9 అక్టోబర్ 2026 కరెంట్ అఫైర్స్: ఆన్ కార్సన్‌కు సాహిత్య నోబెల్, GST అధికారుల అరెస్టు అధికారం రద్దు, 10వ ఇండియా మొబైల్ కాంగ్రెస్

9 అక్టోబర్ 2026 వార్తల్లో కెనడా రచయిత్రి ఆన్ కార్సన్‌కు సాహిత్య నోబెల్ బహుమతి, 57వ GST కౌన్సిల్ పన్ను అధికారుల అరెస్టు అధికారాన్ని రద్దు చేయడం అత్యంత ముఖ్యమైన అంశాలు. ప్రధాని మోదీ 10వ ఇండియా మొబైల్ కాంగ్రెస్‌ను ప్రారంభించడం, TB నిర్మూలనకు యువత నేతృత్వంలో JOSH బృందాల ప్రారంభం, CAPF (జనరల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్) చట్టం, 2026 అమల్లోకి రావడం కూడా ఈ రోజు ప్రధాన వార్తలు. 94వ వైమానిక దళ దినోత్సవం, మహేశ్ కాక్డేకు రామానుజన్ ప్రైజ్, నటుడు నానా పటేకర్ మృతి పరీక్షలకు ముఖ్యమైనవి.

జాతీయ అంశాలు

TB నిర్మూలనకు యువత నేతృత్వంలో ‘JOSH’ బృందాలు

TB ముక్త్ భారత్ అభియాన్ కింద కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ 8 అక్టోబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలోని భారత్ మండపంలో JOSH (జాయింట్ స్క్వాడ్ ఫర్ హెల్త్) బృందాలను ప్రారంభించింది (Telangana Today).

• యువజన వ్యవహారాలు-క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ, రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖతో కలిసి ఆరోగ్య శాఖ ఈ కార్యక్రమం చేపట్టింది. కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రి జె.పి. నడ్డా, ఢిల్లీ ముఖ్యమంత్రి రేఖా గుప్తా పాల్గొన్నారు.
• క్లాస్-I అధికారులు, MY భారత్ వాలంటీర్లు, NCC క్యాడెట్లు కలిసి ఒక్కో బృందంగా పనిచేస్తారు.
• తొలి దశలో 11 రాష్ట్రాల్లోని 55 జిల్లాల్లో 58,000 మంది వాలంటీర్లు క్షేత్రస్థాయిలో పనిచేస్తారు (News On AIR).
• ఇంటింటా అవగాహన, లక్షణాలున్నవారిని గుర్తించి పరీక్షలకు పంపడం, చికిత్స పూర్తయ్యేలా చూడటం, TBపై ఉన్న అపోహలు, వివక్షను తొలగించడం ఈ బృందాల పని.

పరీక్షల కోణం: TB నిర్మూలనలో వైద్య చికిత్సతో పాటు సమాజ భాగస్వామ్యం కీలకం. JOSH ఆరోగ్య, యువజన, రక్షణ అనే మూడు మంత్రిత్వ శాఖల ఉమ్మడి కార్యక్రమం అనే విషయం గుర్తుంచుకోవాలి.

CAPF (జనరల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్) చట్టం, 2026 అమల్లోకి

కేంద్ర సాయుధ పోలీసు బలగాల (జనరల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్) చట్టం, 2026 కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ నోటిఫికేషన్‌తో 8 అక్టోబర్ 2026 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది (News On AIR).

• రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము ఈ చట్టానికి 9 ఏప్రిల్ 2026న ఆమోదం తెలిపారు.
• ఇన్‌స్పెక్టర్ జనరల్ స్థాయిలో 50% పోస్టులను IPS అధికారుల డిప్యుటేషన్‌తో భర్తీ చేస్తారు.
• అడిషనల్ డైరెక్టర్ జనరల్ స్థాయిలో కనీసం 67% పోస్టులు, స్పెషల్ డైరెక్టర్ జనరల్, డైరెక్టర్ జనరల్ స్థాయిల్లో అన్ని పోస్టులు IPS అధికారులకే కేటాయిస్తారు.

పరీక్షల కోణం: రాష్ట్రపతి ఆమోదం (ఏప్రిల్) ఒక దశ, ప్రభుత్వ నోటిఫికేషన్‌తో అమల్లోకి రావడం (అక్టోబర్) మరో దశ. చట్టం రూపొందడం, అమల్లోకి రావడం మధ్య తేడాను గమనించాలి.

ఫార్మా కంపెనీల మార్కెటింగ్ పద్ధతులపై కమిటీ — సుప్రీంకోర్టు ఆదేశం

ఔషధ కంపెనీలు వైద్యులకు బహుమతులు, ఇతర ప్రయోజనాలు ఇవ్వడం వంటి మార్కెటింగ్ పద్ధతులకు చట్టబద్ధ నియంత్రణ అవసరమా అని అధ్యయనం చేయడానికి ముగ్గురు సభ్యుల కమిటీ ఏర్పాటు చేయాలని జస్టిస్ విక్రమ్ నాథ్, జస్టిస్ సందీప్ మెహతాల ధర్మాసనం కేంద్రాన్ని ఆదేశించింది (News On AIR).

