SSC CHSL పరీక్ష విధానం: Tier-1, Tier-2, ఎంపిక ప్రక్రియ

SSC CHSL (కంబైన్డ్ హయ్యర్ సెకండరీ లెవెల్) పరీక్షలో రెండు కంప్యూటర్ ఆధారిత పరీక్షలు ఉంటాయి: Tier-I, Tier-II. Tier-I కేవలం వడపోత మాత్రమే; తుది మెరిట్ Tier-II లోని సెక్షన్-I (గణితం, రీజనింగ్), సెక్షన్-II (ఇంగ్లీష్, జనరల్ అవేర్‌నెస్) మార్కుల మొత్తంతో తయారవుతుంది. కంప్యూటర్ నాలెడ్జ్ టెస్ట్, స్కిల్ టెస్ట్ లేదా టైపింగ్ టెస్ట్ అర్హత కోసమే; వాటిలో పాస్ కావడం తప్పనిసరి, కానీ మెరిట్‌లో కలవవు.

ఇక్కడి వివరాలన్నీ SSC విడుదల చేసిన CHSL 2026 నోటీసు ఆధారంగా రాసినవి. గత ఏడాది విధానంతో పోల్చడానికి CHSL 2025 నోటీసు, నార్మలైజేషన్ కోసం SSC ప్రచురించిన జూన్ 2025 నార్మలైజేషన్ విధానం చూశాను. పరీక్ష విధానం ఏ ఏడాదికి ఆ ఏడాది మారవచ్చు, కాబట్టి దరఖాస్తు చేసే ముందు ఆ ఏడాది నోటిఫికేషన్ తప్పక చదవండి.

CHSL ద్వారా భర్తీ అయ్యే పోస్టులు

ఈ పరీక్ష కేంద్ర ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాలు, రాజ్యాంగ సంస్థలు, చట్టబద్ధ సంస్థలు, ట్రిబ్యునళ్లలోని గ్రూప్ C పోస్టుల కోసం జరుగుతుంది.
లోయర్ డివిజన్ క్లర్క్ (LDC) లేదా జూనియర్ సెక్రటేరియట్ అసిస్టెంట్ (JSA) పోస్టుకు పే లెవెల్-2 (రూ. 19,900-63,200) వర్తిస్తుంది.
డేటా ఎంట్రీ ఆపరేటర్ (DEO) పోస్టుకు పే లెవెల్-4 (రూ. 25,500-81,100), లెవెల్-5 (రూ. 29,200-92,300) ఉన్నాయి. DEO గ్రేడ్ ‘A’ పోస్టు పే లెవెల్-4 లో ఉంటుంది.
పోస్టుల తుది కేటాయింపు మెరిట్, అభ్యర్థి ఇచ్చిన ప్రాధాన్యతల ఆధారంగా జరుగుతుంది. కేటాయించిన పోస్టుకు అవసరమైన శారీరక లేదా వైద్య ప్రమాణాలు అందుకోలేకపోతే అభ్యర్థిత్వం రద్దవుతుంది; వేరే పోస్టుకు మార్చరు.
ఎంపికైనవారు రెండేళ్ల ప్రొబేషన్‌లో ఉంటారు. ఈ పోస్టులకు దేశంలో ఎక్కడైనా పనిచేయాల్సిన బాధ్యత (All India Service Liability) ఉంటుంది.

అర్హత: వయసు, విద్య

వయసు

2026 నోటిఫికేషన్‌లో వయోపరిమితి 18-27 ఏళ్లు; లెక్కించే తేదీ 01-08-2026. అంటే 02-08-1999 కంటే ముందు, 01-08-2008 తర్వాత పుట్టినవారు అర్హులు కారు.
గరిష్ఠ వయసులో సడలింపు: ఎస్సీ, ఎస్టీలకు 5 ఏళ్లు, ఓబీసీలకు 3 ఏళ్లు, దివ్యాంగులకు 10 ఏళ్లు. దివ్యాంగ ఓబీసీలకు 13 ఏళ్లు, దివ్యాంగ ఎస్సీ/ఎస్టీలకు 15 ఏళ్లు.
వయసు లెక్కించే తేదీ ఏడాదికి ఏడాది మారవచ్చు. 2025 నోటిఫికేషన్‌లో ఇది 01-01-2026 గా ఉంది, కాబట్టి మీ అర్హతను ఆ ఏడాది తేదీతోనే లెక్కించుకోవాలి.

