17 అక్టోబర్ 2026 కరెంట్ అఫైర్స్: ఆకలి సూచీలో భారత్‌కు 100వ స్థానం, జనగణన నియమాల సవరణ, 137 క్యాన్సర్ మందుల ధరల తగ్గింపు

17 అక్టోబర్ 2026 వార్తల్లో ప్రపంచ ఆకలి సూచీ 2026లో భారత్ 122 దేశాల్లో 100వ స్థానంలో నిలవడం అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం. జాతీయ స్థాయిలో జనగణన (సవరణ) నియమాలు 2026, పిల్లల ఆన్‌లైన్ భద్రతపై సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలు, PMAY-U 2.0 కింద 1.93 లక్షల అదనపు ఇళ్ల మంజూరు వార్తల్లో నిలిచాయి. ఆర్థిక, ఆరోగ్య రంగాల్లో 137 క్యాన్సర్ మందులపై NPPA నిర్ణయం, శిశు ఆహారాల్లో చక్కెరపై FSSAI ముసాయిదా, మాల్దీవులకు కరెన్సీ స్వాప్ పొడిగింపు కూడా పరీక్షలకు ముఖ్యమైన అంశాలు.

జాతీయ అంశాలు

పిల్లల ఆన్‌లైన్ భద్రత — జాతీయ డేటాబేస్ ఏర్పాటుకు సుప్రీంకోర్టు ఆదేశం

జస్టిస్ జె.బి. పార్దివాలా, జస్టిస్ కె.వి. చంద్రన్‌లతో కూడిన సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం సామాజిక మాధ్యమాల్లో పిల్లలపై లైంగిక దోపిడీ, వేధింపుల కంటెంట్‌ను గుర్తించి తొలగించడానికి సమగ్ర జాతీయ డేటాబేస్ ఏర్పాటు చేయాలని కేంద్రాన్ని ఆదేశించింది (News On AIR).

• కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్, ఐటీ శాఖ (MeitY), న్యాయ శాఖ కలిసి మార్గదర్శకాలు, ప్రామాణిక విధానాలు (SOPs), ఐటీ నియమాల సవరణలు రూపొందించాలి. అమలు పురోగతిపై 10 డిసెంబర్ 2026 నాటి విచారణకు అఫిడవిట్ దాఖలు చేయాలి.
• సాంకేతిక రక్షణలు మాత్రమే సరిపోవని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. డిజిటల్ భద్రత, వయసుకు తగిన అవగాహనను పాఠ్యాంశాల్లో చేర్చాలని, దాన్ని NCERT, రాష్ట్ర SCERTలు పిల్లల మనస్తత్వ నిపుణులు, విద్యావేత్తలతో కలిసి రూపొందించాలని సూచించింది.
• ఇదే కేసులో పిల్లలకు ఇంటర్నెట్ అందుబాటు అనేది ఆర్టికల్ 21, ఆర్టికల్ 19(1)(a) కింద ప్రాథమిక హక్కు అని, వయసు ఆధారంగా పూర్తి నిషేధాలు అసమంజసమని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడినట్లు CrackTarget పేర్కొంది (CrackTarget).

పరీక్షల కోణం: డిజిటల్ యుగంలో ఆర్టికల్ 21 పరిధి ఎలా విస్తరిస్తోందో ఈ తీర్పు చూపిస్తుంది. రక్షణ, హక్కు రెండింటి మధ్య సమతుల్యత ఇందులోని ప్రధాన ఆలోచన.

జనగణన (సవరణ) నియమాలు 2026 — ఎన్యూమరేటర్ల పరిధి విస్తరణ

కేంద్ర హోం శాఖ జనగణన (సవరణ) నియమాలు 2026ను నోటిఫై చేసింది. దీనితో జనగణనలో ఎన్యూమరేటర్లుగా నియమించగలిగే వారి పరిధి పెరిగింది (DD India).

• జనగణన చట్టం 1948లోని సెక్షన్ 18(1) కింద ఈ సవరణ చేశారు. జనగణన నియమాలు 1990లోని రూల్ 3, క్రమసంఖ్య 5ను మార్చారు. రిజిస్ట్రార్ జనరల్, జనగణన కమిషనర్ మృత్యుంజయ్ కుమార్ నారాయణ్ పేరుతో గెజిట్ నోటిఫికేషన్ G.S.R. 896(E) వెలువడింది (InsightsIAS).
• ప్రభుత్వ, స్థానిక సంస్థల ఉపాధ్యాయులతో పాటు ప్రైవేట్ ఎయిడెడ్, అన్‌ఎయిడెడ్ విద్యాసంస్థలు, సొసైటీలు, ట్రస్టుల ఉపాధ్యాయులు ఇప్పుడు అర్హులు.
• PSUలు, చట్టబద్ధ సంస్థలు, బ్యాంకులు, కంపెనీల సిబ్బందిని కూడా నియమించవచ్చు. రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు తగినవారిగా భావించిన ఇతర వ్యక్తులనూ తీసుకోవచ్చు.
• ఇలా నియమితులైనవారు ప్రభుత్వ సేవకులుగా (public servants) పరిగణించబడతారు. 1994, 2009, 2018, 2022 తర్వాత ఇది ఐదో సవరణ, దేశ తొలి డిజిటల్ జనగణనకు సన్నాహకం.
• చివరి జనగణన 2011లో జరిగింది, 2021 జనగణన కోవిడ్-19 కారణంగా వాయిదా పడింది.

పరీక్షల కోణం: జనగణన కేంద్ర జాబితాలోని అంశం, దాన్ని జనగణన చట్టం 1948 కింద నిర్వహిస్తారు. ఎన్యూమరేటర్ల సంఖ్య పెంచడం డిజిటల్ జనగణనను సకాలంలో పూర్తి చేయడానికి ఉద్దేశించినది.