• ప్రయోజనాలు పొందే వైద్యులపై చర్య తీసుకునే నిబంధనలు ఉన్నా, వాటిని ఇచ్చే కంపెనీలపై ఎలాంటి చట్టబద్ధ యంత్రాంగం లేదని కోర్టు గుర్తించింది.
• కమిటీ వాటాదారుల అభిప్రాయాలు తీసుకుని, చట్టబద్ధ చట్రం అవసరమైతే దాని రూపాన్ని సిఫార్సు చేస్తుంది. కేంద్రం అమలు నివేదికను అఫిడవిట్ రూపంలో సమర్పించాలి.

ఆర్థిక వ్యవస్థ, బ్యాంకింగ్

57వ GST కౌన్సిల్ — పన్ను అధికారుల అరెస్టు అధికారం రద్దు

ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ అధ్యక్షతన 8 అక్టోబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలో 57వ GST కౌన్సిల్ సమావేశం జరిగింది. రేట్లకు బదులుగా ఈసారి ప్రక్రియ సంస్కరణలపై దృష్టి పెట్టారు (News On AIR).

• పన్ను అధికారులకు ఉన్న అరెస్టు అధికారాన్ని తొలగించారు. ప్రాసిక్యూషన్ పరిమితిని రూ.1 కోటి నుంచి రూ.5 కోట్లకు పెంచారు.
• రూ.10,000 లేదా అంతకంటే తక్కువ మొత్తాలకు నోటీసులు జారీ చేయరు. ఆ పరిమితి లోపు ఉన్న పెండింగ్ నోటీసులను ఉపసంహరిస్తారు.
• GST రేట్లలో ఎలాంటి మార్పు చేయలేదని, రేట్ల నిర్మాణం స్థిరపడిందని ఆర్థిక మంత్రి చెప్పారు. 56వ సమావేశం రేట్ల హేతుబద్ధీకరణపై జరిగింది (CrackTarget).
• నమోదు కాని వ్యక్తులు నమోదైన వ్యాపారులకు సరఫరా చేసే ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు, ఈ-వ్యర్థాలు, టైర్ స్క్రాప్, వాడిన వంట నూనెను రివర్స్ ఛార్జ్ కిందకు తెచ్చారు. B2B సరఫరాపై 2% TDS ఉంటుంది. ఇసబ్‌గోల్‌పై పన్నును సున్నా (NIL)గా చేశారు.

పరీక్షల కోణం: రివర్స్ ఛార్జ్ అంటే సరఫరాదారుడు కాకుండా వస్తువు కొనే వ్యక్తే పన్ను చెల్లించడం. GST ప్రాథమిక అంశాల కోసం GST వివరణ వ్యాసం చూడండి.

SEBI ‘క్రెడిట్ రిస్క్-ఓ-మీటర్’

రుణ సెక్యూరిటీల్లో పెట్టుబడి పెట్టేముందు వాటి రుణ ప్రమాదాన్ని (credit risk) సులభంగా అర్థం చేసుకునేందుకు SEBI రంగుల ఆధారంగా సూచించే ’క్రెడిట్ రిస్క్-ఓ-మీటర్’ను తప్పనిసరి చేసింది (News On AIR).

• ఆఫర్ డాక్యుమెంట్లు, సంక్షిప్త ప్రాస్పెక్టస్‌లు, ప్రైవేట్ ప్లేస్‌మెంట్ మెమొరాండమ్‌లు, ప్రకటనలు, ఆన్‌లైన్ బాండ్ ప్లాట్‌ఫామ్‌లలో దీన్ని చూపాలి.
• సర్క్యులర్ జారీ అయిన 45 రోజుల తర్వాత ఇది అమల్లోకి వస్తుంది. స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలు, డిపాజిటరీలు అవసరమైన వ్యవస్థలు ఏర్పాటు చేయాలి.

పరీక్షల కోణం: మ్యూచువల్ ఫండ్ పథకాలకు ఉన్న ‘రిస్క్-ఓ-మీటర్’ మొత్తం పథకం ప్రమాదాన్ని చూపుతుంది. కొత్త ‘క్రెడిట్ రిస్క్-ఓ-మీటర్’ మాత్రం రుణ సెక్యూరిటీ జారీదారు చెల్లించలేకపోయే ప్రమాదానికే పరిమితం.

పర్యావరణ-ఆర్థిక ఖాతాల వ్యూహం 2026-2030

కేంద్ర గణాంకాలు, కార్యక్రమాల అమలు మంత్రిత్వ శాఖ (MoSPI) ’భారత్‌లో పర్యావరణ-ఆర్థిక ఖాతాల వ్యూహం 2026-2030’ను విడుదల చేసింది. ఇది 2022-26 రోడ్‌మ్యాప్‌కు కొనసాగింపు (News On AIR).