విద్యార్హత

LDC/JSA, చాలా DEO పోస్టులకు గుర్తింపు పొందిన బోర్డు నుంచి 12వ తరగతి లేదా సమాన పరీక్ష పాసైతే చాలు.
వినియోగదారుల వ్యవహారాలు, ఆహారం, ప్రజా పంపిణీ మంత్రిత్వ శాఖ, SSC, సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖల్లోని DEO పోస్టులకు మాత్రం సైన్స్ స్ట్రీమ్‌లో గణితం ఒక సబ్జెక్టుగా 12వ తరగతి పాసై ఉండాలి.
12వ తరగతి పరీక్ష రాసినవారూ దరఖాస్తు చేయవచ్చు. కానీ కట్-ఆఫ్ తేదీ నాటికి ఫలితం ప్రకటించి ఉండాలి; ఫలితం ప్రాసెసింగ్‌లో ఉంటే సరిపోదు.
దరఖాస్తు రుసుము రూ. 100. మహిళలు, ఎస్సీ, ఎస్టీ, దివ్యాంగులు, రిజర్వేషన్‌కు అర్హులైన మాజీ సైనికులకు రుసుము మినహాయింపు ఉంది.

Tier-I: విభాగాలు, మార్కులు, సమయం

భాగం	సబ్జెక్టు	ప్రశ్నలు/మార్కులు
I	ఇంగ్లీష్ లాంగ్వేజ్ (బేసిక్ నాలెడ్జ్)	25/50
II	జనరల్ ఇంటెలిజెన్స్	25/50
III	క్వాంటిటేటివ్ ఆప్టిట్యూడ్ (బేసిక్ అరిథ్మెటిక్ స్కిల్)	25/50
IV	జనరల్ అవేర్‌నెస్	25/50

మొత్తం 100 ప్రశ్నలు, 200 మార్కులు; ప్రతి ప్రశ్నకు 2 మార్కులు. అన్నీ బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలే.
మొత్తం సమయం 60 నిమిషాలు. 2026 నోటీసు ప్రతి సబ్జెక్టుకు 15 నిమిషాల సెక్షనల్ టైమర్ పెట్టింది. స్క్రైబ్‌కు అర్హులైనవారికి 80 నిమిషాలు (ఒక్కో సబ్జెక్టుకు 20 నిమిషాలు).
ప్రతి తప్పు జవాబుకు 0.50 మార్కులు కోత పడుతుంది. అంటే ఒక తప్పు జవాబు ఒక సరైన జవాబు మార్కుల్లో నాలుగో వంతు తీసేస్తుంది.
భాగాలు II, III, IV ప్రశ్నలు ఇంగ్లీష్, హిందీతో పాటు అభ్యర్థి ఎంచుకున్న భాషలోనూ వస్తాయి. ఇంగ్లీష్ భాగం ఇంగ్లీష్‌లోనే ఉంటుంది.

Tier-II: రెండు సెషన్లు, నాలుగు సెక్షన్లు

Tier-II ఒకే రోజు రెండు సెషన్లలో జరుగుతుంది. సెషన్-I లో సెక్షన్-I, II, III వరుసగా జరుగుతాయి; దీని వ్యవధి 2 గంటల 15 నిమిషాలు. విరామం, మళ్లీ రిజిస్ట్రేషన్ తర్వాత సెషన్-II లో సెక్షన్-IV (స్కిల్ టెస్ట్ లేదా టైపింగ్ టెస్ట్) ఉంటుంది.

సెక్షన్	మాడ్యూల్స్	ప్రశ్నలు	మార్కులు	సమయం	స్వభావం
సెక్షన్-I	గణితం (30), రీజనింగ్ (30)	60	180	1 గంట (30+30 నిమిషాలు)	మెరిట్‌లో కలుస్తుంది
సెక్షన్-II	ఇంగ్లీష్ కాంప్రహెన్షన్ (40), జనరల్ అవేర్‌నెస్ (20)	60	180	1 గంట (40+20 నిమిషాలు)	మెరిట్‌లో కలుస్తుంది
సెక్షన్-III	కంప్యూటర్ నాలెడ్జ్ టెస్ట్	15	45	15 నిమిషాలు	అర్హత మాత్రమే
సెక్షన్-IV	స్కిల్ టెస్ట్ (DEO) / టైపింగ్ టెస్ట్ (LDC/JSA)	-	-	15 / 10 నిమిషాలు	అర్హత మాత్రమే

