13 అక్టోబర్ 2026 కరెంట్ అఫైర్స్: తొలి BIMSTEC హోం మంత్రుల సమావేశం, ఆరు రాష్ట్రాలకు కొత్త గవర్నర్లు, పీఎం గతిశక్తికి ఐదేళ్లు

13 అక్టోబర్ 2026 వార్తల్లో న్యూఢిల్లీలో జరిగిన తొలి BIMSTEC హోం మంత్రుల సమావేశం, అందులో ఆమోదించిన ‘దిల్లీ డిక్లరేషన్’ ప్రధాన అంశం. రాష్ట్రపతి ఆరు రాష్ట్రాలకు గవర్నర్లను నియమించడం, పీఎం గతిశక్తి నేషనల్ మాస్టర్ ప్లాన్ ఐదేళ్లు పూర్తి చేసుకోవడం, ముంబైలో 21వ మారిటైమ్ స్టేట్ డెవలప్‌మెంట్ కౌన్సిల్ సమావేశం కూడా పరీక్షలకు ముఖ్యమైనవి. రాష్ట్ర స్థాయిలో విశాఖపట్నంలో RINL భూముల ఈ-వేలం, NCC వ్యవస్థాపకుడు డా. ఎ.వి.ఎస్. రాజు మరణం వార్తల్లో నిలిచాయి.

జాతీయ అంశాలు

తొలి BIMSTEC హోం మంత్రుల సమావేశం — ‘దిల్లీ డిక్లరేషన్’ ఆమోదం

BIMSTEC దేశాల హోం మంత్రుల తొలి సమావేశం 13 అక్టోబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలో కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా అధ్యక్షతన జరిగింది. సమావేశం చివర్లో సభ్య దేశాలు ’దిల్లీ డిక్లరేషన్’ను ఆమోదించాయి (News On AIR).

• ఉగ్రవాదం, మాదకద్రవ్యాల రవాణా, మానవ అక్రమ రవాణా, సైబర్ నేరాలు, అక్రమ ఆర్థిక లావాదేవీలపై కలిసి పనిచేయాలని సభ్య దేశాలు అంగీకరించాయి.
• పరస్పర న్యాయ సహాయం, నేరస్తుల అప్పగింత, పరారీలో ఉన్న నిందితులను తిరిగి రప్పించడంపై సహకారాన్ని పెంచుకోవాలని నిర్ణయించాయి.
• BIMSTEC మానవ అక్రమ రవాణా వ్యతిరేక ఒప్పందాన్ని (Convention against Trafficking in Persons) ఆమోదించారు. డిక్లరేషన్‌ను ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించారు (AffairsCloud).
• హోం మంత్రుల సమావేశ వ్యవస్థను 2018లో కాఠ్‌మాండూలో జరిగిన 4వ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో ప్రతిపాదించారు, 2025లో బ్యాంకాక్‌లో జరిగిన 6వ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో అమల్లోకి తెచ్చారు (InsightsIAS).
• UNSC 1267 ఆంక్షల వ్యవస్థను పాటించడం, BIMSTEC డ్రగ్ అఫెన్సెస్ మానిటరింగ్ డెస్క్‌ను బలోపేతం చేయడం, UNODC, INTERPOL, FATF వంటి సంస్థలతో కలిసి పనిచేయడం డిక్లరేషన్‌లోని ఇతర అంశాలు.

BIMSTEC నేపథ్యం: ఈ కూటమి 6 జూన్ 1997న బ్యాంకాక్ డిక్లరేషన్ ద్వారా ఏర్పడింది. మొదట బంగ్లాదేశ్, భారత్, శ్రీలంక, థాయిలాండ్‌లతో ’BIST-EC’గా మొదలైంది. డిసెంబర్ 1997లో మయన్మార్, 2004లో నేపాల్, భూటాన్ చేరడంతో సభ్య దేశాల సంఖ్య ఏడుకు చేరింది.

పరీక్షల కోణం: BIMSTEC సభ్య దేశాలు, ఏర్పాటు సంవత్సరం, ఏ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో ఏ నిర్ణయం తీసుకున్నారు అనే అంశాలపై ప్రశ్నలు తరచుగా వస్తాయి.

ఆరు రాష్ట్రాలకు కొత్త గవర్నర్లు

రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము 12 అక్టోబర్ 2026 (సోమవారం) ఆరు రాష్ట్రాలకు గవర్నర్లను నియమించారు. ఈ ప్రకటన 13 అక్టోబర్ వార్తల్లో ప్రధానంగా నిలిచింది (ThePrint).