• అడవులు, ఖనిజాలు, నేల, భూమి, నీరు, కార్బన్ నిల్వలు, జీవవైవిధ్యం, పర్యావరణ సంబంధిత కార్యకలాపాలు, పర్యావరణ గణాంకాలకు ఖాతాల పరిధిని విస్తరిస్తుంది.
• జాతీయ గణాంకాల కార్యాలయం (NSO) సామాజిక గణాంకాల విభాగం దీన్ని రూపొందించింది. ఇది ఐరాస SEEA చట్రానికి అనుగుణంగా ఉంది, ఈ చట్రం 9 SDGలలో సుమారు 40 ప్రపంచ సూచికలకు ఉపయోగపడుతుంది (AffairsCloud).
• ఇకపై ‘ఎన్విస్టాట్స్ ఇండియా’ రెండేళ్లకోసారి ప్రచురితమవుతుంది. 18 రాష్ట్రాలు/UTలు అంతర్-విభాగ బృందాలను నోటిఫై చేశాయి (InsightsIAS).

పరీక్షల కోణం: GDP సహజ వనరుల క్షీణతను లెక్కలోకి తీసుకోదు. ఆ లోటును పూడ్చడమే పర్యావరణ-ఆర్థిక ఖాతాల ఉద్దేశం.

శాస్త్ర సాంకేతికం

10వ ఇండియా మొబైల్ కాంగ్రెస్ — 6G పేటెంట్లలో 10% లక్ష్యం

ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ 8 అక్టోబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలోని యశోభూమిలో 10వ ఇండియా మొబైల్ కాంగ్రెస్ (IMC 2026)ను ప్రారంభించారు (News On AIR).

• దేశంలోని ప్రతి జిల్లాకు 5G చేరిందని ప్రధాని చెప్పారు. డీప్‌ఫేక్‌లు, సైబర్ మోసాలు పెరుగుతున్నందున వాటిని ఎదుర్కోవడానికి ప్రపంచ స్థాయి చట్రం అవసరమని పిలుపునిచ్చారు (News On AIR).
• IMC 2026 ఇతివృత్తం ‘Scale Without Boundaries’. టెలికాం విభాగం (DoT), సెల్యులార్ ఆపరేటర్ల సంఘం (COAI) దీన్ని నిర్వహించాయి (CrackTarget).
• ప్రపంచ 6G పేటెంట్లు, ప్రమాణాల్లో కనీసం 10% వాటా సాధించడం భారత్ లక్ష్యమని కమ్యూనికేషన్ల శాఖ సహాయ మంత్రి చంద్రశేఖర్ పెమ్మసాని తెలిపారు (News On AIR).
• సుమారు 5.6 లక్షల బేస్ ట్రాన్స్‌సీవర్ స్టేషన్ల ద్వారా ప్రతి జిల్లాకు 5G అందుతోంది. టెలికాం టెక్నాలజీ డెవలప్‌మెంట్ ఫండ్ (TTDF) కింద సుమారు రూ.500 కోట్ల విలువైన 136 పరిశోధన ప్రాజెక్టులకు నిధులు ఇచ్చారు.

పరీక్షల కోణం: 5G విస్తరణ వినియోగానికి సంబంధించినది, 6G పేటెంట్ల లక్ష్యం సాంకేతికతను సృష్టించడానికి సంబంధించినది. ప్రమాణాల్లో వాటా ఉంటేనే రాయల్టీ ఆదాయం, సాంకేతిక స్వావలంబన సాధ్యమవుతాయి.

రక్షణ

94వ భారత వైమానిక దళ దినోత్సవం

భారత వైమానిక దళం 8 అక్టోబర్ 2026న 94వ వార్షికోత్సవం జరుపుకుంది. ఘాజియాబాద్‌లోని హిందన్ వైమానిక స్థావరంలో జరిగిన పరేడ్‌ను వైమానిక దళాధిపతి ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ అమర్ ప్రీత్ సింగ్ సమీక్షించారు (AffairsCloud).

• వైమానిక దళం 8 అక్టోబర్ 1932న ’రాయల్ ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్’గా ఏర్పడింది. ఆ రోజు జ్ఞాపకార్థం ఏటా ఈ దినోత్సవం జరుపుతారు (CrackTarget).
• ప్రధాని మోదీ ఈ సందర్భంగా వైమానిక యోధులకు వందనం తెలిపారు (News On AIR).

అవార్డులు, గౌరవాలు

2026 సాహిత్య నోబెల్ — ఆన్ కార్సన్

స్వీడిష్ అకాడమీ 8 అక్టోబర్ 2026న సాహిత్య నోబెల్ బహుమతిని కెనడాకు చెందిన కవయిత్రి, వ్యాసకర్త, సంప్రదాయ సాహిత్య పండితురాలు ఆన్ కార్సన్‌కు ప్రకటించింది (Al Jazeera).

• ప్రాచీన గ్రీకు సాహిత్య సంప్రదాయంతో సరదాగా సంభాషిస్తూ సమకాలీన సాహిత్యానికి కొత్త రూపాలు సృష్టించిన ఆమె సాహసోపేత, వినూత్న రచనలకు ఈ గౌరవం దక్కింది (Khaleej Times).
• 76 ఏళ్ల కార్సన్ టొరంటోలో జన్మించారు, సంప్రదాయ సాహిత్యం (classics) ఆచార్యురాలు. 2022 నుంచి ఐస్‌ల్యాండ్ పౌరసత్వం కూడా ఉంది. బహుమతి మొత్తం 12 మిలియన్ స్వీడిష్ క్రోనార్ (News On AIR).
• ‘ఆటోబయోగ్రఫీ ఆఫ్ రెడ్’ (1998) పద్య నవల, ‘ఎరోస్ ద బిటర్‌స్వీట్’ (1986), ‘నాక్స్’ (2010), ‘యాన్ ఓరెస్టియా’ ఆమె ప్రముఖ రచనలు (InsightsIAS).

