15 అక్టోబర్ 2026 కరెంట్ అఫైర్స్: విజయవాడలో జాతీయ సరస్ మేళా, లద్దాఖ్‌లో రూ.3,350 కోట్ల ప్రాజెక్టులు, రామ్‌సర్ ప్రదేశాలు 103

15 అక్టోబర్ 2026 వార్తల్లో విజయవాడలో రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము ప్రారంభించిన జాతీయ సరస్ మేళా తెలుగు రాష్ట్రాల అభ్యర్థులకు అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం. ప్రధాని మోదీ లద్దాఖ్‌లో రూ.3,350 కోట్ల ప్రాజెక్టులను ప్రారంభించడం, రక్షణ శాఖ GSAT-7C ఉపగ్రహం, వరుణాస్త్ర టార్పెడోల కోసం రూ.4,106 కోట్ల ఒప్పందాలు, దేశంలో రామ్‌సర్ ప్రదేశాలు 103కు చేరడం కూడా వార్తల్లో నిలిచాయి. ఆర్థిక రంగంలో సెప్టెంబర్ ఎగుమతుల 23.04% వృద్ధి, ప్రత్యక్ష పన్నుల వసూళ్లు, PLFS నిరుద్యోగ రేటు గణాంకాలు విడుదలయ్యాయి.

రాష్ట్ర అంశాలు (AP & TS)

విజయవాడలో జాతీయ సరస్ మేళా 2026 — దిల్లీ-NCR బయట తొలిసారి

రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము, ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు, గవర్నర్ అబ్దుల్ నజీర్ 15 అక్టోబర్ 2026 (గురువారం) ఉదయం విజయవాడలోని పున్నమి ఘాట్‌లో జాతీయ సరస్ మేళాను ప్రారంభించారు (The Hans India).

• కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వంతో కలిసి దీన్ని నిర్వహిస్తోంది. జాతీయ స్థాయి సరస్ మేళా దిల్లీ-NCR బయట జరగడం ఇదే తొలిసారి (News On AIR).
• దేశవ్యాప్తంగా స్వయం సహాయక సంఘాలకు చెందిన దాదాపు 1,500 మంది మహిళా వ్యవస్థాపకులు, కళాకారులు పాల్గొంటున్నారు. చేనేత, హస్తకళలు, సేంద్రీయ ఉత్పత్తులతో దాదాపు 650 స్టాళ్లు ఏర్పాటయ్యాయి.
• మేళా 31 అక్టోబర్ వరకు, అంటే దాదాపు 14 రోజులు కొనసాగుతుంది. గ్రామీణ మహిళలు స్థిరమైన ఆదాయం పొందేలా చేసే ‘లఖ్‌పతి దీదీ’ కార్యక్రమాన్ని ఈ మేళా ప్రముఖంగా చూపుతోంది.
• డ్వాక్రా మహిళల ఉత్పత్తుల మార్కెటింగ్‌కు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ‘స్వయం AP’ బ్రాండ్ ద్వారా మద్దతు ఇస్తోంది. కేంద్ర మంత్రులు శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్, రామ్మోహన్ నాయుడు, పెమ్మసాని చంద్రశేఖర్ హాజరయ్యారు.
• అదే పర్యటనలో రాష్ట్రపతి విజయవాడలో డా. ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం జయంతి సందర్భంగా పుష్పాంజలి ఘటించారు. కలాం 1931లో తమిళనాడులోని రామేశ్వరంలో జన్మించారు (DD India).

పరీక్షల కోణం: సరస్ మేళా గ్రామీణ స్వయం సహాయక సంఘాల ఉత్పత్తులకు మార్కెట్ కల్పించే వేదిక. గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ, లఖ్‌పతి దీదీ లక్ష్యం, విజయవాడ వేదిక అనే మూడు అంశాలు కలిపి ప్రశ్నలు రావచ్చు.

వరుణాస్త్ర టార్పెడోలు — హైదరాబాద్ BDLకు రూ.1,543 కోట్ల ఒప్పందం

రక్షణ శాఖ కుదుర్చుకున్న వరుణాస్త్ర టార్పెడోల ఒప్పందం హైదరాబాద్‌లోని భారత్ డైనమిక్స్ లిమిటెడ్ (BDL)కు దక్కింది. పూర్తి వివరాలు కింద రక్షణ విభాగంలో ఉన్నాయి.

జాతీయ అంశాలు

లద్దాఖ్‌లో రూ.3,350 కోట్ల ఐదు ప్రాజెక్టులు ప్రారంభం

ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ 15 అక్టోబర్ 2026న వీడియో కాన్ఫరెన్స్ ద్వారా లద్దాఖ్‌లో దాదాపు రూ.3,350 కోట్ల విలువైన ఐదు ప్రాజెక్టులను ప్రారంభించారు (DD India).