• తమిళనాడు: రాజేంద్ర విశ్వనాథ్ అర్లేకర్ కేరళం నుంచి బదిలీ అయ్యారు. ఆయన 12 మార్చి 2026 నుంచే తమిళనాడు అదనపు బాధ్యతలు చూస్తున్నారు.
• కేరళం: సిక్కిం గవర్నర్‌గా ఉన్న ఓం ప్రకాశ్ మాథుర్‌ను కేరళంకు పంపారు.
• సిక్కిం: మాథుర్ స్థానంలో దుష్యంత్ గౌతమ్ నియమితులయ్యారు.
• కర్ణాటక: థావర్‌చంద్ గెహ్లోత్ స్థానంలో సుధా యాదవ్. ఆమె మహేంద్రగఢ్ మాజీ లోక్‌సభ సభ్యురాలు, కార్గిల్ యుద్ధంలో అమరుడైన BSF డిప్యూటీ కమాండెంట్ సుఖ్‌బీర్ సింగ్ యాదవ్ సతీమణి.
• ఉత్తరాఖండ్: లెఫ్టినెంట్ జనరల్ గుర్మీత్ సింగ్ స్థానంలో ధల్ సింగ్ బిసేన్.
• ఒడిశా: హరిబాబు కంభంపాటి స్థానంలో బ్రజ్ మోహన్ రామ్. ఆయన పలామూ మాజీ లోక్‌సభ సభ్యుడు.
• ప్రతి గవర్నర్ బాధ్యతలు స్వీకరించిన తేదీ నుంచే నియామకం అమల్లోకి వస్తుంది (News On AIR).

రాజ్యాంగ అంశాలు: ప్రతి రాష్ట్రానికి ఒక గవర్నర్ ఉండాలని ఆర్టికల్ 153 చెబుతుంది. గవర్నర్‌ను రాష్ట్రపతి నియమిస్తారని ఆర్టికల్ 155, రాష్ట్రపతి ఇష్టం ఉన్నంత వరకు (సాధారణంగా ఐదేళ్లు) పదవిలో ఉంటారని ఆర్టికల్ 156 చెబుతాయి. అర్హతలు ఆర్టికల్ 157, 158లో ఉన్నాయి; కనీస వయస్సు 35 ఏళ్లు (InsightsIAS). వివరాలకు గవర్నర్ నియామకం, అధికారాలు చూడండి.

తొలిసారి భారత్‌లో బ్లూమ్‌బర్గ్ న్యూ ఎకానమీ ఫోరం

బ్లూమ్‌బర్గ్ న్యూ ఎకానమీ ఫోరం 8వ ఎడిషన్ 13 నుంచి 15 అక్టోబర్ 2026 వరకు న్యూఢిల్లీలో జరిగింది. ఈ ఫోరం భారత్‌లో జరగడం ఇదే తొలిసారి. అంతకుముందు ఐదేళ్లు సింగపూర్ దీనికి ఆతిథ్యం ఇచ్చింది (exchange4media).

• ఈ ఏడాది ఇతివృత్తం ‘A World in Play: Defining the New Levers of Power’. 500 మందికి పైగా అంతర్జాతీయ నాయకులు హాజరయ్యారు.
• ప్రధాని మోదీ 13 అక్టోబర్‌న ప్రసంగిస్తూ ‘పవర్ టు ఎంపవర్’ అనే ఆలోచనను ముందుకు తెచ్చారు. సాంకేతికత, డేటా, జ్ఞానం కొద్దిమంది చేతుల్లో కాకుండా కోట్లాది ప్రజలకు అవకాశాలు సృష్టించాలని చెప్పారు (NewKerala).

ఆర్థిక వ్యవస్థ, మౌలిక వసతులు

పీఎం గతిశక్తి నేషనల్ మాస్టర్ ప్లాన్‌కు ఐదేళ్లు

ప్రధాని మోదీ 13 అక్టోబర్ 2021న ప్రారంభించిన పీఎం గతిశక్తి నేషనల్ మాస్టర్ ప్లాన్ 13 అక్టోబర్ 2026తో ఐదేళ్లు పూర్తి చేసుకుంది (Chronicle India).

• ఇది GIS ఆధారిత డిజిటల్ వేదిక. దీన్ని BISAG-N రూపొందించింది. వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ కింద DPIIT దీన్ని నిర్వహిస్తోంది.
• 58 కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాలు, మొత్తం 36 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు ఈ వేదికపై అనుసంధానమయ్యాయి.
• రోడ్లు, రైల్వేలు, ఓడరేవులు, జలమార్గాలు, విమానాశ్రయాలు, మాస్ ట్రాన్సిట్, లాజిస్టిక్స్ అనే 7 ఇంజిన్లపై ఇది ఆధారపడింది.
• నెట్‌వర్క్ ప్లానింగ్ గ్రూప్ (NPG) 11 ఆగస్టు 2026 నాటికి రూ.18.66 లక్షల కోట్ల విలువైన 396 ప్రాజెక్టులను పరిశీలించింది. వాటిలో 256 ఆమోదం పొందగా, 198 అమలులో ఉన్నాయి.
• రూ.500 కోట్లు, అంతకంటే ఎక్కువ విలువైన ప్రాజెక్టులను పరిశీలించడానికి ఇంటిగ్రేటెడ్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ అండ్ లాజిస్టిక్స్ అథారిటీ (ITLA) ఏర్పాటుకు కేంద్ర కేబినెట్ 6 అక్టోబర్ 2026న ఆమోదం తెలిపింది. ఇది 10 ఏళ్ల జాతీయ రవాణా మాస్టర్ ప్లాన్‌ను పర్యవేక్షిస్తుంది (InsightsIAS).
• లాజిస్టిక్స్ ఖర్చును GDPలో 13-14% నుంచి 8-9%కు తగ్గించడమే దీని లక్ష్యం.