PMAY-U 2.0 — 1.93 లక్షల అదనపు ఇళ్లు, మొత్తం 20.80 లక్షలు

గృహనిర్మాణ, పట్టణ వ్యవహారాల శాఖ కార్యదర్శి సతేంద్ర సింగ్ అధ్యక్షతన జరిగిన కేంద్ర మంజూరు, పర్యవేక్షణ కమిటీ (CSMC) 10వ సమావేశం PMAY-U 2.0 కింద 1.93 లక్షలకు పైగా అదనపు ఇళ్లను ఆమోదించింది. దీంతో మొత్తం మంజూరైన ఇళ్లు 20.80 లక్షలకు చేరాయి (DD India).

• లబ్ధిదారుల ఆధారిత నిర్మాణం (BLC), భాగస్వామ్యంతో అందుబాటు గృహాలు (AHP) విభాగాల కింద 11 రాష్ట్రాల్లోని EWS కుటుంబాలకు ఈ ఇళ్లు మంజూరయ్యాయి. ఉత్తరప్రదేశ్ (73,182), బిహార్ (52,866) ముందున్నాయి.
• సెప్టెంబర్ 2024లో ప్రారంభమైన PMAY-U 2.0 వార్షిక ఆదాయం రూ.9 లక్షల వరకు ఉన్న కోటి పట్టణ కుటుంబాలకు ఒక్కో కుటుంబానికి రూ.2.50 లక్షల వరకు సహాయం అందిస్తుంది.
• మంజూరైన 20.80 లక్షల ఇళ్లలో 20.16 లక్షలు (97%) మహిళల పేరిట, లేదా సంయుక్తంగా కేటాయించారు.
• PMAY-U, PMAY-U 2.0 కలిపి 1.27 కోట్లకు పైగా ఇళ్లు మంజూరవగా, 1.01 కోట్లు పూర్తయ్యాయి.

ఆర్థిక వ్యవస్థ, ఆరోగ్యం

137 క్యాన్సర్ మందులపై NPPA ట్రేడ్ మార్జిన్ హేతుబద్ధీకరణ

కేంద్ర ఔషధ విభాగం పరిధిలోని జాతీయ ఔషధ ధరల నిర్ణయ సంస్థ (NPPA) 17 అక్టోబర్ 2026న షెడ్యూల్‌లో లేని (non-scheduled) 137 క్యాన్సర్ మందులపై ట్రేడ్ మార్జిన్ హేతుబద్ధీకరణ (TMR) చేపట్టింది (News On AIR).

• దీనివల్ల ఈ మందుల MRP 70% వరకు తగ్గుతుంది. తగ్గిన ధరలు 9 నవంబర్ నుంచి అమల్లోకి వస్తాయి.
• ఔషధ ధరల నియంత్రణ ఉత్తర్వు (DPCO) 2013లోని పేరా 19 కింద ట్రేడ్ మార్జిన్‌ను 30%కు పరిమితం చేశారు. కంపెనీలు 7 రోజుల్లో సవరించిన ధరలను తెలియజేయాలి (CrackTarget).
• 2019లో 42 క్యాన్సర్ మందులపై ఇదే విధంగా 30% మార్జిన్ పరిమితితో ప్రయోగాత్మకంగా చేపట్టినప్పుడు 526 బ్రాండ్ల ధరలు 90% వరకు తగ్గాయి.

పరీక్షల కోణం: షెడ్యూల్డ్ మందులకు NPPA నేరుగా ధరల పరిమితి విధిస్తుంది. షెడ్యూల్‌లో లేని మందులపై తయారీదారు నుంచి రోగి వరకు ఉండే వ్యాపార లాభాన్ని (ట్రేడ్ మార్జిన్) పరిమితం చేయడమే TMR పద్ధతి.

భారత అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థ USD 40-45 బిలియన్లకు

ప్రస్తుతం సుమారు USD 9 బిలియన్లుగా ఉన్న భారత అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థ రాబోయే ఏడు నుంచి ఎనిమిదేళ్లలో USD 40-45 బిలియన్లకు చేరుతుందని కేంద్ర సహాయ మంత్రి డా. జితేంద్ర సింగ్ తెలిపారు. న్యూఢిల్లీలో బ్లూమ్‌బర్గ్ న్యూ ఎకానమీ ఫోరం నిర్వహించిన ‘స్పేస్, సావరినిటీ అండ్ న్యూ ఎకానమీ’ సమావేశంలో ఆయన మాట్లాడారు (DD India).

• 2019-2020లో అంతరిక్ష రంగాన్ని ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యానికి తెరిచారు. లైసెన్సుల అనుమతులు నిర్దిష్ట గడువులోపు రావాలని, ప్రభుత్వ సంస్థలు ’యాంకర్ కస్టమర్లు’గా ఉండాలని ఆయన సూచించారు.
• మయన్మార్, బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంకలకు భారత్ అంతరిక్ష ఆధారిత సమాచారం, విపత్తు నిర్వహణ సహాయం అందిస్తోంది.

శిశు ఆహారాల్లో చక్కెర నిషేధం, టీలో పురుగుమందుల పరిమితులు — FSSAI ముసాయిదా

FSSAI 16 అక్టోబర్ 2026న గెజిట్‌లో రెండు ముసాయిదా నిబంధనలను ప్రచురించింది (DD India).