• లేహ్ విమానాశ్రయం: కుషోక్ బకులా రింపోచే విమానాశ్రయంలో కొత్త టెర్మినల్ భవనం. దీంతో ఏటా ప్రయాణికుల సామర్థ్యం 10 లక్షల నుంచి 35 లక్షలకు పెరుగుతుంది. జియోథర్మల్ హీటింగ్, సౌరశక్తి వ్యవస్థలు ఇందులో ఉన్నాయి.
• నిమ్ము-పదుమ్-దార్చా రహదారి: దాదాపు రూ.2,500 కోట్లతో నిర్మించిన ఈ రహదారి వల్ల ప్రయాణ సమయం దాదాపు 12 గంటల నుంచి 3 గంటలకు తగ్గుతుంది.
• హాను జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టు, దాని విద్యుత్ సరఫరా లైన్లు.
• ప్రాజెక్ట్ అమృత్ హిమ్ సరోవర్ కింద రైతుల సాగునీటి కోసం 40 జలాశయాలు.
• పెట్రోగ్లిఫ్ కన్జర్వేషన్ పార్క్, లేహ్: శిలలపై చెక్కిన ప్రాచీన చిత్రాల సంరక్షణకు దేశంలోనే తొలి పార్క్ (Kashmir Despatch).
• 2019లో కేంద్రపాలిత ప్రాంతంగా మారినప్పటి నుంచి లద్దాఖ్‌లో రహదారులు దాదాపు 1,800 కి.మీ. నుంచి 4,000 కి.మీ.కు పైగా పెరిగాయని, ఇంటింటి కుళాయి నీటి సదుపాయం 3.5% నుంచి దాదాపు 99%కు చేరిందని ప్రధాని తెలిపారు.

నేషనల్ స్ట్రాటజిక్ ట్రేడ్ కమాండ్ సెంటర్ ప్రారంభం

కేంద్ర వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రి పీయూష్ గోయల్ న్యూఢిల్లీలోని వాణిజ్య భవన్‌లో నేషనల్ స్ట్రాటజిక్ ట్రేడ్ కమాండ్ సెంటర్ (NSTCC)ను ప్రారంభించారు. వాణిజ్య విభాగం దీన్ని అభివృద్ధి చేసింది (DD India).

• తొలి దశలో దిగుమతి-ఎగుమతి కోడ్ (IEC), అడ్వాన్స్ ఆథరైజేషన్, EPCG, సర్టిఫికెట్ ఆఫ్ ఒరిజిన్, SCOMET, నియంత్రిత దిగుమతులు-ఎగుమతులపై డాష్‌బోర్డులు ఉంటాయి.
• DGFT వ్యవస్థలు, ట్రేడ్ కనెక్ట్ ఇ-ప్లాట్‌ఫామ్ సమాచారం ఆధారంగా ఇది పనిచేస్తుంది. భవిష్యత్తులో మంత్రిత్వ శాఖలు, రాష్ట్రాలు, ఎగుమతి ప్రోత్సాహక మండళ్లకు దశలవారీగా అందుబాటులోకి వస్తుంది.

ఆర్థిక వ్యవస్థ

సెప్టెంబర్‌లో సరకుల ఎగుమతులు 23.04% వృద్ధి

వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ గణాంకాల ప్రకారం సెప్టెంబర్ 2026లో భారత సరకుల ఎగుమతులు 23.04% పెరిగి USD 44.40 బిలియన్‌కు చేరాయి. సెప్టెంబర్ 2025లో ఇవి USD 36.08 బిలియన్ (DD India).

• సరకుల దిగుమతులు USD 74.61 బిలియన్‌గా ఉన్నాయి. సరకుల వాణిజ్య లోటు USD 33 బిలియన్ నుంచి USD 30.21 బిలియన్‌కు తగ్గింది.
• సేవలు కలిపి మొత్తం ఎగుమతులు USD 80.75 బిలియన్, అంటే 10.99% వృద్ధి. మొత్తం వాణిజ్య లోటు USD 13.30 బిలియన్.
• జూలై-సెప్టెంబర్ త్రైమాసికంలో మొత్తం ఎగుమతులు USD 242.6 బిలియన్‌తో 15.84% వృద్ధి సాధించాయి. రెండో త్రైమాసికంలో ఇదే అత్యధిక విలువ.

ప్రత్యక్ష పన్నుల నికర వసూళ్లు 13.21% వృద్ధి

FY27లో 14 అక్టోబర్ 2026 వరకు నికర ప్రత్యక్ష పన్నుల వసూళ్లు 13.21% పెరిగి రూ.13.38 లక్షల కోట్లకు చేరాయని ఆదాయపు పన్ను శాఖ తెలిపింది (DD India).