మహేశ్ కాక్డేకు 2026 రామానుజన్ ప్రైజ్

బెంగళూరులోని భారతీయ విజ్ఞాన సంస్థ (IISc) ప్రొఫెసర్ మహేశ్ కాక్డే బీజగణిత సంఖ్యా సిద్ధాంతంలో చేసిన కృషికి 2026 రామానుజన్ ప్రైజ్ అందుకున్నారు (IISc).

• నాన్-కమ్యుటేటివ్ ఇవాసావా సిద్ధాంతం, గ్రాస్-స్టార్క్, బ్రూమర్-స్టార్క్ ఊహలపై ఆయన పరిశోధన హిల్బర్ట్ 12వ సమస్యకు దారితీసే ఫలితాలు ఇచ్చింది.
• ICTP, అంతర్జాతీయ గణిత సమాఖ్య (IMU) సంయుక్తంగా ఇచ్చే ఈ బహుమతిని అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు చెందిన 45 ఏళ్లలోపు పరిశోధకులకు ప్రదానం చేస్తారు. బహుమతి మొత్తం US$10,000 (India TV).
• సుజాతా రామదొరై (2006), అమలేందు కృష్ణ (2015), రితబ్రత మున్షి (2018), నీనా గుప్తా (2021) తర్వాత ఈ బహుమతి పొందిన ఐదో భారతీయుడు కాక్డే.

మరణాలు

నటుడు నానా పటేకర్ కన్నుమూత

ప్రముఖ నటుడు, దర్శకుడు నానా పటేకర్ 8 అక్టోబర్ 2026న గోవాలోని తన నివాసంలో గుండెపోటుతో 75 ఏళ్ల వయసులో కన్నుమూశారు (Al Jazeera).

• అసలు పేరు విశ్వనాథ్ పటేకర్. 1 జనవరి 1951న మహారాష్ట్రలోని మురుద్-జంజీరాలో జన్మించారు. ‘గమన్’ (1978)తో సినీరంగ ప్రవేశం చేసి, ‘పరిందా’ (1989)తో గుర్తింపు పొందారు, ‘ప్రహార్’ (1991)కు దర్శకత్వం వహించారు (AffairsCloud).
• మూడు జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు, 2013లో పద్మశ్రీ అందుకున్నారు. కరవు బాధిత రైతులకు సహాయం చేసేందుకు 2015లో మకరంద్ అనాస్‌పురేతో కలిసి ‘నామ్ ఫౌండేషన్’ స్థాపించారు.
• మహారాష్ట్ర సాంస్కృతిక వ్యవహారాల మంత్రి ఆశిష్ షేలార్ ప్రభుత్వ లాంఛనాలతో అంత్యక్రియలు ప్రకటించారు (Free Press Journal).

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

1. 2026 సాహిత్య నోబెల్ బహుమతి పొందిన ఆన్ కార్సన్ ఏ దేశానికి చెందినవారు? (A) ఐర్లాండ్ (B) ఆస్ట్రేలియా (C) దక్షిణాఫ్రికా (D) కెనడా

సమాధానం

(D) కెనడా. ఆన్ కార్సన్ కెనడాలోని టొరంటోలో జన్మించిన కవయిత్రి, వ్యాసకర్త, సంప్రదాయ సాహిత్య పండితురాలు. ప్రాచీన గ్రీకు సంప్రదాయంతో సంభాషిస్తూ సమకాలీన సాహిత్యానికి కొత్త రూపాలు ఇచ్చిన ఆమె రచనలకు స్వీడిష్ అకాడమీ 8 అక్టోబర్ 2026న ఈ బహుమతి ప్రకటించింది. ఆమెకు 2022 నుంచి ఐస్‌ల్యాండ్ పౌరసత్వం కూడా ఉంది, కానీ ఆమె జన్మస్థలం, ప్రధాన గుర్తింపు కెనడానే. ‘ఆటోబయోగ్రఫీ ఆఫ్ రెడ్’ ఆమె ప్రసిద్ధ పద్య నవల.

2. 57వ GST కౌన్సిల్ సమావేశం GST నేరాలకు ప్రాసిక్యూషన్ పరిమితిని ఎంతకు పెంచింది? (A) రూ.1 కోటి నుంచి రూ.2 కోట్లకు (B) రూ.1 కోటి నుంచి రూ.5 కోట్లకు (C) రూ.2 కోట్ల నుంచి రూ.5 కోట్లకు (D) రూ.5 కోట్ల నుంచి రూ.10 కోట్లకు

సమాధానం

(B) రూ.1 కోటి నుంచి రూ.5 కోట్లకు. చిన్న తప్పులకు వ్యాపారులపై క్రిమినల్ కేసులు పెట్టకుండా ఉండేందుకు ప్రాసిక్యూషన్ పరిమితిని రూ.1 కోటి నుంచి రూ.5 కోట్లకు పెంచారు. అదే సమావేశంలో పన్ను అధికారుల అరెస్టు అధికారాన్ని తొలగించారు, రూ.10,000 లోపు మొత్తాలకు నోటీసులు ఇవ్వకూడదని నిర్ణయించారు. ఆలస్యంగా రిటర్నులు దాఖలు చేసేవారికి మాత్రం వసూలు, వడ్డీ, తగిన జరిమానా కొనసాగుతాయి. పన్ను చట్టాలను నేరరహితం చేసి వ్యాపార సౌలభ్యం పెంచడమే ఈ నిర్ణయాల లక్ష్యం.