పరీక్షల కోణం: వేర్వేరు శాఖలు విడివిడిగా ప్రణాళికలు వేయడం వల్ల వచ్చే జాప్యాన్ని తగ్గించడమే గతిశక్తి ముఖ్య ఉద్దేశం. ఉదాహరణకు పుణె-బెంగళూరు ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే (699 కి.మీ.) మార్గాన్ని మార్చి అటవీ ప్రాంతంతో అతివ్యాప్తిని 19% తగ్గించారు.

సెప్టెంబర్‌లో రైల్వే సరకు రవాణా 6.14% వృద్ధి

భారతీయ రైల్వే సెప్టెంబర్ 2026లో 135.35 మిలియన్ టన్నుల సరకు రవాణా చేసింది. సెప్టెంబర్ 2025లో ఇది 127.52 మిలియన్ టన్నులు, అంటే 6.14 శాతం వృద్ధి నమోదైంది (PSU Watch).

• ఆహార ధాన్యాల రవాణా 25 శాతం, క్లింకర్ 20 శాతం, దేశీయ కంటైనర్లు 10 శాతం, బొగ్గు 9 శాతం పెరిగాయి.
• విద్యుత్ కేంద్రాలకు రోజుకు సరఫరా చేసే బొగ్గు రేక్‌ల సగటు 397 నుంచి 443కు పెరిగింది, అంటే 11.6% పెరుగుదల.
• సరకు రవాణా ఆదాయం రూ.1,266 కోట్లు పెరిగి 9.3 శాతం వృద్ధి సాధించింది. ఏప్రిల్-సెప్టెంబర్ 2026లో మొత్తం 833.7 మిలియన్ టన్నులు రవాణా చేసి 4.1 శాతం వృద్ధి నమోదు చేసింది (Swarajya).

ముంబైలో 21వ మారిటైమ్ స్టేట్ డెవలప్‌మెంట్ కౌన్సిల్ సమావేశం

కేంద్ర ఓడరేవులు, షిప్పింగ్, జలమార్గాల మంత్రి సర్బానంద సోనోవాల్ నేతృత్వంలో 21వ మారిటైమ్ స్టేట్ డెవలప్‌మెంట్ కౌన్సిల్ (MSDC) సమావేశం ముంబైలో ముగిసింది (Drishti IAS).

• ఇండియన్ పోర్ట్స్ యాక్ట్, 2025 (15 మే 2026న నోటిఫై అయింది) కింద చట్టబద్ధ సంప్రదింపుల సంస్థగా గుర్తింపు పొందిన తర్వాత MSDC జరిపిన తొలి సమావేశం ఇదే. ఈ కౌన్సిల్‌ను మొదట 1997లో ఏర్పాటు చేశారు.
• రాష్ట్రాలు తమ మారిటైమ్ బోర్డులను బలోపేతం చేసుకోవాలని, నాన్-మేజర్ ఓడరేవులకు స్పష్టమైన నిబంధనలు రూపొందించాలని సోనోవాల్ సూచించారు.
• కోస్టల్ ఫ్రైట్ ప్రమోషన్ స్కీమ్ ద్వారా తీరప్రాంత షిప్పింగ్‌ను ప్రోత్సహించడం, షిప్‌బిల్డింగ్ క్లస్టర్లు ఏర్పాటు చేయడం చర్చకు వచ్చాయి. 2047 నాటికి ప్రపంచంలోని ఐదు అగ్రశ్రేణి నౌకా నిర్మాణ దేశాల్లో ఒకటిగా నిలవడం లక్ష్యం (Swarajya).

పరీక్షల కోణం: మేజర్ ఓడరేవులు కేంద్రం పరిధిలో, నాన్-మేజర్ ఓడరేవులు రాష్ట్రాల మారిటైమ్ బోర్డుల పరిధిలో ఉంటాయి. ఈ రెండింటి మధ్య సమన్వయం కోసమే MSDC పనిచేస్తుంది.

రక్షణ

KONKAN-26 — భారత్, బ్రిటన్ నౌకాదళాల విన్యాసం

భారత నౌకాదళ నౌక INS త్రిశూల్ బ్రిటన్ రాయల్ నేవీతో ‘KONKAN-26’ ద్వైపాక్షిక విన్యాసం కోసం ఇంగ్లాండ్‌లోని ప్లైమౌత్ చేరుకుంది (News On AIR).

• ఈ విన్యాసం 8 నుంచి 15 అక్టోబర్ 2026 వరకు ప్లైమౌత్ వద్ద హార్బర్ దశ, సముద్ర దశ అనే రెండు దశల్లో జరిగింది. గగనతల, ఉపరితల, సముద్రగర్భ రంగాల్లో విన్యాసాలు చేశారు.
• KONKAN వార్షిక విన్యాసం, 2004 నుంచి క్రమం తప్పకుండా జరుగుతోంది. దీనికి ముందు INS త్రిశూల్ ఫ్రాన్స్‌లోని టౌలోన్ వద్ద ఫ్రెంచ్ నేవీతో VARUNA విన్యాసంలో పాల్గొంది (InsightsIAS).
• ‘ఇండియా-UK విజన్ 2035’ కింద సమగ్ర వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యానికి ఇది నిదర్శనమని రక్షణ శాఖ పేర్కొంది (GKToday).