Tier-II లో ప్రతి ప్రశ్నకు 3 మార్కులు. సెక్షన్-I, II, III లో ప్రతి తప్పు జవాబుకు 1 మార్కు కోత ఉంటుంది.
నాలుగు సెక్షన్లూ రాయడం, అన్నింటిలోనూ అర్హత సాధించడం తప్పనిసరి. ఒక్క సెక్షన్‌లో విఫలమైనా ఎంపిక ఉండదు.
సెక్షన్-II లోని ఇంగ్లీష్ మాడ్యూల్ తప్ప మిగతా ప్రశ్నలు ఇంగ్లీష్, హిందీ, ఎంచుకున్న భాషలో వస్తాయి.
ఇంగ్లీష్ కాంప్రహెన్షన్‌లో రెండు లేదా ఎక్కువ పేరాగ్రాఫులు ఇస్తారు. కనీసం ఒకటి పుస్తకం లేదా కథ ఆధారంగా సరళంగా, మరొకటి కరెంట్ అఫైర్స్ ఎడిటోరియల్ లేదా నివేదిక ఆధారంగా ఉంటుంది.

స్కిల్ టెస్ట్, టైపింగ్ టెస్ట్ (సెక్షన్-IV)

DEO పోస్టులకు స్కిల్ టెస్ట్ తప్పనిసరి; ఎవరికీ మినహాయింపు లేదు. పైన చెప్పిన మూడు శాఖల DEO పోస్టులకు గంటకు 15000 కీ డిప్రెషన్ల వేగం కావాలి; 15 నిమిషాల్లో సుమారు 3700-4000 కీ డిప్రెషన్ల పాఠం ఇస్తారు.
మిగతా శాఖల DEO పోస్టులకు గంటకు 8,000 కీ డిప్రెషన్లు సరిపోతాయి; 15 నిమిషాల్లో సుమారు 2000-2200 కీ డిప్రెషన్ల పాఠం ఇస్తారు.
LDC/JSA టైపింగ్ టెస్ట్ ఇంగ్లీష్ లేదా హిందీలో ఉంటుంది. మాధ్యమాన్ని దరఖాస్తులోనే ఎంచుకోవాలి, తర్వాత మార్చరు.
ఇంగ్లీష్ మాధ్యమానికి నిమిషానికి 35 పదాలు (గంటకు సుమారు 10500 కీ డిప్రెషన్లు), హిందీ మాధ్యమానికి నిమిషానికి 30 పదాలు (సుమారు 9000 కీ డిప్రెషన్లు) వేగం కావాలి. పరీక్ష 10 నిమిషాలు.
హిందీ ఎంచుకున్నవారు తప్పనిసరిగా Mangal ఫాంట్‌లోనే టైప్ చేయాలి; వేరే ఫాంట్ వాడితే టైపింగ్ టెస్ట్‌లో అర్హత సాధించనట్టే. స్కిల్ టెస్ట్ తప్పులను రెండు దశాంశ స్థానాల వరకు లెక్కిస్తారు.
టైప్ చేయలేనంత శాశ్వత శారీరక వైకల్యం ఉన్నట్టు వైద్య అధికారి ధ్రువీకరించిన దివ్యాంగులకు టైపింగ్ టెస్ట్ మినహాయింపు ఉండవచ్చు. దృష్టి, వినికిడి లోపం ఉన్నవారికి ఈ మినహాయింపు వర్తించదు.

కనీస అర్హత మార్కులు, మెరిట్ లిస్ట్

వర్గం	కనీస అర్హత మార్కులు
UR (జనరల్)	30%
OBC/EWS	25%
మిగతా వర్గాలు	20%

ఈ శాతాలు Tier-I కి, Tier-II లోని సెక్షన్-I, II, III కి వర్తిస్తాయి.
Tier-I ప్రదర్శనతో Tier-II కు అభ్యర్థులను షార్ట్‌లిస్ట్ చేస్తారు. మూడు రకాల పోస్టులకు (ఆ మూడు శాఖల DEO, మిగతా DEO, LDC/JSA) వర్గాల వారీగా వేర్వేరు కట్-ఆఫ్‌లు ఉండవచ్చు.
తుది మెరిట్ లిస్ట్ Tier-II సెక్షన్-I, సెక్షన్-II మార్కుల మొత్తంతో మాత్రమే తయారవుతుంది. సెక్షన్-III, IV లో అర్హత సాధించినవారినే ఇందులో పరిగణిస్తారు.
మార్కులకు రీ-ఎవాల్యుయేషన్ లేదా రీ-చెకింగ్ ఉండదు. తాత్కాలిక ఆన్సర్ కీపై అభ్యంతరానికి ఒక్కో ప్రశ్నకు రూ. 50 చెల్లించాలి.