3. 57వ GST కౌన్సిల్ నిర్ణయం ప్రకారం నమోదు కాని వ్యక్తులు నమోదైన వ్యాపారులకు సరఫరా చేసే ఏ వస్తువులను రివర్స్ ఛార్జ్ కిందకు తెచ్చారు? (A) ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు, ఈ-వ్యర్థాలు, టైర్ స్క్రాప్, వాడిన వంట నూనె (B) ఇసబ్‌గోల్, సముద్ర కలుపు ఆధారిత జీవ ఉత్ప్రేరకాలు (C) పెట్రోల్, డీజిల్, విమాన ఇంధనం, సహజ వాయువు (D) బంగారం, వెండి, వజ్రాలు, విలువైన రాళ్లు

సమాధానం

(A) ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు, ఈ-వ్యర్థాలు, టైర్ స్క్రాప్, వాడిన వంట నూనె. ఈ వ్యర్థాలను ఎక్కువగా నమోదు కాని చిన్న సేకరణదారులు సరఫరా చేస్తారు కాబట్టి వారి నుంచి పన్ను వసూలు కష్టం. అందుకే కొనే నమోదైన వ్యాపారే పన్ను చెల్లించే రివర్స్ ఛార్జ్ విధానాన్ని వీటికి వర్తింపజేశారు, B2B సరఫరాపై 2% TDS కూడా ఉంటుంది. ఆప్షన్ B లోని ఇసబ్‌గోల్‌కు పన్ను సున్నా చేశారు, దానికి రివర్స్ ఛార్జ్‌తో సంబంధం లేదు. రీసైక్లింగ్ రంగంలో పన్ను ఎగవేతను అరికట్టడం ఈ మార్పు ఉద్దేశం.

4. SEBI తప్పనిసరి చేసిన ‘క్రెడిట్ రిస్క్-ఓ-మీటర్’ ఏ రకమైన పెట్టుబడులకు వర్తిస్తుంది? (A) మ్యూచువల్ ఫండ్ ఈక్విటీ పథకాలు (B) కమోడిటీ ఫ్యూచర్స్ ఒప్పందాలు (C) రుణ సెక్యూరిటీలు (డెట్ సెక్యూరిటీలు) (D) లిస్టెడ్ కంపెనీల ఈక్విటీ షేర్లు

సమాధానం

(C) రుణ సెక్యూరిటీలు (డెట్ సెక్యూరిటీలు). బాండ్లు వంటి రుణ సెక్యూరిటీలు జారీ చేసిన సంస్థ చెల్లించలేకపోయే ప్రమాదాన్ని రంగుల సూచికతో చూపడమే క్రెడిట్ రిస్క్-ఓ-మీటర్ ఉద్దేశం. దీన్ని ఆఫర్ డాక్యుమెంట్లు, ప్రైవేట్ ప్లేస్‌మెంట్ మెమొరాండమ్‌లు, ప్రకటనలు, ఆన్‌లైన్ బాండ్ ప్లాట్‌ఫామ్‌లలో చూపాలి. మ్యూచువల్ ఫండ్ పథకాలకు ఇప్పటికే వేరే ‘రిస్క్-ఓ-మీటర్’ ఉంది, కొత్తది దానికి భిన్నమైనది. సర్క్యులర్ జారీ అయిన 45 రోజుల తర్వాత ఇది అమల్లోకి వస్తుంది.

5. TB ముక్త్ భారత్ అభియాన్ కింద ప్రారంభించిన JOSH బృందాల తొలి దశ పరిధి ఏమిటి? (A) 11 జిల్లాలు, 55 రాష్ట్రాల్లో (B) 11 రాష్ట్రాల్లోని 55 జిల్లాలు (C) దేశంలోని అన్ని ఆకాంక్షాత్మక జిల్లాలు (D) అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల రాజధానులు

సమాధానం

(B) 11 రాష్ట్రాల్లోని 55 జిల్లాలు. తొలి దశలో JOSH బృందాలు 11 రాష్ట్రాల్లోని 55 జిల్లాల్లో 58,000 మంది వాలంటీర్లతో పనిచేస్తాయి. క్లాస్-I అధికారులు, MY భారత్ వాలంటీర్లు, NCC క్యాడెట్లు కలిసి ఇంటింటా అవగాహన, లక్షణాల గుర్తింపు, చికిత్స పూర్తయ్యేలా చూడటం వంటి పనులు చేస్తారు. ఆరోగ్య, యువజన వ్యవహారాలు-క్రీడలు, రక్షణ అనే మూడు మంత్రిత్వ శాఖలు కలిసి ఈ కార్యక్రమం చేపట్టాయి. TB పై అపోహలు, వివక్ష తొలగించడం కూడా వీరి బాధ్యత.