పరీక్షల కోణం: KONKAN (బ్రిటన్), VARUNA (ఫ్రాన్స్), MALABAR (క్వాడ్ దేశాలు) వంటి నౌకాదళ విన్యాసాలను భాగస్వామ్య దేశాలతో జతచేసి గుర్తుంచుకోవాలి.

పర్యావరణం

అస్సాంలో ‘నామేరి వైల్డ్ క్లాస్‌రూమ్’

అస్సాం అటవీ శాఖ నామేరి టైగర్ రిజర్వ్‌లో విద్యార్థుల కోసం ‘నామేరి వైల్డ్ క్లాస్‌రూమ్’ అనే నివాస పర్యావరణ విద్యా కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది (DD News).

• 8వ తరగతి, ఆపై తరగతుల విద్యార్థులు, కళాశాల విద్యార్థులు ఇందులో పాల్గొనవచ్చు. రెండు లేదా మూడు రోజుల శిబిరాలు ఉంటాయి.
• పక్షుల వీక్షణ, అటవీ నడక, వన్యప్రాణుల జాడల గుర్తింపు, నదీ పర్యావరణ అధ్యయనం, జియా-భరాలి నదిలో రాఫ్టింగ్ వంటి కార్యక్రమాలు ఉంటాయి. పూర్తి చేసిన వారికి ధ్రువపత్రం ఇస్తారు.

పరీక్షల కోణం: నామేరి టైగర్ రిజర్వ్ అస్సాంలో జియా-భరాలి నది ఒడ్డున ఉంది. పులుల సంరక్షణ కేంద్రాలను రాష్ట్రాలతో, నదులతో జతచేసి అడిగే ప్రశ్నలు సాధారణం.

రాష్ట్ర అంశాలు (AP & TS)

విశాఖపట్నంలో RINL భూముల తొలి ఈ-వేలం — రూ.366.33 కోట్లు

జాతీయ భూ మానిటైజేషన్ కార్పొరేషన్ (NLMC) 13 అక్టోబర్ 2026న నిర్వహించిన తొలి రోజు ఈ-వేలంలో విశాఖపట్నంలోని రాష్ట్రీయ ఇస్పాత్ నిగమ్ లిమిటెడ్ (RINL)కు చెందిన 150 ప్లాట్లను రూ.366.33 కోట్లకు విక్రయించింది (Telangana Today).

• ఈ ప్లాట్ల మొత్తం రిజర్వ్ ధర రూ.312.48 కోట్లు. సగటున రిజర్వ్ ధర కంటే 17.23 శాతం ఎక్కువ బిడ్లు వచ్చాయి. గరిష్ఠ ధర చదరపు గజానికి రూ.1.80 లక్షలు దాటింది.
• మిగిలిన 216 భూభాగాలకు రెండో, చివరి దశ వేలం 30 అక్టోబర్ 2026న జరగనుంది.
• RINL విశాఖ ఉక్కు కర్మాగారాన్ని నిర్వహిస్తుంది. NLMC కేంద్ర ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల విభాగం (DPE) కింద పనిచేస్తుంది (Devdiscourse).
• రైల్‌టెల్‌కు చెందిన E-Nivida వేదికపై ఈ వేలం జరిగింది. NLMC పూర్తిగా ఆన్‌లైన్‌లో నిర్వహించిన తొలి ఈ-వేలం ఇదే.

పరీక్షల కోణం: ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల వద్ద వినియోగంలో లేని భూములను విక్రయించి ఆదాయం సమకూర్చడమే NLMC పని. ఇది ఆస్తుల మానిటైజేషన్ విధానంలో భాగం.

NCC వ్యవస్థాపకుడు డా. ఎ.వి.ఎస్. రాజు కన్నుమూత

నాగార్జున కన్‌స్ట్రక్షన్ కంపెనీ (NCC) వ్యవస్థాపకుడు, చైర్మన్ ఎమెరిటస్ డా. అల్లూరి వెంకట సత్యనారాయణ రాజు (ఎ.వి.ఎస్. రాజు) 13 అక్టోబర్ 2026న హైదరాబాద్‌లో 89 ఏళ్ల వయస్సులో కన్నుమూశారు (Construction World).

• ఆయన 1978లో NCCని స్థాపించారు. 1990లో అది పబ్లిక్ లిమిటెడ్ కంపెనీగా మారింది.
• 2010లో పద్మశ్రీ పురస్కారం అందుకున్నారు. 2008లో ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం గౌరవ డాక్టరేట్ ప్రదానం చేసింది.
• పారిశ్రామికవేత్తగానే కాకుండా కవిగానూ పేరు పొందారు. 25,000కు పైగా కవితలు రాశారు (The Hans India).