• రిఫండ్లకు ముందు స్థూల వసూళ్లు 14.89% పెరిగి రూ.16.03 లక్షల కోట్లకు చేరాయి. రిఫండ్లు 24.22% పెరిగి రూ.2.65 లక్షల కోట్లుగా ఉన్నాయి.
• నికర కార్పొరేట్ పన్ను రూ.5.99 లక్షల కోట్లు కాగా, వ్యక్తులు, ఇతర కార్పొరేటేతర పన్ను రూ.6.92 లక్షల కోట్లు. అంటే కార్పొరేటేతర పన్నే ఎక్కువగా వచ్చింది.

పరీక్షల కోణం: ఆదాయపు పన్ను, కార్పొరేట్ పన్ను ప్రత్యక్ష పన్నులు; GST పరోక్ష పన్ను. ఈ తేడా కోసం GST వివరణ చూడండి.

PLFS సెప్టెంబర్ 2026 — నిరుద్యోగ రేటు 5%

జాతీయ గణాంక కార్యాలయం విడుదల చేసిన సెప్టెంబర్ 2026 PLFS నెలవారీ బులెటిన్ ప్రకారం 15 ఏళ్లు పైబడినవారిలో నిరుద్యోగ రేటు 5% వద్ద స్థిరంగా ఉంది. ఏడాది క్రితం ఇది 5.2% (DD India).

• పట్టణ నిరుద్యోగ రేటు 6.9%, గ్రామీణ నిరుద్యోగ రేటు 4.2%గా నమోదైంది.
• పట్టణ మహిళల శ్రామిక భాగస్వామ్య రేటు (LFPR) 25.9%కు పెరిగింది, ఇది అక్టోబర్ 2025 తర్వాత అత్యధికం.
• ఈ సర్వే ‘కరెంట్ వీక్లీ స్టేటస్’ పద్ధతిని అనుసరిస్తుంది. జనవరి 2025 నుంచి నెలవారీ అంచనాలు ఇస్తోంది.

రక్షణ

GSAT-7C, వరుణాస్త్ర — రూ.4,106 కోట్ల ఒప్పందాలు

రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ 15 అక్టోబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలో మొత్తం దాదాపు రూ.4,106 కోట్ల విలువైన రెండు ఒప్పందాలు కుదుర్చుకుంది (DD India).

• GSAT-7C: భారత వైమానిక దళం కోసం రూ.2,563 కోట్లతో బెంగళూరులోని న్యూస్పేస్ ఇండియా లిమిటెడ్ (NSIL)తో ఒప్పందం. వైమానిక దళ ఆస్తుల మధ్య సురక్షిత సమాచార మార్పిడికి ఈ స్వదేశీ ఉపగ్రహం ఉపయోగపడుతుంది.
• వరుణాస్త్ర: భారత నౌకాదళం కోసం రూ.1,543 కోట్లతో హైదరాబాద్‌లోని భారత్ డైనమిక్స్ లిమిటెడ్ (BDL)తో ఒప్పందం. ఇది నౌకల నుంచి ప్రయోగించే జలాంతర్గామి వ్యతిరేక హెవీ వెయిట్ టార్పెడో.
• వరుణాస్త్రను DRDOకు చెందిన నేవల్ సైన్స్ అండ్ టెక్నలాజికల్ లేబొరేటరీ (NSTL) అభివృద్ధి చేసింది.

పరీక్షల కోణం: ఏ ఆయుధం ఏ దళానికి, ఏ సంస్థ తయారు చేస్తుంది అనే జతలు తరచుగా అడుగుతారు: GSAT-7C → వైమానిక దళం → NSIL; వరుణాస్త్ర → నౌకాదళం → BDL.

పర్యావరణం

రామ్‌సర్ ప్రదేశాలు 103 — సుఖ్నా, సౌజ్ ఝీల్ చేరిక

చండీగఢ్‌లోని సుఖ్నా చిత్తడి నేల, ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని సౌజ్ ఝీల్ రామ్‌సర్ జాబితాలో చేరడంతో భారత్‌లో రామ్‌సర్ ప్రదేశాల సంఖ్య 103కు చేరిందని కేంద్ర పర్యావరణ మంత్రి భూపేందర్ యాదవ్ 15 అక్టోబర్ 2026న ప్రకటించారు (DD India).

• జీవవైవిధ్య సంరక్షణ, నీటి-వాతావరణ భద్రత, స్థానికుల జీవనోపాధి కోసం చిత్తడి నేలల సంరక్షణపై ప్రభుత్వం దృష్టి పెట్టిందని మంత్రి పేర్కొన్నారు.

పరీక్షల కోణం: కొత్తగా చేరిన రామ్‌సర్ ప్రదేశాలను రాష్ట్రం/కేంద్రపాలిత ప్రాంతంతో జతచేసి అడగడం సాధారణం: సుఖ్నా → చండీగఢ్, సౌజ్ ఝీల్ → ఉత్తరప్రదేశ్.

దక్షిణ హిందూ మహాసముద్ర మత్స్య ఒప్పందం (SIOFA)లో భారత్ చేరిక

దక్షిణ హిందూ మహాసముద్ర మత్స్య ఒప్పందం (SIOFA)లో భారత్ చేరడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమోదం తెలిపింది (DD India).