• శిశు పోషణ: ఆహార భద్రత, ప్రమాణాల (శిశు పోషణ ఆహారాలు) నిబంధనలు 2020కి సవరణ ప్రకారం 6 నెలల లోపు శిశువుల ఆహార ఉత్పత్తుల్లో సుక్రోజ్, ఫ్రక్టోజ్ కలపకూడదు. చిన్నతనంలోనే చక్కెర అలవాటును తగ్గించడం, మొదటి ఆరు నెలలు తల్లిపాలనే ఇవ్వాలనే సలహాకు అనుగుణంగా ఉండటం దీని ఉద్దేశం. అభ్యంతరాలకు 60 రోజుల గడువు ఉంది.
• టీ: టీలో ఎసిటామిప్రిడ్‌కు 20 ppm, ఇమిడాక్లోప్రిడ్‌కు 50 ppm గరిష్ఠ అవశేష పరిమితి (MRL) ప్రతిపాదించారు. ఎసిటామిప్రిడ్ పరిమితి జపాన్ (30 ppm), అమెరికా (50 ppm) కంటే తక్కువ (DD India).
• భారత్‌లో సగటు పురుగుమందుల వినియోగం హెక్టారుకు 0.5 కిలోల లోపు ఉండగా, ప్రపంచ సగటు 2.38 కిలోలు.

అంతర్జాతీయ అంశాలు

ప్రపంచ ఆకలి సూచీ 2026 — భారత్‌కు 100వ స్థానం

ప్రపంచ ఆకలి సూచీ (GHI) 2026లో 122 దేశాల్లో భారత్ ఇథియోపియాతో కలిసి 100వ స్థానంలో నిలిచింది. భారత్ స్కోరు 24.1 (Global Hunger Index).

• పొరుగు దేశాల్లో శ్రీలంక 53, నేపాల్ 72, బంగ్లాదేశ్ 84వ స్థానాల్లో ఉండగా, పాకిస్తాన్ 106వ స్థానంలో ఉంది.
• 20.0-34.9 మధ్య స్కోరు ‘తీవ్ర’ (serious) విభాగం కిందకు వస్తుంది (GHI India). 2006లో భారత్ స్కోరు 37గా ఉండేది (GKToday).
• పోషకాహార లోపం, ఐదేళ్లలోపు పిల్లల్లో ఎదుగుదల లోపం (stunting), బరువు లోపం (wasting), ఐదేళ్లలోపు మరణాల రేటు అనే నాలుగు సూచికల ఆధారంగా GHI లెక్కిస్తారు.
• భారత్‌లో ఎదుగుదల లోపం 2000లో 50% నుంచి 2026లో 29.3%కు తగ్గింది. బరువు లోపం మాత్రం 2000లో 18% నుంచి 2026లో 19%కు పెరిగింది, 2012లో ఇది 15%కు తగ్గి మళ్లీ పెరిగింది.

పరీక్షల కోణం: ఎదుగుదల లోపం దీర్ఘకాల పోషకాహార లోపాన్ని, బరువు లోపం తక్షణ పోషకాహార లోపాన్ని సూచిస్తాయి. రెండింటి మధ్య తేడాపై ప్రశ్నలు తరచుగా వస్తాయి.

మాల్దీవులకు రూ.3,000 కోట్ల కరెన్సీ స్వాప్ పొడిగింపు

మాల్దీవుల ప్రభుత్వ విజ్ఞప్తి మేరకు రూ.30 బిలియన్ల (రూ.3,000 కోట్లు) కరెన్సీ స్వాప్ సదుపాయాన్ని పొడిగించడానికి భారత్ అంగీకరించింది (DD India).

• సార్క్ దేశాల కరెన్సీ స్వాప్ ఏర్పాటు ఫ్రేమ్‌వర్క్ 2024-27 కింద ఈ సదుపాయం ఉంది. అక్టోబర్ 2024లో అధ్యక్షుడు మొహమ్మద్ ముయిజ్జు భారత పర్యటన సందర్భంగా RBI, మాల్దీవుల ద్రవ్య అథారిటీ దీనిపై సంతకాలు చేశాయి.
• పొడిగింపు 23 అక్టోబర్ 2026 నుంచి అమల్లోకి వస్తుంది (CrackTarget). 2012 నుంచి ఇప్పటివరకు RBI మాల్దీవులకు USD 1.1 బిలియన్లకు పైగా స్వాప్ సహాయం అందించింది.
• ‘నైబర్‌హుడ్ ఫస్ట్’ విధానం, MAHASAGAR దృక్పథంలో భాగంగా ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు.

పరీక్షల కోణం: కరెన్సీ స్వాప్ ద్వారా విదేశీ మారక నిల్వలు తగ్గిన దేశానికి తాత్కాలికంగా ద్రవ్య లభ్యత పెరుగుతుంది. ఇక్కడ రుణం రూపాయల్లో ఉండటం రూపాయి అంతర్జాతీయీకరణకూ దోహదం చేస్తుంది.

రష్యా-ఇరాన్ ఆంక్షల చట్టం కింద ట్రంప్ మినహాయింపు

అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ ‘శాంక్షనింగ్ రష్యా అండ్ ఇరాన్ యాక్ట్’ కింద విధించాల్సిన ఆంక్షలు, సుంకాలకు అమెరికా జాతీయ ప్రయోజనాల పేరుతో మినహాయింపు ఇచ్చారు (News On AIR).

• రష్యా చమురు, గ్యాస్‌ను భారీగా కొనే భారత్, చైనా వంటి దేశాలపై భారీ సుంకాలు విధించే అవకాశం ఈ చట్టం ఇస్తుంది. సుంకాలు 100% వరకు ఉండేవని, సెప్టెంబర్ 2026లో భారత్ రోజుకు సుమారు 1.82 మిలియన్ బ్యారెళ్ల రష్యా ముడిచమురు కొన్నదని CrackTarget పేర్కొంది (CrackTarget).

కమ్చట్కా ద్వీపకల్పంలో 7.0 తీవ్రతతో భూకంపం

రష్యాలోని కమ్చట్కా ద్వీపకల్పం సమీపంలో 16 అక్టోబర్ 2026న 7.0 తీవ్రతతో భూకంపం వచ్చింది. NCS ప్రకారం దీని లోతు 152 కి.మీ., సునామీ ముప్పు లేదని ప్రకటించారు (DD India).