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

1. BIMSTEC హోం మంత్రుల సమావేశ వ్యవస్థను మొదట ఏ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో ప్రతిపాదించారు? (A) 2018 కాఠ్‌మాండూ 4వ శిఖరాగ్ర సమావేశం (B) 2025 బ్యాంకాక్ 6వ శిఖరాగ్ర సమావేశం (C) 1997 బ్యాంకాక్ వ్యవస్థాపక సమావేశం (D) 2026 న్యూఢిల్లీ హోం మంత్రుల సమావేశం

సమాధానం

(A) 2018 కాఠ్‌మాండూ 4వ శిఖరాగ్ర సమావేశం. హోం మంత్రుల స్థాయిలో ప్రత్యేక సమావేశం ఉండాలనే ప్రతిపాదన 2018లో కాఠ్‌మాండూలో జరిగిన 4వ BIMSTEC శిఖరాగ్ర సమావేశంలో వచ్చింది. ఆ ప్రతిపాదనను 2025లో బ్యాంకాక్‌లో జరిగిన 6వ శిఖరాగ్ర సమావేశం అమల్లోకి తెచ్చింది. అంటే ఆప్షన్ B ప్రతిపాదన దశ కాదు, అమలు దశ. ఈ రెండు దశల తర్వాతే 13 అక్టోబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలో తొలి సమావేశం జరిగి దిల్లీ డిక్లరేషన్ ఆమోదం పొందింది.

2. 1997లో ’BIST-EC’గా ఏర్పడిన కూటమిలో అదే ఏడాది డిసెంబర్‌లో చేరి, పేరులో ‘M’ అక్షరం చేరడానికి కారణమైన దేశం ఏది? (A) మాల్దీవులు (B) నేపాల్ (C) భూటాన్ (D) మయన్మార్

సమాధానం

(D) మయన్మార్. 6 జూన్ 1997న బ్యాంకాక్ డిక్లరేషన్ ద్వారా ఏర్పడినప్పుడు ఈ కూటమిలో బంగ్లాదేశ్, భారత్, శ్రీలంక, థాయిలాండ్ మాత్రమే ఉన్నాయి. అందుకే దీన్ని ఆ దేశాల పేర్లలోని మొదటి అక్షరాలతో BIST-EC అని పిలిచారు. మయన్మార్ డిసెంబర్ 1997లో చేరడంతో పేరులో ‘M’ చేరింది. నేపాల్, భూటాన్ 2004లో చేరాక సభ్య దేశాల సంఖ్య ఏడుకు చేరింది.

3. 12 అక్టోబర్ 2026 గవర్నర్ల మార్పుల్లో కర్ణాటక గవర్నర్‌గా నియమితులైన సుధా యాదవ్ ఎవరి స్థానంలో వచ్చారు? (A) లెఫ్టినెంట్ జనరల్ గుర్మీత్ సింగ్ (B) థావర్‌చంద్ గెహ్లోత్ (C) హరిబాబు కంభంపాటి (D) ఓం ప్రకాశ్ మాథుర్

సమాధానం

(B) థావర్‌చంద్ గెహ్లోత్. 2021 నుంచి కర్ణాటక గవర్నర్‌గా ఉన్న థావర్‌చంద్ గెహ్లోత్ స్థానంలో సుధా యాదవ్ నియమితులయ్యారు. ఆమె మహేంద్రగఢ్ మాజీ లోక్‌సభ సభ్యురాలు, కార్గిల్ యుద్ధంలో అమరుడైన BSF అధికారి సుఖ్‌బీర్ సింగ్ యాదవ్ సతీమణి. గుర్మీత్ సింగ్ స్థానాన్ని ఉత్తరాఖండ్‌లో ధల్ సింగ్ బిసేన్, హరిబాబు కంభంపాటి స్థానాన్ని ఒడిశాలో బ్రజ్ మోహన్ రామ్ భర్తీ చేశారు. ఓం ప్రకాశ్ మాథుర్ సిక్కిం నుంచి కేరళంకు బదిలీ అయ్యారు.

4. గవర్నర్ రాష్ట్రపతి ఇష్టం ఉన్నంత వరకే పదవిలో ఉంటారని చెప్పే రాజ్యాంగ ఆర్టికల్ ఏది? (A) ఆర్టికల్ 153 (B) ఆర్టికల్ 155 (C) ఆర్టికల్ 156 (D) ఆర్టికల్ 158

సమాధానం

(C) ఆర్టికల్ 156. గవర్నర్ పదవీకాలాన్ని ఆర్టికల్ 156 నిర్ణయిస్తుంది; సాధారణంగా ఐదేళ్లు ఉన్నా, రాష్ట్రపతి ఇష్టం ఉన్నంత వరకే ఆ పదవి కొనసాగుతుంది. అందుకే రాష్ట్రపతి గవర్నర్లను ఒక రాష్ట్రం నుంచి మరో రాష్ట్రానికి బదిలీ చేయగలరు. ఆర్టికల్ 155 కేవలం నియామక పద్ధతిని (రాష్ట్రపతి నియమిస్తారని) చెబుతుంది, పదవీకాలం గురించి కాదు. ఆర్టికల్ 153 ప్రతి రాష్ట్రానికి గవర్నర్ ఉండాలని చెబుతుంది, ఆర్టికల్ 157, 158 అర్హతలకు సంబంధించినవి.