• భారత్ 2022 నుంచి ’కోఆపరేటింగ్ నాన్-కాంట్రాక్టింగ్ పార్టీ’గా ఉంది. ఇప్పుడు పూర్తి హక్కులు కలిగిన కాంట్రాక్టింగ్ పార్టీ అవుతుంది.
• స్క్విడ్, టూత్‌ఫిష్, ఆల్ఫాన్సినో వంటి వేగంగా వలసపోని చేపల నిల్వలను ఈ ఒప్పందం నిర్వహిస్తుంది. ట్యూనా చేపలు మాత్రం హిందూ మహాసముద్ర ట్యూనా కమిషన్ (IOTC) పరిధిలో ఉంటాయి; భారత్ 1996 నుంచి IOTCలో సభ్యదేశం.
• SIOFA ఒప్పందం జూలై 2006లో రోమ్‌లో కుదిరి, జూన్ 2012 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది. దీని ప్రధాన కార్యాలయం ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన రీయూనియన్‌లోని సెయింట్-డెనిస్‌లో ఉంది (InsightsIAS).
• ప్రపంచ సముద్రంలో దాదాపు 65 శాతం భాగం అంతర్జాతీయ జలాలే. భారత నౌకలు ఎక్కువగా తీరం నుంచి 60 నుంచి 80 నాటికల్ మైళ్ల లోపలే చేపలు పడుతున్నాయి. ఈ చేరికతో అంతర్జాతీయ జలాల్లో చేపల వేటకు అవకాశాలు పెరుగుతాయి.

క్రీడలు

ఆసియా క్రీడల భారత బృందంతో ప్రధాని భేటీ

ప్రధాని మోదీ 15 అక్టోబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలోని మేజర్ ధ్యాన్‌చంద్ జాతీయ స్టేడియంలో ఆసియా క్రీడలు 2026లో పాల్గొన్న భారత బృందంతో ముచ్చటించారు (DD India).

• జపాన్‌లోని ఐచి-నగోయా ఆసియా క్రీడల్లో భారత్ 21 స్వర్ణాలు, 27 రజతాలు, 37 కాంస్యాలతో మొత్తం 85 పతకాలు సాధించి చైనా, జపాన్, దక్షిణ కొరియా తర్వాత నాలుగో స్థానంలో నిలిచింది.
• 2023 హాంగ్‌జౌ క్రీడల్లో సాధించిన రికార్డు 106 పతకాల తర్వాత ఇదే రెండో అత్యుత్తమ ప్రదర్శన.
• మహిళల హాకీ జట్టు 1982 తర్వాత తొలిసారి స్వర్ణం గెలిచింది. ప్రణవి ఉర్స్ ఆసియా క్రీడల్లో మహిళల వ్యక్తిగత గోల్ఫ్‌లో భారత్‌కు తొలి స్వర్ణం అందించారు.
• ఖేలో ఇండియా విస్తరణ, క్రీడా సమాఖ్యల బలోపేతానికి రూ.36,000 కోట్లకు పైగా కేటాయించామని, 1,000కి పైగా ఖేలో ఇండియా కేంద్రాలు ఏర్పాటయ్యాయని ప్రధాని తెలిపారు (DD India).

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

1. 2026 జాతీయ సరస్ మేళాకు సంబంధించి సరైన అంశం ఏది? (A) కేంద్ర చేనేత, జౌళి శాఖ నిర్వహణలో విశాఖపట్నంలో జరిగింది (B) గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ నిర్వహణలో దిల్లీ-NCR బయట తొలిసారి విజయవాడలో జరిగింది (C) సూక్ష్మ, చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమల శాఖ నిర్వహణలో తిరుపతిలో జరిగింది (D) గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ నిర్వహణలో ఎప్పటిలాగే దిల్లీ ప్రగతి మైదాన్‌లో జరిగింది

సమాధానం

(B) గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ నిర్వహణలో దిల్లీ-NCR బయట తొలిసారి విజయవాడలో జరిగింది. కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వంతో కలిసి ఈ మేళాను విజయవాడలోని పున్నమి ఘాట్‌లో నిర్వహిస్తోంది. జాతీయ స్థాయి సరస్ మేళా దిల్లీ-NCR బయట జరగడం ఇదే తొలిసారి కావడం దీని ప్రత్యేకత. స్వయం సహాయక సంఘాల మహిళల ఉత్పత్తులకు మార్కెట్ కల్పించడమే లక్ష్యం కాబట్టి ఇది గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ పరిధిలోకి వస్తుంది. ఆప్షన్ D నిర్వహణ శాఖ సరైనదైనా వేదిక తప్పు.

