది, అందుకే అణు గడియారం వాటికి గుండె వంటిది. పాత ఉపగ్రహాల్లో సాంకేతిక సమస్యల వల్ల NavIC సేవలు దెబ్బతిన్నాయి, దిగుమతి గడియారాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడానికి SAC అహ్మదాబాద్ స్వదేశీ రుబీడియం గడియారాన్ని రూపొందించింది. VSSC, LPSC రాకెట్ వ్యవస్థలపై పనిచేసే కేంద్రాలు, గడియారాల తయారీ వాటి పని కాదు.

9. UNEP ‘Emissions Gap Report 2026’ ప్రకారం 2025 స్థాయితో పోలిస్తే 2035 నాటికి ప్రపంచ ఉద్గారాలను ఎంత శాతం తగ్గించాలి? (A) 18% (B) 69% (C) 11-15% (D) 45%

సమాధానం

(D) 45%. ‘The Point of Return’ పేరుతో వచ్చిన 17వ నివేదిక ప్రకారం భూతాపాన్ని తిరిగి 1.5°C కి తీసుకురావాలంటే 2030 నాటికి 18%, 2035 నాటికి 45%, 2040 నాటికి 69% ఉద్గారాలు తగ్గాలి. ఆప్షన్ C లోని 11-15% అనేది దేశాలు ప్రకటించిన కొత్త NDC హామీలు పూర్తిగా అమలైనా 2035 నాటికి వచ్చే తగ్గుదల మాత్రమే. అవసరమైన తగ్గుదలకు, హామీల తగ్గుదలకు మధ్య ఉన్న ఈ తేడానే ‘ఉద్గారాల అంతరం’ అంటారు. 2025లో ప్రపంచ ఉద్గారాలు సుమారు 58.4 GtCO2e.

10. 20 అక్టోబర్ 2026న UNESCO తాత్కాలిక జాబితాలో చేరిన ‘సిర్పూర్ సాంస్కృతిక, పురావస్తు ప్రాంతం’ ఏ రాష్ట్రంలో ఉంది? (A) ఛత్తీస్‌గఢ్ (B) ఒడిశా (C) మధ్యప్రదేశ్ (D) జార్ఖండ్

సమాధానం

(A) ఛత్తీస్‌గఢ్. సిర్పూర్ ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని మహాసముంద్ జిల్లాలో ఉన్న పురాతన సాంస్కృతిక, పురావస్తు ప్రాంతం. దీనితో పాటు అండమాన్ నికోబార్ దీవుల్లోని బారాటాంగ్ బురద అగ్నిపర్వతాలు, అండమాన్ సబ్‌డక్షన్ అగ్నిపర్వతాలు కూడా జాబితాలో చేరడంతో భారత తాత్కాలిక జాబితా 81కి పెరిగింది. తాత్కాలిక జాబితాలో ఉండటం ప్రపంచ వారసత్వ హోదా కాదు, నామినేషన్‌కు ముందు తప్పనిసరిగా దాటాల్సిన తొలి దశ మాత్రమే. ఒడిశా, మధ్యప్రదేశ్ ఛత్తీస్‌గఢ్‌కు పొరుగు రాష్ట్రాలు కావడంతో ఇక్కడ తికమక పడే అవకాశం ఉంది.

11. 33వ SIMBEX-2026 విన్యాసంలో సింగపూర్ తరఫున పాల్గొన్న యుద్ధనౌక ఏది? (A) RSS ఇంట్రెపిడ్ (B) RSS టెనేషియస్ (C) RSS స్టెడ్‌ఫాస్ట్ (D) RSS సుప్రీం

సమాధానం

(D) RSS సుప్రీం. విశాఖపట్నంలో 21 నుంచి 26 అక్టోబర్ వరకు జరిగిన SIMBEX-2026లో సింగపూర్ నౌకాదళం తరఫున RSS సుప్రీం యుద్ధనౌక 21 అక్టోబర్‌న విశాఖపట్నం చేరుకుంది. భారత్ తరఫున INS నీలగిరి, INS కమోర్తా నౌకలపై ప్రారంభ వేడుక జరిగింది. హార్బర్ దశ తర్వాత 24 నుంచి 26 అక్టోబర్ వరకు బంగాళాఖాతంలో సముద్ర దశ జరిగింది. ఈ విన్యాసం 1994లో ‘ఎక్సర్‌సైజ్ లయన్ కింగ్’ పేరుతో మొదలైంది.