6. 8 అక్టోబర్ 2026 నుంచి అమల్లోకి వచ్చిన CAPF (జనరల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్) చట్టం, 2026 ప్రకారం డైరెక్టర్ జనరల్ స్థాయి పోస్టులను ఎలా భర్తీ చేస్తారు? (A) అన్ని పోస్టులు IPS అధికారుల డిప్యుటేషన్ ద్వారా (B) 50% పోస్టులు IPS అధికారుల ద్వారా, మిగిలినవి క్యాడర్ అధికారులతో (C) కనీసం 67% పోస్టులు IPS అధికారుల ద్వారా (D) అన్ని పోస్టులు ఆయా దళాల క్యాడర్ అధికారుల ద్వారా

సమాధానం

(A) అన్ని పోస్టులు IPS అధికారుల డిప్యుటేషన్ ద్వారా. ఈ చట్టం ప్రకారం స్పెషల్ డైరెక్టర్ జనరల్, డైరెక్టర్ జనరల్ స్థాయిల్లోని అన్ని పోస్టులు IPS అధికారులకే కేటాయిస్తారు. కనీసం 67% అనేది అడిషనల్ డైరెక్టర్ జనరల్ స్థాయికి, 50% అనేది ఇన్‌స్పెక్టర్ జనరల్ స్థాయికి వర్తించే వాటాలు, అందుకే B, C ఆప్షన్లు వేరే స్థాయిలకు చెందినవి. రాష్ట్రపతి 9 ఏప్రిల్ 2026న ఆమోదం తెలిపినా, హోం శాఖ నోటిఫికేషన్‌తోనే చట్టం అమల్లోకి వచ్చింది. ఉన్నత స్థాయి పదవుల్లో IPS వాటా ఎంత అనే అంశమే ఈ చట్టంలో అత్యంత కీలకం.

7. ఔషధ కంపెనీల మార్కెటింగ్ పద్ధతులపై సుప్రీంకోర్టు ఏర్పాటు చేయాలని ఆదేశించిన కమిటీ ఏ అంశాన్ని పరిశీలిస్తుంది? (A) క్యాన్సర్ ఔషధాల గరిష్ఠ చిల్లర ధరల నిర్ణయం (B) జనరిక్ ఔషధాలను మాత్రమే రాయాలనే నిబంధన అమలు (C) విదేశీ ఔషధ కంపెనీల పెట్టుబడులపై పరిమితులు (D) వైద్యులకు బహుమతులు ఇచ్చే మార్కెటింగ్ పద్ధతులకు చట్టబద్ధ నియంత్రణ అవసరమా అనే అంశం

సమాధానం

(D) వైద్యులకు బహుమతులు ఇచ్చే మార్కెటింగ్ పద్ధతులకు చట్టబద్ధ నియంత్రణ అవసరమా అనే అంశం. జస్టిస్ విక్రమ్ నాథ్, జస్టిస్ సందీప్ మెహతాల ధర్మాసనం ఈ అంశంపై ముగ్గురు సభ్యుల కమిటీ ఏర్పాటు చేయాలని కేంద్రాన్ని ఆదేశించింది. ప్రయోజనాలు పొందే వైద్యులపై చర్యకు నిబంధనలు ఉన్నా, వాటిని ఇచ్చే కంపెనీలపై చట్టబద్ధ యంత్రాంగం లేకపోవడమే ఇక్కడ సమస్య. కమిటీ వాటాదారుల అభిప్రాయాలు తీసుకుని, చట్టబద్ధ చట్రం అవసరమైతే దాని రూపాన్ని సూచిస్తుంది. ఔషధ ధరల అంశం వేరే కేసుకు సంబంధించినది, ఈ కమిటీ పరిధిలోది కాదు.

8. 10వ ఇండియా మొబైల్ కాంగ్రెస్ సందర్భంగా ప్రకటించిన భారత్ 6G లక్ష్యం ఏమిటి? (A) 2030 నాటికి ప్రతి గ్రామానికి 6G సేవలు అందించడం (B) ప్రపంచంలోనే తొలి వాణిజ్య 6G నెట్‌వర్క్ ప్రారంభించడం (C) ప్రపంచ 6G పేటెంట్లు, ప్రమాణాల్లో కనీసం 10% వాటా సాధించడం (D) 6G పరికరాల దిగుమతులను పూర్తిగా నిషేధించడం

సమాధానం

(C) ప్రపంచ 6G పేటెంట్లు, ప్రమాణాల్లో కనీసం 10% వాటా సాధించడం. కమ్యూనికేషన్ల శాఖ సహాయ మంత్రి చంద్రశేఖర్ పెమ్మసాని IMC 2026 సందర్భంగా ఈ లక్ష్యాన్ని ప్రకటించారు. సాంకేతికతను కేవలం వాడటం కాకుండా దాని ప్రమాణాలు నిర్ణయించడంలో పాల్గొంటేనే పేటెంట్ల ద్వారా ఆదాయం, వ్యూహాత్మక ప్రయోజనం వస్తాయి. అందుకే ఆపరేటర్లు ప్రమాణాల సహకారం, ప్రామాణిక-కీలక పేటెంట్లకు లక్ష్యాలు పెట్టుకోవాలని ఆయన సూచించారు. టెలికాం టెక్నాలజీ డెవలప్‌మెంట్ ఫండ్ కింద 136 పరిశోధన ప్రాజెక్టులకు ఇప్పటికే నిధులు అందాయి.