2. విజయవాడ సరస్ మేళా ప్రముఖంగా ప్రచారం చేస్తున్న, గ్రామీణ మహిళలకు స్థిరమైన ఆదాయం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న కార్యక్రమం ఏది? (A) లఖ్‌పతి దీదీ (B) నమో డ్రోన్ దీదీ (C) మహిళా సమ్మాన్ సేవింగ్స్ సర్టిఫికెట్ (D) స్టాండ్-అప్ ఇండియా

సమాధానం

(A) లఖ్‌పతి దీదీ. స్వయం సహాయక సంఘాల మహిళలు స్థిరమైన ఆదాయం, ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యం సాధించేలా చేయడమే లఖ్‌పతి దీదీ కార్యక్రమ ఉద్దేశం, సరస్ మేళా దీన్నే ప్రముఖంగా చూపుతోంది. దాదాపు 1,500 మంది మహిళా వ్యవస్థాపకులు తమ ఉత్పత్తులను ఇక్కడ ప్రదర్శిస్తున్నారు. నమో డ్రోన్ దీదీ కూడా SHG మహిళలకు సంబంధించిందే అయినా అది వ్యవసాయ డ్రోన్ల వినియోగానికి పరిమితం. మహిళా సమ్మాన్ పొదుపు పథకం, స్టాండ్-అప్ ఇండియా రుణ పథకాలు సరస్ మేళా ఇతివృత్తం కాదు.

3. లద్దాఖ్‌లో ప్రారంభించిన ప్రాజెక్టుల్లో ‘దేశంలోనే తొలి’ అని పేర్కొన్న ప్రాజెక్టు ఏది? (A) హాను జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టు (B) నిమ్ము-పదుమ్-దార్చా రహదారి (C) లేహ్ విమానాశ్రయ కొత్త టెర్మినల్ (D) లేహ్‌లోని పెట్రోగ్లిఫ్ కన్జర్వేషన్ పార్క్

సమాధానం

(D) లేహ్‌లోని పెట్రోగ్లిఫ్ కన్జర్వేషన్ పార్క్. శిలలపై చెక్కిన ప్రాచీన చిత్రాలను (పెట్రోగ్లిఫ్‌లు) సంరక్షించడానికి లేహ్‌లో ఏర్పాటైన ఈ పార్క్ దేశంలోనే తొలిది. ప్రధాని ప్రారంభించిన రూ.3,350 కోట్ల ఐదు ప్రాజెక్టుల్లో ఇది వారసత్వ సంరక్షణకు సంబంధించినది. లేహ్ విమానాశ్రయ టెర్మినల్ సామర్థ్యాన్ని 35 లక్షల ప్రయాణికులకు పెంచుతుంది, కానీ అది ‘తొలి’ కాదు. నిమ్ము-పదుమ్-దార్చా రహదారి ప్రయాణ సమయాన్ని 12 గంటల నుంచి 3 గంటలకు తగ్గిస్తుంది.

4. లద్దాఖ్‌లో సాగునీటి కోసం 40 జలాశయాలు నిర్మించిన పథకం పేరు ఏమిటి? (A) మిషన్ అమృత్ సరోవర్ (B) ప్రాజెక్ట్ అమృత్ హిమ్ సరోవర్ (C) జల్ జీవన్ మిషన్ (D) హర్ ఖేత్ కో పానీ

సమాధానం

(B) ప్రాజెక్ట్ అమృత్ హిమ్ సరోవర్. లద్దాఖ్ రైతులకు సాగునీరు అందించడానికి ఈ ప్రాజెక్టు కింద 40 జలాశయాలు నిర్మించారు, వాటిని ప్రధాని 15 అక్టోబర్‌న ప్రారంభించారు. ఆప్షన్ A లోని మిషన్ అమృత్ సరోవర్ దేశవ్యాప్త పథకం పేరు, దానికి దగ్గరగా ఉన్నా ‘హిమ్’ అనే పదం లద్దాఖ్ ప్రాజెక్టు ప్రత్యేకతను సూచిస్తుంది. జల్ జీవన్ మిషన్ ఇంటింటికీ కుళాయి నీటి కోసం, హర్ ఖేత్ కో పానీ PMKSYలో భాగం. లద్దాఖ్‌లో కుళాయి నీటి సదుపాయం 3.5% నుంచి దాదాపు 99%కు పెరిగిందని ప్రధాని పేర్కొన్నారు.