• కమ్చట్కా పశ్చిమాన ఓఖోట్స్క్ సముద్రం, తూర్పున పసిఫిక్ మహాసముద్రం, బేరింగ్ సముద్రం మధ్య ఉంది. కురిల్-కమ్చట్కా కందకం వద్ద పసిఫిక్ పలక ఓఖోట్స్క్ సూక్ష్మ పలక కిందకు దిగుతుంది, అందుకే ఇది ’పసిఫిక్ అగ్నివలయం’లో భాగం (InsightsIAS).
• ఇక్కడ 100కు పైగా అగ్నిపర్వతాలు ఉన్నాయి. సుమారు 4,750 మీటర్ల ఎత్తైన క్ల్యుచెవ్‌స్కాయా సోప్కా యురేషియాలోనే ఎత్తైన క్రియాశీల అగ్నిపర్వతం. ‘వోల్కనోస్ ఆఫ్ కమ్చట్కా’ యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం.

క్రీడలు, ప్రముఖులు

జింబాబ్వేపై భారత మహిళల గెలుపు — పూర్తిస్థాయి కెప్టెన్‌గా మంధాన తొలి మ్యాచ్

రాయ్‌పూర్‌లో జరిగిన తొలి T20Iలో భారత మహిళల జట్టు జింబాబ్వేపై నాలుగు వికెట్ల తేడాతో గెలిచి మూడు మ్యాచ్‌ల సిరీస్‌లో 1-0 ఆధిక్యం సాధించింది (DD India).

• జింబాబ్వే 114/5 చేయగా, భారత్ 19/4తో కష్టాల్లో పడింది. దీప్తి శర్మ (49), అరంగేట్ర క్రీడాకారిణి నికీ ప్రసాద్ (39 నాటౌట్) ఐదో వికెట్‌కు 82 పరుగులు జోడించి జట్టును గెలిపించారు.
• పూర్తిస్థాయి కెప్టెన్‌గా స్మృతి మంధానకు ఇదే తొలి మ్యాచ్.

సంగీత దర్శకుడు దేవా కన్నుమూత

తమిళం, తెలుగు, మలయాళం, కన్నడ భాషల్లో 400కు పైగా చిత్రాలకు సంగీతం అందించిన సంగీత దర్శకుడు దేవా కన్నుమూశారు. సామాన్యుల జీవితాన్ని ప్రతిబింబించే ‘గానా’ పాటలకు ఆయన పేరుపొందారు. ఉపరాష్ట్రపతి సి.పి. రాధాకృష్ణన్ సంతాపం తెలిపారు (DD India).

• ఆయన వయసు 75 ఏళ్లు. అన్నామలై, అరుణాచలం, బాషా వంటి చిత్రాలకు సంగీతం అందించారు (CrackTarget).

రాష్ట్ర అంశాలు (AP & TS)

PMAY-U 2.0 తాజా మంజూరులో తెలుగు రాష్ట్రాల వాటా

CSMC 10వ సమావేశంలో ఆమోదించిన 1.93 లక్షల ఇళ్లలో తెలంగాణకు 18,120, ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు 6,560 ఇళ్లు దక్కాయి (DD India).

• ఈ విడతలో ఉత్తరప్రదేశ్ (73,182), బిహార్ (52,866) తర్వాత మూడో అత్యధిక వాటా తెలంగాణదే. పశ్చిమ బెంగాల్ (16,559), గుజరాత్ (14,290) తెలంగాణ తర్వాత ఉన్నాయి.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

1. పిల్లల ఆన్‌లైన్ భద్రత కేసులో డిజిటల్ భద్రత, వయసుకు తగిన అవగాహనతో కూడిన పాఠ్యాంశాలను రూపొందించే బాధ్యతను సుప్రీంకోర్టు ఎవరికి అప్పగించింది? (A) జాతీయ బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్, రాష్ట్ర కమిషన్లు (B) విశ్వవిద్యాలయ నిధుల సంఘం, AICTE (C) NCERT, రాష్ట్ర SCERTలు (D) CBSE, రాష్ట్ర పాఠశాల విద్యా బోర్డులు

సమాధానం

(C) NCERT, రాష్ట్ర SCERTలు. డిజిటల్ భద్రత, వయసుకు తగిన అవగాహనను ప్రధాన పాఠ్యాంశాల్లో భాగం చేయాలని, దాన్ని NCERT, రాష్ట్ర SCERTలు పిల్లల మనస్తత్వ నిపుణులు, విద్యావేత్తలు, తల్లిదండ్రుల నిపుణులతో కలిసి రూపొందించాలని కోర్టు సూచించింది. సాంకేతిక రక్షణలు మాత్రమే సరిపోవని, పిల్లలకు స్వయంగా అవగాహన ఉండాలనేది కోర్టు ఆలోచన. పాఠ్యాంశాల రూపకల్పన NCERT, SCERTల ప్రధాన బాధ్యత కాబట్టే ఈ పని వాటికి అప్పగించారు. CBSE, రాష్ట్ర బోర్డులు ప్రధానంగా పరీక్షలు, అనుబంధ గుర్తింపు చూసుకుంటాయి కాబట్టి ఆప్షన్ D సరికాదు.

2. జనగణన (సవరణ) నియమాలు 2026ను జనగణన చట్టం 1948లోని ఏ సెక్షన్ కింద నోటిఫై చేశారు? (A) సెక్షన్ 18(1) (B) సెక్షన్ 11(1) (C) సెక్షన్ 15(1) (D) సెక్షన్ 10(1)

సమాధానం

(A) సెక్షన్ 18(1). జనగణన చట్టం 1948లోని సెక్షన్ 18(1) కేంద్ర ప్రభుత్వానికి నియమాలు రూపొందించే అధికారం ఇస్తుంది. ఆ అధికారంతోనే జనగణన నియమాలు 1990లోని రూల్ 3, క్రమసంఖ్య 5ను సవరించారు. ఈ సవరణ ఎన్యూమరేటర్లుగా నియమించగలిగే వారి పరిధిని విస్తరించింది. 1994, 2009, 2018, 2022 తర్వాత ఇది ఐదో సవరణ కావడం కూడా గుర్తుంచుకోవాలి.