5. పీఎం గతిశక్తి కింద రూ.500 కోట్లు, అంతకంటే ఎక్కువ విలువైన ప్రాజెక్టులను పరిశీలించడానికి కేంద్ర కేబినెట్ 6 అక్టోబర్ 2026న ఆమోదించిన సంస్థ ఏది? (A) నెట్‌వర్క్ ప్లానింగ్ గ్రూప్ (NPG) (B) జాతీయ భూ మానిటైజేషన్ కార్పొరేషన్ (NLMC) (C) యూనిఫైడ్ లాజిస్టిక్స్ ఇంటర్‌ఫేస్ ప్లాట్‌ఫామ్ (ULIP) (D) ఇంటిగ్రేటెడ్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ అండ్ లాజిస్టిక్స్ అథారిటీ (ITLA)

సమాధానం

(D) ఇంటిగ్రేటెడ్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ అండ్ లాజిస్టిక్స్ అథారిటీ (ITLA). రూ.500 కోట్లు, అంతకంటే ఎక్కువ విలువైన మౌలిక ప్రాజెక్టులను పరిశీలించి, 10 ఏళ్ల జాతీయ రవాణా మాస్టర్ ప్లాన్‌ను పర్యవేక్షించడానికి ITLA ఏర్పాటుకు కేబినెట్ ఆమోదం తెలిపింది. NPG ఇప్పటికే ఉన్న వ్యవస్థ; అది 11 ఆగస్టు 2026 నాటికి 396 ప్రాజెక్టులను పరిశీలించింది. ITLA దాన్ని మించిన దీర్ఘకాల రవాణా ప్రణాళిక బాధ్యత కలిగిన కొత్త అథారిటీ. ULIP లాజిస్టిక్స్ వ్యవస్థలను APIల ద్వారా కలిపే డిజిటల్ వేదిక మాత్రమే.

6. పీఎం గతిశక్తి ద్వారా భారత్ లాజిస్టిక్స్ ఖర్చును GDPలో ఎంత శాతానికి తగ్గించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది? (A) 13-14 శాతం (B) 8-9 శాతం (C) 5-6 శాతం (D) 10-11 శాతం

సమాధానం

(B) 8-9 శాతం. ప్రస్తుతం భారత్‌లో లాజిస్టిక్స్ ఖర్చు GDPలో 13-14 శాతం ఉంది, దాన్ని 8-9 శాతానికి తగ్గించడమే లక్ష్యం. రోడ్లు, రైల్వేలు, ఓడరేవులు వంటి 7 రంగాల ప్రణాళికను ఒకే GIS వేదికపై సమన్వయం చేయడం ద్వారా జాప్యం, ఖర్చు తగ్గుతాయనేది ఆలోచన. ఆప్షన్ A ప్రస్తుత స్థాయిని సూచిస్తుంది, లక్ష్యాన్ని కాదు. లాజిస్టిక్స్ ఖర్చు తగ్గితే భారత ఎగుమతులు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో పోటీ పడగలుగుతాయి.

7. సెప్టెంబర్ 2026 రైల్వే సరకు రవాణాలో అత్యధిక శాతం వృద్ధి నమోదు చేసిన సరకు ఏది? (A) ఆహార ధాన్యాలు (B) బొగ్గు (C) క్లింకర్ (D) ఇనుప ఖనిజం

సమాధానం

(A) ఆహార ధాన్యాలు. సెప్టెంబర్ 2026లో ఆహార ధాన్యాల రవాణా 25 శాతం పెరిగి అన్ని సరకుల్లో అగ్రస్థానంలో నిలిచింది. క్లింకర్ 20 శాతంతో రెండో స్థానంలో ఉంది. బొగ్గు పరిమాణంలో అతిపెద్ద సరకు అయినా దాని వృద్ధి 9 శాతమే, ఇనుప ఖనిజం 5.2 శాతం పెరిగింది. మొత్తం మీద ఆ నెలలో 135.35 మిలియన్ టన్నుల రవాణాతో 6.14 శాతం వృద్ధి నమోదైంది.

8. 21వ మారిటైమ్ స్టేట్ డెవలప్‌మెంట్ కౌన్సిల్ సమావేశం ప్రత్యేకత ఏమిటి? (A) మేజర్ పోర్ట్ అథారిటీస్ చట్టం కింద జరిగిన చివరి సమావేశం (B) సాగరమాల కార్యక్రమం కింద ఏర్పడిన తర్వాత జరిగిన తొలి సమావేశం (C) ఇండియన్ పోర్ట్స్ యాక్ట్, 2025 కింద చట్టబద్ధ హోదా పొందాక జరిగిన తొలి సమావేశం (D) తీరప్రాంత రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు మాత్రమే పాల్గొన్న తొలి సమావేశం

సమాధానం

(C) ఇండియన్ పోర్ట్స్ యాక్ట్, 2025 కింద చట్టబద్ధ హోదా పొందాక జరిగిన తొలి సమావేశం. MSDCని 1997లో ఏర్పాటు చేసినా, అది చాలాకాలం సలహా వేదికగానే ఉంది. 15 మే 2026న నోటిఫై అయిన ఇండియన్ పోర్ట్స్ యాక్ట్, 2025 దీనికి చట్టబద్ధ సంప్రదింపుల సంస్థ హోదా ఇచ్చింది. ఆ తర్వాత ముంబైలో జరిగిన తొలి సమావేశం ఇదే. సాగరమాల కేంద్ర పథకం మాత్రమే, MSDC ఏర్పాటుకు దానితో సంబంధం లేదు.