9. భారత వైమానిక దళం 8 అక్టోబర్ 1932న ఏ పేరుతో ఏర్పడింది? (A) రాయల్ ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ (B) ఇండియన్ ఎయిర్ కోర్ (C) రాయల్ ఎయిర్ ఫోర్స్ ఇండియా కమాండ్ (D) ఇండియన్ ఏరో స్క్వాడ్రన్

సమాధానం

(A) రాయల్ ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్. భారత వైమానిక దళం 8 అక్టోబర్ 1932న రాయల్ ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ పేరుతో ఏర్పడింది, అందుకే ఏటా అదే రోజున వైమానిక దళ దినోత్సవం జరుపుతారు. 2026లో ఇది 94వ వార్షికోత్సవం, ఘాజియాబాద్‌లోని హిందన్ వైమానిక స్థావరంలో పరేడ్ జరిగింది. ఈ పరేడ్‌ను వైమానిక దళాధిపతి ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ అమర్ ప్రీత్ సింగ్ సమీక్షించారు. మిగతా ఆప్షన్లు వైమానిక దళానికి అధికారికంగా ఉన్న పేర్లు కావు.

10. 2026 రామానుజన్ ప్రైజ్ అందుకున్న మహేశ్ కాక్డే ఏ గణిత శాఖలో కృషి చేశారు? (A) సంభావ్యతా సిద్ధాంతం (B) బీజగణిత సంఖ్యా సిద్ధాంతం (C) గణిత భౌతికశాస్త్రం (D) సంయోజన గణితం (కాంబినేటరిక్స్)

సమాధానం

(B) బీజగణిత సంఖ్యా సిద్ధాంతం. IISc ప్రొఫెసర్ మహేశ్ కాక్డే నాన్-కమ్యుటేటివ్ ఇవాసావా సిద్ధాంతం, గ్రాస్-స్టార్క్, బ్రూమర్-స్టార్క్ ఊహలపై చేసిన పరిశోధనకు ఈ బహుమతి పొందారు. ఈ ఫలితాలు హిల్బర్ట్ 12వ సమస్య దిశగా ముఖ్యమైన అడుగులుగా గుర్తింపు పొందాయి. ICTP, IMU కలిసి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల 45 ఏళ్లలోపు గణితజ్ఞులకు ఈ బహుమతి ఇస్తాయి. సుజాతా రామదొరై, అమలేందు కృష్ణ, రితబ్రత మున్షి, నీనా గుప్తా తర్వాత దీన్ని పొందిన ఐదో భారతీయుడు ఆయన.

11. MoSPI విడుదల చేసిన ‘పర్యావరణ-ఆర్థిక ఖాతాల వ్యూహం 2026-2030’ ఏ అంతర్జాతీయ చట్రానికి అనుగుణంగా ఉంది? (A) ప్రపంచ బ్యాంకు ‘ఈజ్ ఆఫ్ డూయింగ్ బిజినెస్’ చట్రం (B) IMF ‘డేటా ప్రమాణాల ప్రచార వ్యవస్థ’ (C) OECD ‘హరిత వృద్ధి సూచికలు’ (D) ఐరాస ‘పర్యావరణ-ఆర్థిక ఖాతాల వ్యవస్థ’ (SEEA)

సమాధానం

(D) ఐరాస ‘పర్యావరణ-ఆర్థిక ఖాతాల వ్యవస్థ’ (SEEA). NSO సామాజిక గణాంకాల విభాగం రూపొందించిన ఈ వ్యూహం ఐరాస ఆమోదించిన SEEA చట్రానికి అనుగుణంగా ఉంది. GDP లెక్కల్లో కనిపించని సహజ వనరుల నిల్వలు, వాటి క్షీణతను అడవులు, నీరు, నేల, ఖనిజాలు, కార్బన్ నిల్వల ఖాతాల ద్వారా నమోదు చేయడం దీని ఉద్దేశం. SEEA చట్రం 9 SDGలలో సుమారు 40 ప్రపంచ సూచికలకు ఆధారంగా ఉంటుంది. ఇది 2022-26 రోడ్‌మ్యాప్‌కు కొనసాగింపు, రాష్ట్రాలు తమ పర్యావరణ ఖాతాలు బలోపేతం చేసుకోవడానికీ సహాయపడుతుంది.

12. 8 అక్టోబర్ 2026న కన్నుమూసిన నానా పటేకర్ దర్శకత్వం వహించిన చిత్రం ఏది? (A) గమన్ (B) పరిందా (C) ప్రహార్ (D) క్రాంతివీర్

సమాధానం

(C) ప్రహార్. నానా పటేకర్ 1991లో ‘ప్రహార్’ చిత్రానికి దర్శకత్వం వహించారు, మిగతా చిత్రాల్లో ఆయన నటుడిగా మాత్రమే ఉన్నారు. ‘గమన్’ (1978) ఆయన తొలి చిత్రం, ‘పరిందా’ (1989) ఆయనకు నటుడిగా గుర్తింపు తెచ్చిన చిత్రం. మూడు జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు, 2013లో పద్మశ్రీ అందుకున్న ఆయన కరవు బాధిత రైతుల కోసం ’నామ్ ఫౌండేషన్’ను సహ-స్థాపించారు. గోవాలోని నివాసంలో 75 ఏళ్ల వయసులో గుండెపోటుతో మరణించారు.