5. 15 అక్టోబర్ 2026న రక్షణ శాఖ కుదుర్చుకున్న ఒప్పందాల్లో సరైన జత ఏది? (A) GSAT-7C — భారత నౌకాదళం — భారత్ డైనమిక్స్ లిమిటెడ్ (B) వరుణాస్త్ర — భారత వైమానిక దళం — న్యూస్పేస్ ఇండియా లిమిటెడ్ (C) వరుణాస్త్ర — భారత నౌకాదళం — భారత్ డైనమిక్స్ లిమిటెడ్ (D) GSAT-7C — భారత సైన్యం — హిందుస్థాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్

సమాధానం

(C) వరుణాస్త్ర — భారత నౌకాదళం — భారత్ డైనమిక్స్ లిమిటెడ్. రూ.1,543 కోట్ల వరుణాస్త్ర హెవీ వెయిట్ టార్పెడోలను హైదరాబాద్‌లోని BDL భారత నౌకాదళం కోసం తయారు చేస్తుంది. రూ.2,563 కోట్ల GSAT-7C ఉపగ్రహం భారత వైమానిక దళం కోసం, దాన్ని బెంగళూరులోని NSIL అందిస్తుంది. ఆప్షన్లు A, B లలో దళాలు, సంస్థలను తారుమారు చేశారు. రెండు ఒప్పందాల మొత్తం విలువ దాదాపు రూ.4,106 కోట్లు.

6. వరుణాస్త్ర టార్పెడోను అభివృద్ధి చేసిన DRDO ప్రయోగశాల ఏది? (A) నేవల్ సైన్స్ అండ్ టెక్నలాజికల్ లేబొరేటరీ (NSTL) (B) డిఫెన్స్ రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ లేబొరేటరీ (DRDL) (C) నేవల్ ఫిజికల్ అండ్ ఓషనోగ్రాఫిక్ లేబొరేటరీ (NPOL) (D) రీసెర్చ్ సెంటర్ ఇమారత్ (RCI)

సమాధానం

(A) నేవల్ సైన్స్ అండ్ టెక్నలాజికల్ లేబొరేటరీ (NSTL). విశాఖపట్నంలో ఉన్న NSTL సముద్రగర్భ ఆయుధాల అభివృద్ధిలో ప్రత్యేకత కలిగిన DRDO ప్రయోగశాల, వరుణాస్త్రను ఇదే రూపొందించింది. దీని తయారీ బాధ్యతను హైదరాబాద్‌లోని BDLకు అప్పగించారు. DRDL, RCI హైదరాబాద్‌లోని క్షిపణి సంబంధిత ప్రయోగశాలలు, టార్పెడోలు వాటి పరిధి కాదు. NPOL నౌకాదళ సోనార్ వ్యవస్థలపై పనిచేస్తుంది కాబట్టి ఇది దగ్గరి ఆప్షన్ అయినా సరైనది కాదు.

7. భారత్‌లో రామ్‌సర్ ప్రదేశాల సంఖ్యను 103కు చేర్చిన రెండు కొత్త ప్రదేశాలు ఏ ప్రాంతాలకు చెందినవి? (A) పంజాబ్, హరియాణా (B) చండీగఢ్, ఉత్తరప్రదేశ్ (C) హిమాచల్‌ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్ (D) దిల్లీ, రాజస్థాన్

సమాధానం

(B) చండీగఢ్, ఉత్తరప్రదేశ్. సుఖ్నా చిత్తడి నేల చండీగఢ్‌లో, సౌజ్ ఝీల్ ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఉన్నాయి. ఈ రెండూ చేరడంతో భారత్‌లో రామ్‌సర్ ప్రదేశాల సంఖ్య 103కు చేరిందని పర్యావరణ మంత్రి భూపేందర్ యాదవ్ ప్రకటించారు. చండీగఢ్ పంజాబ్, హరియాణా రాజధాని కావడం వల్ల ఆప్షన్ A గందరగోళపరుస్తుంది, కానీ చండీగఢ్ ప్రత్యేక కేంద్రపాలిత ప్రాంతం. చిత్తడి నేలల సంరక్షణ జీవవైవిధ్యం, నీటి భద్రత రెండింటికీ ముఖ్యం.

8. SIOFAలో భారత్ చేరినా ట్యూనా చేపల నిర్వహణ ఏ సంస్థ పరిధిలోనే ఉంటుంది? (A) ఆహార, వ్యవసాయ సంస్థ (FAO) (B) బంగాళాఖాత కార్యక్రమం (BOBP) (C) హిందూ మహాసముద్ర ట్యూనా కమిషన్ (IOTC) (D) అంతర్జాతీయ సముద్రగర్భ అథారిటీ (ISA)

సమాధానం

(C) హిందూ మహాసముద్ర ట్యూనా కమిషన్ (IOTC). SIOFA దక్షిణ హిందూ మహాసముద్రంలోని అంతర్జాతీయ జలాల్లో స్క్విడ్, టూత్‌ఫిష్, ఆల్ఫాన్సినో వంటి ట్యూనాయేతర చేపల నిల్వలను మాత్రమే నిర్వహిస్తుంది. ట్యూనా వంటి ఎక్కువ దూరం వలసపోయే చేపలు IOTC పరిధిలో ఉంటాయి, భారత్ 1996 నుంచి IOTCలో సభ్యదేశం. SIOFA ఒప్పందం రోమ్‌లో కుదిరినా, FAO దాన్ని నిర్వహించదు. ISA సముద్రగర్భ ఖనిజాలకు సంబంధించిన సంస్థ, చేపల వేటకు కాదు.