9. KONKAN-26 విన్యాసంలో పాల్గొనడానికి ముందు INS త్రిశూల్ ఏ దేశ నౌకాదళంతో VARUNA విన్యాసం చేసింది? (A) అమెరికా (B) ఫ్రాన్స్ (C) జపాన్ (D) ఆస్ట్రేలియా

సమాధానం

(B) ఫ్రాన్స్. VARUNA భారత్, ఫ్రాన్స్ నౌకాదళాల ద్వైపాక్షిక విన్యాసం; ఈసారి ఇది ఫ్రాన్స్‌లోని టౌలోన్ వద్ద జరిగింది. ఆ తర్వాత INS త్రిశూల్ బ్రిటన్‌లోని ప్లైమౌత్ చేరుకుని రాయల్ నేవీతో KONKAN-26లో పాల్గొంది. అమెరికా, జపాన్, ఆస్ట్రేలియాలతో భారత్ MALABAR విన్యాసంలో పాల్గొంటుంది, అది VARUNA కాదు. KONKAN 2004 నుంచి క్రమంగా జరుగుతున్న బ్రిటన్‌తో విన్యాసం.

10. విద్యార్థుల కోసం అస్సాం అటవీ శాఖ ప్రారంభించిన ‘వైల్డ్ క్లాస్‌రూమ్’ ఏ టైగర్ రిజర్వ్‌లో జరుగుతుంది? (A) కాజీరంగా టైగర్ రిజర్వ్ (B) మానస్ టైగర్ రిజర్వ్ (C) ఓరాంగ్ టైగర్ రిజర్వ్ (D) నామేరి టైగర్ రిజర్వ్

సమాధానం

(D) నామేరి టైగర్ రిజర్వ్. 8వ తరగతి, ఆపై విద్యార్థులకు రెండు లేదా మూడు రోజుల నివాస శిబిరాలను నామేరి టైగర్ రిజర్వ్‌లోనే నిర్వహిస్తున్నారు. ఇక్కడ జియా-భరాలి నదిలో రాఫ్టింగ్, పక్షుల వీక్షణ, వన్యప్రాణుల జాడల గుర్తింపు వంటి కార్యక్రమాలు ఉంటాయి. కాజీరంగా, మానస్, ఓరాంగ్ కూడా అస్సాంలోని టైగర్ రిజర్వ్‌లే కాబట్టి ఇవి దగ్గరి ఆప్షన్లు. జియా-భరాలి నదిని గుర్తుంచుకుంటే నామేరిని సులభంగా వేరు చేయవచ్చు.

11. విశాఖపట్నంలో RINL భూముల ఈ-వేలాన్ని నిర్వహించిన జాతీయ భూ మానిటైజేషన్ కార్పొరేషన్ (NLMC) ఏ విభాగం కింద పనిచేస్తుంది? (A) కేంద్ర ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల విభాగం (DPE) (B) కేంద్ర ఉక్కు మంత్రిత్వ శాఖ (C) పెట్టుబడులు, ప్రభుత్వ ఆస్తుల నిర్వహణ విభాగం (DIPAM) (D) కేంద్ర గృహనిర్మాణ, పట్టణ వ్యవహారాల శాఖ

సమాధానం

(A) కేంద్ర ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల విభాగం (DPE). ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల వద్ద వాడకంలో లేని భూములను విక్రయించి ఆదాయంగా మార్చే బాధ్యత NLMCది, ఇది DPE కింద పనిచేస్తుంది. RINL విశాఖ ఉక్కు కర్మాగారాన్ని నిర్వహించే సంస్థ కాబట్టి ఉక్కు శాఖ దగ్గరి ఆప్షన్‌గా కనిపిస్తుంది, కానీ వేలం నిర్వహించింది NLMC. తొలి రోజు 150 ప్లాట్లు రూ.366.33 కోట్లకు అమ్ముడయ్యాయి. మిగిలిన 216 భూభాగాలకు 30 అక్టోబర్‌న రెండో దశ వేలం జరగనుంది.

12. 13 అక్టోబర్ 2026న హైదరాబాద్‌లో కన్నుమూసిన డా. ఎ.వి.ఎస్. రాజు ఏ సంస్థ వ్యవస్థాపకుడు? (A) గాయత్రి ప్రాజెక్ట్స్ (B) మేఘా ఇంజినీరింగ్ అండ్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్స్ (C) నాగార్జున కన్‌స్ట్రక్షన్ కంపెనీ (NCC) (D) జీఎంఆర్ గ్రూప్

సమాధానం

(C) నాగార్జున కన్‌స్ట్రక్షన్ కంపెనీ (NCC). డా. అల్లూరి వెంకట సత్యనారాయణ రాజు 1978లో NCCని స్థాపించారు, 1990లో అది పబ్లిక్ లిమిటెడ్ కంపెనీగా మారింది. ఆయన 2010లో పద్మశ్రీ అందుకున్నారు. మిగతా ఆప్షన్లు కూడా తెలుగు రాష్ట్రాలకు చెందిన మౌలిక వసతుల సంస్థలే కాబట్టి వ్యవస్థాపకుడి పేరుతో సంస్థను జతచేయడం ముఖ్యం. పారిశ్రామికవేత్తగానే కాక 25,000కు పైగా కవితలు రాసిన కవిగానూ ఆయన ప్రసిద్ధులు.