3. జనగణన (సవరణ) నియమాలు 2026 వల్ల ఎన్యూమరేటర్ల నియామకంలో వచ్చిన ప్రధాన మార్పు ఏది? (A) కేవలం కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగులనే ఎన్యూమరేటర్లుగా నియమించాలనే నిబంధన వచ్చింది (B) ప్రైవేట్ ఎయిడెడ్, అన్‌ఎయిడెడ్ సంస్థల ఉపాధ్యాయులు, PSU, బ్యాంకుల సిబ్బంది కూడా అర్హులయ్యారు (C) ఎన్యూమరేటర్లను ఎన్నికల సంఘమే నియమించేలా అధికారం బదిలీ అయ్యింది (D) ఎన్యూమరేటర్లకు ప్రభుత్వ సేవకుల హోదాను తొలగించి స్వచ్ఛంద సేవకులుగా మార్చారు

సమాధానం

(B) ప్రైవేట్ ఎయిడెడ్, అన్‌ఎయిడెడ్ సంస్థల ఉపాధ్యాయులు, PSU, బ్యాంకుల సిబ్బంది కూడా అర్హులయ్యారు. ఈ సవరణ ఎన్యూమరేటర్ల పరిధిని విస్తరించింది, తగ్గించలేదు. ప్రైవేట్ విద్యాసంస్థల ఉపాధ్యాయులు, PSUలు, చట్టబద్ధ సంస్థలు, బ్యాంకులు, కంపెనీల సిబ్బందితో పాటు రాష్ట్రాలు తగినవారిగా భావించిన ఇతరులనూ నియమించవచ్చు. దేశ తొలి డిజిటల్ జనగణనకు తగినంత సిబ్బంది అందుబాటులో ఉండాలనేది దీని ఉద్దేశం. నియమితులైనవారు ప్రభుత్వ సేవకులుగానే పరిగణించబడతారు కాబట్టి ఆప్షన్ D పూర్తిగా వ్యతిరేకం.

4. PMAY-U 2.0 కింద సహాయం పొందడానికి కుటుంబ వార్షిక ఆదాయ గరిష్ఠ పరిమితి ఎంత? (A) రూ.3 లక్షలు (B) రూ.9 లక్షలు (C) రూ.12 లక్షలు (D) రూ.6 లక్షలు

సమాధానం

(B) రూ.9 లక్షలు. సెప్టెంబర్ 2024లో ప్రారంభమైన PMAY-U 2.0 వార్షిక ఆదాయం రూ.9 లక్షల వరకు ఉన్న EWS, LIG, MIG పట్టణ కుటుంబాలకు వర్తిస్తుంది. ఒక్కో కుటుంబానికి రూ.2.50 లక్షల వరకు సహాయం అందుతుంది, మొత్తం కోటి కుటుంబాలు లక్ష్యం. ఆదాయ పరిమితిని MIG వరకు పెంచడం వల్ల మధ్యతరగతి పట్టణ కుటుంబాలు కూడా పథకం పరిధిలోకి వచ్చాయి. మంజూరైన ఇళ్లలో 97% మహిళల పేరిట ఉండటం ఈ పథకంలోని మరో ముఖ్యాంశం.

5. NPPA షెడ్యూల్‌లో లేని క్యాన్సర్ మందుల ధరలు తగ్గించడానికి ట్రేడ్ మార్జిన్ హేతుబద్ధీకరణ (TMR) పద్ధతిని ఎందుకు వాడుతుంది? (A) ఈ మందులకు నేరుగా గరిష్ఠ ధర విధించే అధికారం ఉన్నా, అది వ్యయంతో కూడినది కాబట్టి (B) ఈ మందులు దిగుమతి అవుతాయి కాబట్టి సుంకాలను తగ్గించడం ద్వారా ధరలు తగ్గించడానికి (C) ఈ మందులపై ప్రత్యక్ష ధరల పరిమితి లేనందున, సరఫరా గొలుసులోని లాభాన్ని పరిమితం చేయడానికి (D) ఈ మందుల తయారీ వ్యయాన్ని ప్రభుత్వం భరిస్తుంది కాబట్టి, సబ్సిడీ మొత్తాన్ని పెంచడానికి

సమాధానం

(C) ఈ మందులపై ప్రత్యక్ష ధరల పరిమితి లేనందున, సరఫరా గొలుసులోని లాభాన్ని పరిమితం చేయడానికి. షెడ్యూల్డ్ మందులకు NPPA నేరుగా గరిష్ఠ ధర విధిస్తుంది, కానీ షెడ్యూల్‌లో లేని మందుల ధరలను కంపెనీలే నిర్ణయిస్తాయి. అలాంటి మందుల్లో తయారీదారు నుంచి రోగి వరకు ఉండే వ్యాపార మార్జిన్‌ను DPCO 2013 పేరా 19 కింద 30%కు పరిమితం చేయడమే TMR. దీనివల్ల 137 క్యాన్సర్ మందుల MRP 70% వరకు తగ్గుతుంది. ఇది సుంకాల తగ్గింపు లేదా సబ్సిడీ కాదు కాబట్టి B, D సరికావు.