9. సెప్టెంబర్ 2026లో భారత సరకుల ఎగుమతుల విలువ, వృద్ధి రేటు ఎంత? (A) USD 80.75 బిలియన్, 10.99% (B) USD 74.61 బిలియన్, 15.84% (C) USD 36.08 బిలియన్, 13.21% (D) USD 44.40 బిలియన్, 23.04%

సమాధానం

(D) USD 44.40 బిలియన్, 23.04%. సెప్టెంబర్ 2026లో సరకుల ఎగుమతులు USD 36.08 బిలియన్ నుంచి 23.04% పెరిగి USD 44.40 బిలియన్‌కు చేరాయి. ఆప్షన్ A లోని USD 80.75 బిలియన్ సేవలు కలిపిన మొత్తం ఎగుమతుల విలువ, దాని వృద్ధి 10.99% మాత్రమే. USD 74.61 బిలియన్ అదే నెల సరకుల దిగుమతుల విలువ. సరకులు, సేవలు, దిగుమతుల గణాంకాలను వేరు చేసి గుర్తుంచుకోవడం ఇలాంటి ప్రశ్నలకు కీలకం.

10. సెప్టెంబర్ 2026 PLFS బులెటిన్‌లో అక్టోబర్ 2025 తర్వాత అత్యధిక స్థాయికి చేరిన సూచిక ఏది? (A) గ్రామీణ పురుషుల నిరుద్యోగ రేటు (B) పట్టణ మహిళల శ్రామిక భాగస్వామ్య రేటు (C) మొత్తం నిరుద్యోగ రేటు (D) గ్రామీణ శ్రామిక భాగస్వామ్య రేటు

సమాధానం

(B) పట్టణ మహిళల శ్రామిక భాగస్వామ్య రేటు. పట్టణ మహిళల LFPR 25.4% నుంచి 25.9%కు పెరిగి అక్టోబర్ 2025 తర్వాత అత్యధిక స్థాయికి చేరింది. మొత్తం నిరుద్యోగ రేటు మాత్రం 5% వద్ద స్థిరంగానే ఉంది, అది పెరగలేదు. ఈ సర్వేను జాతీయ గణాంక కార్యాలయం ‘కరెంట్ వీక్లీ స్టేటస్’ పద్ధతిలో నిర్వహిస్తుంది. పట్టణాల్లో మహిళలు ఎక్కువగా ఉపాధి వెతకడం శ్రామిక శక్తి విస్తరణకు సానుకూల సంకేతం.

11. ఐచి-నగోయా ఆసియా క్రీడలు 2026లో భారత ప్రదర్శనకు సంబంధించి సరైనది ఏది? (A) 85 పతకాలతో నాలుగో స్థానం, ఇది రెండో అత్యుత్తమ ప్రదర్శన (B) 106 పతకాలతో మూడో స్థానం, ఇది అత్యుత్తమ ప్రదర్శన (C) 85 పతకాలతో మూడో స్థానం, ఇది అత్యుత్తమ ప్రదర్శన (D) 106 పతకాలతో నాలుగో స్థానం, ఇది రెండో అత్యుత్తమ ప్రదర్శన

సమాధానం

(A) 85 పతకాలతో నాలుగో స్థానం, ఇది రెండో అత్యుత్తమ ప్రదర్శన. భారత్ 21 స్వర్ణాలు, 27 రజతాలు, 37 కాంస్యాలతో 85 పతకాలు సాధించి చైనా, జపాన్, దక్షిణ కొరియా తర్వాత నాలుగో స్థానంలో నిలిచింది. 106 పతకాల రికార్డు 2023 హాంగ్‌జౌ క్రీడల్లో వచ్చింది, అందుకే ఈసారి ప్రదర్శన రెండో అత్యుత్తమం. ఆప్షన్లు B, D హాంగ్‌జౌ సంఖ్యను ఈ క్రీడలకు కలిపి గందరగోళపరుస్తాయి. మహిళల హాకీ జట్టు 1982 తర్వాత తొలిసారి స్వర్ణం గెలవడం ఈ క్రీడల్లో ముఖ్య విశేషం.

12. FY27లో 14 అక్టోబర్ 2026 నాటికి నికర ప్రత్యక్ష పన్నుల వసూళ్ల వృద్ధి రేటు ఎంత? (A) 14.89 శాతం (B) 24.22 శాతం (C) 13.21 శాతం (D) 23.04 శాతం

సమాధానం

(C) 13.21 శాతం. నికర ప్రత్యక్ష పన్నుల వసూళ్లు 13.21% పెరిగి రూ.13.38 లక్షల కోట్లకు చేరాయి. 14.89% అనేది రిఫండ్లకు ముందు స్థూల వసూళ్ల వృద్ధి, 24.22% రిఫండ్ల పెరుగుదల. రిఫండ్లు స్థూల వసూళ్ల కంటే వేగంగా పెరగడం వల్లే నికర వృద్ధి స్థూల వృద్ధి కంటే తక్కువగా ఉంది. 23.04% అదే రోజు విడుదలైన సరకుల ఎగుమతుల వృద్ధి రేటు, దానికి పన్నులతో సంబంధం లేదు.