త్వరిత పునశ్చరణ

• తొలి BIMSTEC హోం మంత్రుల సమావేశం — 13 అక్టోబర్ 2026, న్యూఢిల్లీ, అమిత్ షా అధ్యక్షత; దిల్లీ డిక్లరేషన్.
• BIMSTEC — 1997 బ్యాంకాక్ డిక్లరేషన్; మొదట BIST-EC; 7 సభ్య దేశాలు.
• కొత్త గవర్నర్లు — తమిళనాడు: అర్లేకర్, కేరళం: ఓం ప్రకాశ్ మాథుర్, కర్ణాటక: సుధా యాదవ్, ఒడిశా: బ్రజ్ మోహన్ రామ్, ఉత్తరాఖండ్: ధల్ సింగ్ బిసేన్, సిక్కిం: దుష్యంత్ గౌతమ్.
• బ్లూమ్‌బర్గ్ న్యూ ఎకానమీ ఫోరం — 8వ ఎడిషన్, తొలిసారి భారత్‌లో.
• పీఎం గతిశక్తి — 13 అక్టోబర్ 2021న ప్రారంభం; 58 శాఖలు, 36 రాష్ట్రాలు/UTలు; ITLA రూ.500 కోట్ల పైబడిన ప్రాజెక్టులకు.
• రైల్వే సరకు రవాణా సెప్టెంబర్ 2026 — 135.35 మిలియన్ టన్నులు, 6.14% వృద్ధి.
• 21వ MSDC — ముంబై; ఇండియన్ పోర్ట్స్ యాక్ట్, 2025 కింద తొలి సమావేశం.
• KONKAN-26 — INS త్రిశూల్, ప్లైమౌత్, బ్రిటన్ రాయల్ నేవీ.
• నామేరి వైల్డ్ క్లాస్‌రూమ్ — అస్సాం, జియా-భరాలి నది.
• RINL భూముల ఈ-వేలం — 150 ప్లాట్లు, రూ.366.33 కోట్లు, NLMC.
• డా. ఎ.వి.ఎస్. రాజు — NCC వ్యవస్థాపకుడు, పద్మశ్రీ 2010.

FAQ

తొలి BIMSTEC హోం మంత్రుల సమావేశం ఎక్కడ జరిగింది, అందులో ఏ పత్రాన్ని ఆమోదించారు?

13 అక్టోబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలో కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా అధ్యక్షతన ఈ సమావేశం జరిగింది. ఉగ్రవాదం, మాదకద్రవ్యాలు, మానవ అక్రమ రవాణా, సైబర్ నేరాలపై సహకారానికి ’దిల్లీ డిక్లరేషన్’ను ఆమోదించారు.

పీఎం గతిశక్తి నేషనల్ మాస్టర్ ప్లాన్ ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది?

ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ 13 అక్టోబర్ 2021న దీన్ని ప్రారంభించారు. 13 అక్టోబర్ 2026తో ఇది ఐదేళ్లు పూర్తి చేసుకుంది. 58 కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాలు, మొత్తం 36 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు ఇందులో అనుసంధానమయ్యాయి.

విశాఖపట్నంలో RINL భూముల ఈ-వేలం తొలి రోజు ఎంత ఆదాయం వచ్చింది?

జాతీయ భూ మానిటైజేషన్ కార్పొరేషన్ (NLMC) 13 అక్టోబర్ 2026న 150 ప్లాట్లను రూ.366.33 కోట్లకు విక్రయించింది. మొత్తం రిజర్వ్ ధర రూ.312.48 కోట్లు కాగా, సగటున 17.23 శాతం ఎక్కువ ధర వచ్చింది.

Sources

• News On AIR — First BIMSTEC Home Ministers meeting
• InsightsIAS — UPSC current affairs 14 October 2026
• InsightsIAS — UPSC current affairs 13 October 2026
• AffairsCloud — Current affairs 15 October 2026
• ThePrint — President appoints six governors
• News On AIR — Six governors appointed
• exchange4media — Eighth Bloomberg New Economy Forum in New Delhi
• NewKerala — PM Modi at Bloomberg New Economy Forum
• Chronicle India — PM GatiShakti completes five years
• PSU Watch — Railway freight loading September 2026
• Swarajya — Railway freight rises 6.14 per cent
• Drishti IAS — 21st MSDC meeting concludes in Mumbai
• Swarajya — 21st Maritime State Council meeting
• News On AIR — INS Trishul arrives in UK for KONKAN-26
• GKToday — INS Trishul arrives in UK for KONKAN-26
• DD News — Nameri Wild Classroom
• Telangana Today — NLMC sells 150 RINL plots
• Devdiscourse — NLMC Day 1 RINL land e-auction
• Construction World — AVS Raju passes away at 89
• The Hans India — NCC mourns Dr AVS Raju