6. 2026 అక్టోబర్‌లో కేంద్ర మంత్రి జితేంద్ర సింగ్ ప్రకటించిన ప్రకారం భారత అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రస్తుత పరిమాణం, ఏడు-ఎనిమిదేళ్లలో అంచనా వేసిన పరిమాణం ఏవి? (A) USD 9 బిలియన్ నుంచి USD 40-45 బిలియన్లకు (B) USD 9 బిలియన్ నుంచి USD 100 బిలియన్లకు (C) USD 40 బిలియన్ నుంచి USD 100 బిలియన్లకు (D) USD 45 బిలియన్ నుంచి USD 90 బిలియన్లకు

సమాధానం

(A) USD 9 బిలియన్ నుంచి USD 40-45 బిలియన్లకు. ప్రస్తుతం సుమారు USD 9 బిలియన్లుగా ఉన్న అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థ ఏడు నుంచి ఎనిమిదేళ్లలో USD 40-45 బిలియన్లకు చేరుతుందని ఆయన న్యూఢిల్లీలో బ్లూమ్‌బర్గ్ న్యూ ఎకానమీ ఫోరం సమావేశంలో చెప్పారు. 2019-2020లో అంతరిక్ష రంగాన్ని ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యానికి తెరవడమే ఈ వృద్ధికి ఆధారమని ఆయన పేర్కొన్నారు. ప్రభుత్వ సంస్థలు యాంకర్ కస్టమర్లుగా ఉండటం, నిర్దిష్ట గడువులోపు లైసెన్సులు ఇవ్వడం అవసరమని సూచించారు. ఆప్షన్ C లోని 40 అనేది లక్ష్య పరిమాణంలో భాగం, ప్రస్తుత పరిమాణం కాదు.

7. FSSAI ముసాయిదా ప్రకారం 6 నెలల లోపు శిశువుల ఆహార ఉత్పత్తుల్లో ఏవి కలపడాన్ని నిషేధించాలని ప్రతిపాదించారు? (A) లాక్టోజ్, గ్లూకోజ్ (B) సుక్రోజ్, ఫ్రక్టోజ్ (C) మాల్టోడెక్స్‌ట్రిన్, లాక్టోజ్ (D) గ్లూకోజ్, మాల్టోజ్

సమాధానం

(B) సుక్రోజ్, ఫ్రక్టోజ్. శిశు పోషణ ఆహారాల నిబంధనలు 2020కి ప్రతిపాదించిన సవరణ ప్రకారం 6 నెలల లోపు శిశువుల ఉత్పత్తుల్లో సుక్రోజ్, ఫ్రక్టోజ్ కలపకూడదు. చిన్నవయసులోనే అదనపు చక్కెరకు అలవాటుపడటం బాల్య స్థూలకాయానికి దారితీస్తుందనే ఆందోళనతో ఈ ప్రతిపాదన వచ్చింది. మొదటి ఆరు నెలలు తల్లిపాలనే ఇవ్వాలనే ప్రజారోగ్య సలహాకు కూడా ఇది అనుగుణంగా ఉంది. లాక్టోజ్ పాలలో సహజంగా ఉండే చక్కెర, దాన్ని నిషేధించే ప్రతిపాదన లేదు.

8. టీలో ఎసిటామిప్రిడ్‌కు FSSAI ప్రతిపాదించిన గరిష్ఠ అవశేష పరిమితి (MRL) ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే ఎలా ఉంది? (A) 20 ppm — జపాన్, అమెరికా రెండింటి కంటే తక్కువ (B) 50 ppm — జపాన్ కంటే ఎక్కువ, అమెరికాతో సమానం (C) 30 ppm — జపాన్‌తో సమానం, అమెరికా కంటే తక్కువ (D) 20 ppm — జపాన్ కంటే ఎక్కువ, అమెరికా కంటే తక్కువ

సమాధానం

(A) 20 ppm — జపాన్, అమెరికా రెండింటి కంటే తక్కువ. టీలో ఎసిటామిప్రిడ్‌కు 20 ppm పరిమితి ప్రతిపాదించారు, ఇది జపాన్ (30 ppm), అమెరికా (50 ppm) పరిమితుల కంటే కఠినమైనది. ఇమిడాక్లోప్రిడ్‌కు మాత్రం 50 ppm ప్రతిపాదించారు, ఆప్షన్ B లోని 50 ఆ మందుకు సంబంధించిన సంఖ్య. పరిమితి తక్కువగా ఉంటే టీలో మిగిలే పురుగుమందు అవశేషం తక్కువగా ఉండాలి, అంటే నిబంధన కఠినం. ఎగుమతి మార్కెట్లలో భారత టీ నాణ్యతపై నమ్మకం పెంచడానికి ఇలాంటి ప్రమాణాలు ఉపయోగపడతాయి.

9. ప్రపంచ ఆకలి సూచీ 2026లో భారత్ కంటే దిగువ స్థానంలో ఉన్న పొరుగు దేశం ఏది? (A) బంగ్లాదేశ్ (B) నేపాల్ (C) శ్రీలంక (D) పాకిస్తాన్

సమాధానం

(D) పాకిస్తాన్. GHI 2026లో భారత్ 122 దేశాల్లో 100వ స్థానంలో ఉండగా, పాకిస్తాన్ 106వ స్థానంలో (స్కోరు 25.5) ఉంది. బంగ్లాదేశ్ 84, నేపాల్ 72, శ్రీలంక 53వ స్థానాల్లో భారత్ కంటే మెరుగ్గా ఉన్నాయి. GHIలో స్కోరు ఎక్కువైతే ఆకలి తీవ్రత ఎక్కువ, కాబట్టి ర్యాంకు సంఖ్య పెద్దదైతే స్థితి అధ్వానంగా ఉన్నట్లు. భారత్ స్కోరు 24.1 ‘తీవ్ర’ విభాగంలో ఉంది.

