← All topic notes
Current Affairs › జాతీయ అంశాలు (National Affairs) › సమకాలీన పరిణామాలు: కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు మరియు సమాఖ్య వ్యవస్థ

భారత సమాఖ్య వ్యవస్థ: రాజ్యాంగ మూలాలు మరియు నమూనా

Topic 1 of 4 in సమకాలీన పరిణామాలు: కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు మరియు సమాఖ్య వ్యవస్థ. Read this note, then practice its questions.

By exambadi.inNote 01 / 04

భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 1 భారతదేశాన్ని 'రాష్ట్రాల యూనియన్' (Union of States) గా అభివర్ణిస్తుంది. కె.సి.

వేర్ వంటి రాజ్యాంగ నిపుణులు భారతదేశాన్ని 'క్వాసీ-ఫెడరల్' (అర్థ-సమాఖ్య) అని వర్ణించారు, ఎందుకంటే సాధారణ సమయాల్లో సమాఖ్యగాను, అత్యవసర సమయాల్లో ఏకకేంద్రంగాను మారే ప్రత్యేక నిర్మాణం మనది.

ఏడవ షెడ్యూల్ ద్వారా కేంద్ర జాబితా, రాష్ట్ర జాబితా, ఉమ్మడి జాబితాలలో అధికారాల విభజన జరిగింది.

సర్కారియా కమిషన్ (1983), పుంచీ కమిషన్ (2007) కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాల బలోపేతానికి, అంతర్రాష్ట్ర మండలి (Inter-State Council - Article 263) క్రియాశీలతకు పలు సిఫార్సులు చేశాయి.

కాలక్రమేణా సంకీర్ణ ప్రభుత్వాల యుగం నుండి బలమైన కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆవిర్భావం వరకు సమాఖ్య సంబంధాలు నిరంతరం పరిణామం చెందుతున్నాయి.