త్వరిత పునశ్చరణ

• జాతీయ సరస్ మేళా 2026 — పున్నమి ఘాట్, విజయవాడ; రాష్ట్రపతి ప్రారంభం; దిల్లీ-NCR బయట తొలిసారి; గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ.
• లఖ్‌పతి దీదీ — సరస్ మేళా ప్రధాన ఇతివృత్తం; దాదాపు 1,500 మహిళా వ్యవస్థాపకులు.
• కలాం జయంతి — 15 అక్టోబర్; జననం 1931, రామేశ్వరం.
• లద్దాఖ్ — రూ.3,350 కోట్ల ఐదు ప్రాజెక్టులు; లేహ్‌లో దేశంలో తొలి పెట్రోగ్లిఫ్ పార్క్; అమృత్ హిమ్ సరోవర్ కింద 40 జలాశయాలు.
• NSTCC — వాణిజ్య భవన్, పీయూష్ గోయల్.
• సరకుల ఎగుమతులు సెప్టెంబర్ 2026 — USD 44.40 బిలియన్, 23.04% వృద్ధి.
• నికర ప్రత్యక్ష పన్నులు — రూ.13.38 లక్షల కోట్లు, 13.21% వృద్ధి.
• PLFS సెప్టెంబర్ — నిరుద్యోగం 5%; పట్టణ మహిళల LFPR 25.9%.
• GSAT-7C — IAF, NSIL, రూ.2,563 కోట్లు; వరుణాస్త్ర — నౌకాదళం, BDL హైదరాబాద్, రూ.1,543 కోట్లు; అభివృద్ధి NSTL.
• రామ్‌సర్ ప్రదేశాలు 103 — సుఖ్నా (చండీగఢ్), సౌజ్ ఝీల్ (ఉత్తరప్రదేశ్).
• SIOFA — భారత్ కాంట్రాక్టింగ్ పార్టీగా; ట్యూనా IOTC పరిధిలో.
• ఆసియా క్రీడలు 2026 — 85 పతకాలు (21 స్వర్ణం), నాలుగో స్థానం.

FAQ

2026 జాతీయ సరస్ మేళా ఎక్కడ జరుగుతోంది, దాని ప్రత్యేకత ఏమిటి?

విజయవాడలోని పున్నమి ఘాట్‌లో 15 అక్టోబర్ 2026న రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము దీన్ని ప్రారంభించారు. జాతీయ స్థాయి సరస్ మేళా దిల్లీ-NCR బయట జరగడం ఇదే తొలిసారి. కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం కలిసి నిర్వహిస్తున్నాయి.

భారత్‌లో కొత్తగా చేరిన రామ్‌సర్ ప్రదేశాలు ఏవి?

చండీగఢ్‌లోని సుఖ్నా చిత్తడి నేల, ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని సౌజ్ ఝీల్ చేరడంతో దేశంలో రామ్‌సర్ ప్రదేశాల సంఖ్య 103కు చేరిందని కేంద్ర పర్యావరణ మంత్రి భూపేందర్ యాదవ్ ప్రకటించారు.

వరుణాస్త్ర టార్పెడోల ఒప్పందం ఏ సంస్థతో కుదిరింది?

భారత నౌకాదళం కోసం రూ.1,543 కోట్ల విలువైన వరుణాస్త్ర హెవీ వెయిట్ టార్పెడోల ఒప్పందాన్ని హైదరాబాద్‌లోని భారత్ డైనమిక్స్ లిమిటెడ్ (BDL)తో రక్షణ శాఖ కుదుర్చుకుంది. దీన్ని నేవల్ సైన్స్ అండ్ టెక్నలాజికల్ లేబొరేటరీ (NSTL) అభివృద్ధి చేసింది.

Sources

• The Hans India — National SARAS Mela 2026 opens in Vijayawada
• News On AIR — President Murmu to inaugurate National SARAS Livelihoods Mela
• DD India — President pays tribute to Dr APJ Abdul Kalam
• DD India — PM inaugurates Rs 3,350 crore projects in Ladakh
• Kashmir Despatch — Five development projects in Ladakh
• DD India — National Strategic Trade Command Centre launched
• DD India — Merchandise exports surge 23.04% in September
• DD India — Net direct tax collections rise 13.21%
• DD India — PLFS September 2026
• DD India — MoD signs contracts for GSAT-7C and Varunastra
• DD India — Ramsar site tally reaches 103
• DD India — India’s accession to SIOFA approved
• InsightsIAS — UPSC current affairs 15 October 2026
• DD India — PM interacts with Asian Games participants
• DD India — Over Rs 36,000 crore for Khelo India and federations