10. GHI 2026 గణాంకాల ప్రకారం 2000 నుంచి 2026 మధ్య భారత్‌లో పిల్లల పోషణ సూచికల్లో కనిపించిన ధోరణి ఏది? (A) ఎదుగుదల లోపం గణనీయంగా తగ్గింది, బరువు లోపం స్వల్పంగా పెరిగింది (B) ఎదుగుదల లోపం, బరువు లోపం రెండూ గణనీయంగా తగ్గాయి (C) ఎదుగుదల లోపం పెరిగింది, బరువు లోపం గణనీయంగా తగ్గింది (D) ఎదుగుదల లోపం, బరువు లోపం రెండూ మారకుండా స్థిరంగా ఉన్నాయి

సమాధానం

(A) ఎదుగుదల లోపం గణనీయంగా తగ్గింది, బరువు లోపం స్వల్పంగా పెరిగింది. ఎదుగుదల లోపం (stunting) 2000లో 50% నుంచి 2026లో 29.3%కు తగ్గింది. బరువు లోపం (wasting) మాత్రం 2000లో 18% ఉండగా 2026లో 19%కు చేరింది, మధ్యలో 2012లో 15%కు తగ్గినా మళ్లీ పెరిగింది. ఎదుగుదల లోపం దీర్ఘకాల పోషకాహార లోపాన్ని, బరువు లోపం తక్షణ పోషకాహార లోపాన్ని సూచిస్తాయి. అందుకే దీర్ఘకాల సూచికలో మెరుగుదల ఉన్నా తక్షణ పోషణ సమస్య ఇంకా కొనసాగుతోందని ఈ గణాంకాలు చెబుతున్నాయి.

11. భారత్ మాల్దీవులకు పొడిగించిన రూ.3,000 కోట్ల కరెన్సీ స్వాప్ సదుపాయం ఏ ఫ్రేమ్‌వర్క్ కింద ఉంది? (A) BIMSTEC ప్రాంతీయ ద్రవ్య సహకార ఫ్రేమ్‌వర్క్ (B) సార్క్ దేశాల కరెన్సీ స్వాప్ ఏర్పాటు ఫ్రేమ్‌వర్క్ 2024-27 (C) IMF స్టాండ్‌బై ఏర్పాటు ఫ్రేమ్‌వర్క్ (D) కొలంబో ప్రాసెస్ ఆర్థిక సహకార ఫ్రేమ్‌వర్క్

సమాధానం

(B) సార్క్ దేశాల కరెన్సీ స్వాప్ ఏర్పాటు ఫ్రేమ్‌వర్క్ 2024-27. RBI సార్క్ దేశాలకు స్వాప్ సహాయం అందించే ఫ్రేమ్‌వర్క్ కింద ఈ సదుపాయం ఉంది. అక్టోబర్ 2024లో అధ్యక్షుడు ముయిజ్జు భారత పర్యటనలో RBI, మాల్దీవుల ద్రవ్య అథారిటీ దీనిపై సంతకాలు చేశాయి. 2012 నుంచి RBI మాల్దీవులకు USD 1.1 బిలియన్లకు పైగా స్వాప్ సహాయం అందించింది. IMF స్టాండ్‌బై ఏర్పాటు బహుపాక్షిక రుణం, ఇది రెండు కేంద్ర బ్యాంకుల మధ్య ద్వైపాక్షిక ఏర్పాటు కాబట్టి ఆప్షన్ C సరికాదు.

12. కమ్చట్కా ద్వీపకల్పంలో తరచుగా భూకంపాలు, అగ్నిపర్వత చర్యలు జరగడానికి ప్రధాన కారణం ఏది? (A) యురేషియా పలక, భారత పలక పరస్పరం ఢీకొనడం (B) ఆఫ్రికా పలక, యురేషియా పలక దూరంగా జరగడం (C) పసిఫిక్ పలక ఓఖోట్స్క్ సూక్ష్మ పలక కిందకు దిగడం (D) ఉత్తర అమెరికా పలక, పసిఫిక్ పలక పక్కపక్కనే జారడం

సమాధానం

(C) పసిఫిక్ పలక ఓఖోట్స్క్ సూక్ష్మ పలక కిందకు దిగడం. కురిల్-కమ్చట్కా కందకం వద్ద బరువైన సముద్ర పలక అయిన పసిఫిక్ పలక ఓఖోట్స్క్ సూక్ష్మ పలక కిందకు దిగుతుంది, దీన్ని సబ్‌డక్షన్ అంటారు. ఈ ప్రక్రియ వల్ల లోతైన భూకంపాలు, 100కు పైగా అగ్నిపర్వతాలు ఏర్పడ్డాయి, ఈ ప్రాంతం పసిఫిక్ అగ్నివలయంలో భాగమైంది. 16 అక్టోబర్‌న వచ్చిన 7.0 తీవ్రత భూకంపం 152 కి.మీ. లోతులో రావడం ఈ సబ్‌డక్షన్ లక్షణమే. ఆప్షన్ A హిమాలయాల ఏర్పాటుకు కారణమైన ఖండ-ఖండ ఢీకొనడం, దానికి కమ్చట్కాతో సంబంధం లేదు.

13. PMAY-U 2.0 కింద CSMC 10వ సమావేశంలో మంజూరైన ఇళ్లలో తెలుగు రాష్ట్రాల వాటా గురించి సరైన వివరణ ఏది? (A) ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు 18,120, తెలంగాణకు 6,560 ఇళ్లు దక్కాయి (B) తెలంగాణకు 18,120, ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు 6,560 ఇళ్లు దక్కాయి (C) తెలంగాణకు 16,559, ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు 14,290 ఇళ్లు దక్కాయి (D) ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు 16,559, తెలంగాణకు 4,670 ఇళ్లు దక్కాయి

సమాధానం

(B) తెలంగాణకు 18,120, ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు 6,560 ఇళ్లు దక్కాయి. ఈ విడతలో ఆమోదించిన 1.93 లక్షల ఇళ్లలో ఉత్తరప్రదేశ్ (73,182), బిహార్ (52,866) తర్వాత తెలంగాణ (18,120) మూడో స్థానంలో ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు 6,560 ఇళ్లు దక్కాయి. ఆప్షన్ C, D లోని 16,559, 14,290, 4,670 సంఖ్యలు వరుసగా పశ్చిమ బెంగాల్, గుజరాత్, ఛత్తీస్‌గఢ్‌వి. ఈ ఇళ్లు BLC, AHP విభాగాల కింద EWS కుటుంబాలకు మంజూరయ్యాయి.