త్వరిత పునశ్చరణ

• సాహిత్య నోబెల్ 2026: ఆన్ కార్సన్ (కెనడా), ‘ఆటోబయోగ్రఫీ ఆఫ్ రెడ్’ రచయిత్రి.
• 57వ GST కౌన్సిల్: అరెస్టు అధికారం రద్దు, ప్రాసిక్యూషన్ పరిమితి రూ.5 కోట్లు, రూ.10,000 లోపు నోటీసులు లేవు, రేట్లలో మార్పు లేదు.
• వ్యర్థాలు, టైర్ స్క్రాప్, వాడిన వంట నూనెపై రివర్స్ ఛార్జ్; ఇసబ్‌గోల్‌పై NIL రేటు.
• SEBI క్రెడిట్ రిస్క్-ఓ-మీటర్: రుణ సెక్యూరిటీలకు రంగుల సూచిక, 45 రోజుల్లో అమలు.
• JOSH బృందాలు: TB ముక్త్ భారత్, 11 రాష్ట్రాల్లో 55 జిల్లాలు, 58,000 వాలంటీర్లు.
• CAPF చట్టం, 2026: 8 అక్టోబర్ నుంచి అమలు; IG 50%, ADG కనీసం 67%, SDG/DG పూర్తిగా IPS.
• సుప్రీంకోర్టు: ఫార్మా మార్కెటింగ్ పద్ధతులపై ముగ్గురు సభ్యుల కమిటీ.
• IMC 2026: 10వ ఎడిషన్, యశోభూమి; 6G పేటెంట్లలో 10% వాటా లక్ష్యం.
• MoSPI: పర్యావరణ-ఆర్థిక ఖాతాల వ్యూహం 2026-2030 (ఐరాస SEEA).
• 94వ వైమానిక దళ దినోత్సవం: హిందన్; స్థాపన 8 అక్టోబర్ 1932.
• రామానుజన్ ప్రైజ్ 2026: మహేశ్ కాక్డే (IISc), ఐదో భారతీయుడు.
• నానా పటేకర్ (75) మృతి; దర్శకత్వం ‘ప్రహార్’, పద్మశ్రీ 2013.

FAQ

2026 సాహిత్య నోబెల్ బహుమతి ఎవరికి లభించింది?

కెనడాకు చెందిన కవయిత్రి, వ్యాసకర్త, సంప్రదాయ సాహిత్య పండితురాలు ఆన్ కార్సన్‌కు లభించింది. స్వీడిష్ అకాడమీ 8 అక్టోబర్ 2026న ఈ బహుమతిని ప్రకటించింది.

57వ GST కౌన్సిల్ సమావేశంలో ప్రాసిక్యూషన్ పరిమితిని ఎంతకు పెంచారు?

ప్రాసిక్యూషన్ పరిమితిని రూ.1 కోటి నుంచి రూ.5 కోట్లకు పెంచారు. పన్ను అధికారుల అరెస్టు అధికారాన్ని తొలగించారు, GST రేట్లలో మాత్రం ఎలాంటి మార్పు చేయలేదు.

TB నిర్మూలన కోసం ప్రారంభించిన JOSH బృందాల్లో ఎవరు ఉంటారు?

క్లాస్-I అధికారులు, MY భారత్ వాలంటీర్లు, NCC క్యాడెట్లు ఈ బృందాల్లో ఉంటారు. తొలి దశలో 11 రాష్ట్రాల్లోని 55 జిల్లాల్లో 58,000 మంది వాలంటీర్లు పనిచేస్తారు.

Sources

• Telangana Today — Centre launches JOSH teams
• News On AIR — JOSH Teams launched under TB Mukt Bharat Abhiyaan
• News On AIR — CAPF Act 2026 takes effect
• News On AIR — SC panel on pharma marketing practices
• News On AIR — GST Council decisions
• CrackTarget — Current affairs 8 October 2026
• News On AIR — SEBI Credit Risk-o-Meter
• News On AIR — Environmental-Economic Accounts strategy
• AffairsCloud — Current affairs 9 October 2026
• InsightsIAS — UPSC current affairs 9 October 2026
• News On AIR — PM Modi on phone and network security at IMC
• News On AIR — PM Modi inaugurates IMC 2026
• News On AIR — 10% of global 6G patents target
• News On AIR — PM tribute to Nana Patekar, Air Force Day
• Al Jazeera — Anne Carson wins Nobel Prize in Literature
• Khaleej Times — Anne Carson wins Nobel Prize in Literature
• News On AIR — Anne Carson wins Nobel Prize in Literature
• IISc — Mahesh Kakde wins Ramanujan Prize 2026
• India TV — Mahesh Kakde wins Ramanujan Prize
• Al Jazeera — Nana Patekar dies aged 75
• Free Press Journal — Nana Patekar dies at 75