12. ఏపీలో 100 పట్టణ స్థానిక సంస్థల పోలింగ్‌ను అక్టోబర్ 28 నుంచి నవంబర్ 1కి ఎందుకు వాయిదా వేశారు? (A) అర్నబ్ తుపాను హెచ్చరికల కారణంగా (B) ఓటర్ల జాబితా సవరణ పూర్తి కాకపోవడం వల్ల (C) నామినేషన్ల అడ్డగింపు ఫిర్యాదులపై సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాల వల్ల (D) వార్డుల పునర్విభజనపై హైకోర్టు స్టే వల్ల

సమాధానం

(C) నామినేషన్ల అడ్డగింపు ఫిర్యాదులపై సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాల వల్ల. కొందరు అభ్యర్థులను బెదిరించి, నామినేషన్ పత్రాలు చించి నామినేషన్లు వేయనివ్వలేదనే ఫిర్యాదులపై YSRCP సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించింది. కోర్టు ఆదేశాలతో కడప, రాజంపేట, మైదుకూరు, తిరుపతిలోని 72 వార్డుల్లో మళ్లీ నామినేషన్లకు అవకాశం ఇవ్వాల్సి వచ్చింది, అందుకే పోలింగ్ తేదీ మారింది. తుపాను అనేది ఈ నిర్ణయం తర్వాత వచ్చిన వేరే అంశం, ఈ వాయిదాకు కారణం కాదు. కొత్త షెడ్యూల్ ప్రకారం నవంబర్ 3న ఓట్ల లెక్కింపు జరుగుతుంది.

13. గుంటూరులో విజయవంతమైన ఫేజ్ థెరపీలో వాడిన ‘బాక్టీరియోఫేజ్‌లు’ అంటే ఏమిటి? (A) బ్యాక్టీరియాను చంపే రసాయన యాంటీబయాటిక్‌లు (B) బ్యాక్టీరియాను మాత్రమే సోకి నాశనం చేసే వైరస్‌లు (C) రోగనిరోధక శక్తిని పెంచే మానవ కణాలు (D) బ్యాక్టీరియాను తినే ఏకకణ శిలీంధ్రాలు

సమాధానం

(B) బ్యాక్టీరియాను మాత్రమే సోకి నాశనం చేసే వైరస్‌లు. బాక్టీరియోఫేజ్‌లు బ్యాక్టీరియా కణాల్లోకి చొరబడి వృద్ధి చెంది ఆ కణాలను పగలగొట్టే వైరస్‌లు. ఇవి నిర్దిష్ట బ్యాక్టీరియా జాతిపైనే పనిచేస్తాయి కాబట్టి ఇన్ఫెక్షన్ కలిగించిన బ్యాక్టీరియాను ముందుగా గుర్తించాలి. గుంటూరు కేసులో కార్బాపెనెమ్ వంటి శక్తిమంతమైన యాంటీబయాటిక్‌లకూ లొంగని సూడోమోనాస్ ఏరుగినోసాపై మూడు ఫేజ్‌ల మిశ్రమాన్ని వాడారు. యాంటీబయాటిక్‌లు రసాయనాలు కాగా ఫేజ్‌లు జీవ సంబంధమైనవి, ఇదే ఈ రెండింటి మధ్య ప్రధాన తేడా.