త్వరిత పునశ్చరణ

• సుప్రీంకోర్టు (పార్దివాలా, కె.వి. చంద్రన్) — పిల్లల లైంగిక దోపిడీ కంటెంట్ తొలగింపునకు జాతీయ డేటాబేస్; NCERT/SCERTలు డిజిటల్ భద్రత పాఠ్యాంశాలు; తదుపరి విచారణ 10 డిసెంబర్ 2026.
• జనగణన (సవరణ) నియమాలు 2026 — సెక్షన్ 18(1), జనగణన చట్టం 1948; G.S.R. 896(E); ఐదో సవరణ; ఎన్యూమరేటర్ల పరిధి విస్తరణ.
• PMAY-U 2.0 — 1.93 లక్షల అదనపు ఇళ్లు, మొత్తం 20.80 లక్షలు; ఆదాయ పరిమితి రూ.9 లక్షలు; సహాయం రూ.2.50 లక్షలు; 97% మహిళల పేరిట.
• NPPA — 137 షెడ్యూల్ లేని క్యాన్సర్ మందులు; ట్రేడ్ మార్జిన్ 30%; MRP 70% వరకు తగ్గింపు; అమలు 9 నవంబర్.
• అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థ — USD 9 బిలియన్ నుంచి USD 40-45 బిలియన్లకు.
• FSSAI — 6 నెలల లోపు శిశు ఆహారాల్లో సుక్రోజ్, ఫ్రక్టోజ్ నిషేధం ప్రతిపాదన; టీలో ఎసిటామిప్రిడ్ 20 ppm, ఇమిడాక్లోప్రిడ్ 50 ppm.
• GHI 2026 — భారత్ 100/122, స్కోరు 24.1 (తీవ్రం); పాకిస్తాన్ 106, బంగ్లాదేశ్ 84, నేపాల్ 72, శ్రీలంక 53.
• మాల్దీవులు — రూ.3,000 కోట్ల స్వాప్ పొడిగింపు; సార్క్ స్వాప్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ 2024-27.
• ట్రంప్ — రష్యా-ఇరాన్ ఆంక్షల చట్టం కింద మినహాయింపు.
• కమ్చట్కా — 7.0 తీవ్రత, 152 కి.మీ. లోతు; పసిఫిక్ పలక సబ్‌డక్షన్; క్ల్యుచెవ్‌స్కాయా సోప్కా.
• భారత మహిళల క్రికెట్ — జింబాబ్వేపై తొలి T20I విజయం; పూర్తిస్థాయి కెప్టెన్‌గా మంధాన తొలి మ్యాచ్.
• దేవా — 400కు పైగా చిత్రాలకు సంగీతం, గానా పాటలు.
• PMAY-U తాజా విడత — తెలంగాణ 18,120, ఆంధ్రప్రదేశ్ 6,560.

FAQ

ప్రపంచ ఆకలి సూచీ (GHI) 2026లో భారత్ స్థానం ఎంత?

122 దేశాల్లో భారత్ 100వ స్థానంలో (ఇథియోపియాతో కలిసి) నిలిచింది. భారత్ స్కోరు 24.1, ఇది ‘తీవ్ర’ (serious) విభాగంలోకి వస్తుంది.

జనగణన (సవరణ) నియమాలు 2026 ద్వారా వచ్చిన ప్రధాన మార్పు ఏమిటి?

ఎన్యూమరేటర్లుగా నియమించగలిగే వారి పరిధిని విస్తరించారు. ప్రైవేట్ ఎయిడెడ్, అన్‌ఎయిడెడ్ విద్యాసంస్థల ఉపాధ్యాయులు, PSUలు, బ్యాంకులు, కంపెనీలు, ట్రస్టుల సిబ్బంది కూడా ఇప్పుడు అర్హులు. రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు తగినవారిగా భావించిన ఇతరులను కూడా నియమించవచ్చు.

NPPA ఎన్ని క్యాన్సర్ మందులపై ట్రేడ్ మార్జిన్ హేతుబద్ధీకరణ చేపట్టింది?

షెడ్యూల్‌లో లేని 137 క్యాన్సర్ మందులపై ట్రేడ్ మార్జిన్ హేతుబద్ధీకరణ చేపట్టింది. దీనివల్ల వాటి గరిష్ఠ చిల్లర ధర (MRP) 70% వరకు తగ్గుతుంది, కొత్త ధరలు 9 నవంబర్ నుంచి అమలవుతాయి.

Sources

• News On AIR — SC directs national database for removal of child sexual abuse material
• CrackTarget — Current Affairs 17 October 2026
• DD India — Census Rules amended to expand eligibility for enumerators
• InsightsIAS — Current Affairs 17 October 2026
• DD India — PMAY-U 2.0: 1.93 lakh additional houses approved
• News On AIR — NPPA trade margin rationalisation for 137 anti-cancer drugs
• DD India — Space economy to reach USD 40-45 billion
• DD India — FSSAI proposes ban on added sucrose, fructose for infants
• DD India — FSSAI proposes pesticide residue limits for tea
• DD India — Maldives swap facility rollover
• News On AIR — Trump waives sanctions under Russia and Iran sanctions law
• Global Hunger Index — 2026 ranking
• Global Hunger Index — India 2026 profile
• GKToday — Daily Current Affairs Quiz October 17, 2026
• DD India — Magnitude 7.0 earthquake strikes Kamchatka
• DD India — India women beat Zimbabwe in 1st T20I
• DD India — Vice-President condoles demise of composer Deva