త్వరిత పునశ్చరణ

• ఉడాన్ — 21 అక్టోబర్ 2016న ప్రారంభం; 687 మార్గాలు, 95 విమానాశ్రయాలు, 1.72 కోట్ల ప్రయాణికులు; సవరించిన పథకం ₹28,840 కోట్లు.
• CISF — 1 నవంబర్ 2026 నుంచి రంగాలవారీ కమాండ్లు; కోల్ (రాంచీ), స్టీల్ (భిలాయ్), పవర్-I (న్యూఢిల్లీ), పవర్-II (కోల్‌కతా).
• ఖేత్ బచావో అభియాన్ - రబీ 2026 — కర్నాల్, 22 అక్టోబర్ నుంచి 30 నవంబర్.
• భారత్-పోలండ్ — 2030 నాటికి వాణిజ్యం $12 బిలియన్లు; CDRIలో పోలండ్.
• బద్ర్ MoU — పాకిస్తాన్, తుర్కియే, ఖతార్, ఇండోనేషియా; దోహా; పరస్పర రక్షణ ఒప్పందం కాదు.
• ONGC — సునీల్ కుమార్ తదుపరి ఛైర్మన్; అరుణ్ కుమార్ సింగ్ స్థానంలో.
• LLLR-I — BEL, ₹770 కోట్లు; అశ్లేష రాడార్‌కు మెరుగైన రూపం.
• NVS-03 — 30 అక్టోబర్, GSLV Mk II; SAC రుబీడియం గడియారం.
• UNEP EGR 2026 — ‘The Point of Return’; 2035 నాటికి 45% తగ్గింపు అవసరం.
• UNESCO తాత్కాలిక జాబితా — బారాటాంగ్, అండమాన్ అగ్నిపర్వతాలు, సిర్పూర్; మొత్తం 81.
• SIMBEX-2026 — విశాఖపట్నం, 33వ ఎడిషన్; RSS సుప్రీం.
• ఏపీ పురపాలక ఎన్నికలు — పోలింగ్ నవంబర్ 1, లెక్కింపు నవంబర్ 3.
• గుంటూరు — ఫేజ్ థెరపీతో కార్బాపెనెమ్ నిరోధక ఇన్ఫెక్షన్‌కు చికిత్స.

FAQ

ఉడాన్ పథకం పదేళ్లలో ఎన్ని మార్గాలను, ఎన్ని విమానాశ్రయాలను అందుబాటులోకి తెచ్చింది?

21 అక్టోబర్ 2016న ప్రారంభమైన ఉడాన్ పథకం కింద 687 ప్రాంతీయ మార్గాలు, 17 హెలిపోర్టులు, 2 వాటర్ ఏరోడ్రోమ్‌లు సహా 95 విమానాశ్రయాలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. ఇప్పటివరకు 1.72 కోట్ల మంది ప్రయాణించారు.

SIMBEX-2026 విన్యాసం ఎక్కడ, ఏ దేశాల మధ్య జరిగింది?

భారత్-సింగపూర్ నౌకాదళాల మధ్య 33వ SIMBEX విన్యాసం 21 నుంచి 26 అక్టోబర్ 2026 వరకు విశాఖపట్నంలో, బంగాళాఖాతంలో జరిగింది. ఇది 1994లో ‘ఎక్సర్‌సైజ్ లయన్ కింగ్’ పేరుతో మొదలైంది.

UNEP ఉద్గారాల అంతర నివేదిక 2026 పేరు ఏమిటి?

17వ ఎడిషన్ అయిన ఈ నివేదిక పేరు ‘The Point of Return’. 2025లో ప్రపంచ ఉద్గారాలు సుమారు 58.4 GtCO2e అని, 2025 స్థాయితో పోలిస్తే 2035 నాటికి 45% తగ్గించాల్సి ఉందని ఇది చెప్పింది.

Sources

• The Tribune — UDAN completes 10 years
• AffairsCloud — Current Affairs 22 October 2026
• GKToday — CISF sector-based commands
• The Week — CISF overhaul from November 1
• GKToday — Khet Bachao Abhiyan Rabi 2026
• GKToday — India and Poland set $12 billion trade target
• ThePrint — India, Poland to double bilateral trade by 2030
• GKToday — Badr defence cooperation pact
• InsightsIAS — UPSC current affairs 22 October 2026
• GKToday — Sunil Kumar named next ONGC Chairman
• GKToday — MoD signs ₹770-crore BEL radar contract
• GKToday — NVS-03 launch on October 30
• UNEP — Emissions Gap Report 2026
• InsightsIAS — Emissions Gap Report 2026 key findings
• GKToday — Three Indian sites join UNESCO Tentative List
• PIB — SIMBEX-2026 commences at Visakhapatnam
• Connected to India — 33rd SIMBEX begins in Visakhapatnam
• Telangana Today — AP urban local body polls postponed
• The South First — SEC reopens nominations in 72 wards
• GKToday — Phage therapy against resistant joint infection in Guntur