నార్మలైజేషన్ ఇలా పనిచేస్తుంది

ఒకే పరీక్ష చాలా షిఫ్టుల్లో జరిగితే, మార్కులను SSC నోటీసు (02-06-2025) లోని విధానంతో నార్మలైజ్ చేస్తారు. మెరిట్, కట్-ఆఫ్ ఈ మార్కులతోనే నిర్ణయిస్తారు.

మూడు దశలు

మొదట ప్రతి షిఫ్టులో విడిగా పర్సెంటైల్ లెక్కిస్తారు. P = m/N; ఇక్కడ N ఆ షిఫ్టులో హాజరైన అభ్యర్థుల సంఖ్య, m అభ్యర్థి మార్కుకు సమానంగా లేదా తక్కువగా మార్కులు వచ్చినవారి సంఖ్య.
తర్వాత అన్ని షిఫ్టుల డేటాను కలిపి పర్సెంటైల్ క్రమంలో పెడతారు. ఒకే పర్సెంటైల్ ఉన్న వేర్వేరు షిఫ్టుల మార్కులను సమానంగా చూస్తారు; ఖాళీలను లీనియర్ ఇంటర్‌పోలేషన్‌తో నింపుతారు.
చివరగా, ఒక పర్సెంటైల్‌కు అన్ని షిఫ్టుల్లో వచ్చిన మార్కుల సగటే ఆ అభ్యర్థి నార్మలైజ్డ్ మార్కు.

సులభమైన షిఫ్టులో ఎక్కువ మార్కులు వచ్చినా, కఠిన షిఫ్టులో తక్కువ వచ్చినా, పర్సెంటైల్ ఒకటే అయితే నార్మలైజ్డ్ మార్కు కూడా ఒకటే.

ఎంపిక: పోస్ట్ ప్రాధాన్యతలు, డాక్యుమెంట్ వెరిఫికేషన్

పోస్టులు, శాఖల ప్రాధాన్యతలను SSC వెబ్‌సైట్‌లో ఆన్‌లైన్ ఆప్షన్ ఫారం ద్వారా ఇవ్వాలి. ఒకసారి సమర్పించిన ప్రాధాన్యతలు మార్చలేరు.
ఏ పోస్టుకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వలేదో, ఆ పోస్టుకు మెరిట్ ఎంత ఉన్నా పరిగణించరు. గడువులోగా ప్రాధాన్యతలు ఇవ్వనివారిని FRTA (ఫస్ట్ రౌండ్ ఆఫ్ టెంటేటివ్ అలకేషన్) లో పరిగణించరు.
మెరిట్ ప్రకారం మొదట అందుబాటులో ఉన్న ప్రాధాన్యత పోస్టు ఇచ్చిన తర్వాత మిగతా ఆప్షన్లకు పరిగణించరు.
SSC వెయిటింగ్ లిస్ట్ నిర్వహించదు; దానికి బదులు స్లైడింగ్ మెకానిజం పాటిస్తుంది. దీని వివరాలు SSC నోటీసులు (03.03.2026, 08.04.2026) లో ఉన్నాయి.
డాక్యుమెంట్ వెరిఫికేషన్ (DV) ను SSC కాదు, తుది ఫలితం తర్వాత సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాలు నిర్వహిస్తాయి. 10వ తరగతి సర్టిఫికెట్, 12వ తరగతి సర్టిఫికెట్, కుల/వర్గ ధ్రువపత్రాలు ఒరిజినల్స్‌తో చూపించాలి.
కేటాయించిన రాష్ట్రం లేదా జోన్ స్థానిక భాషలో ప్రావీణ్యం ఉద్యోగ ధ్రువీకరణకు అవసరం కావచ్చు.

టై వస్తే: ప్రమాణాల క్రమం, ఒక ఉదాహరణ

Tier-II లో ఇద్దరి మొత్తం మార్కులు సమానమైతే నోటీసు చెప్పిన క్రమంలో ఈ ప్రమాణాలు వాడతారు:

మొదట Tier-II సెక్షన్-I (గణితం, రీజనింగ్) మార్కులు.
అవీ సమానమైతే Tier-I మార్కులు.
ఇంకా టై ఉంటే పుట్టిన తేదీ; వయసులో పెద్దవారు ముందు.

రవి, సీత ఇద్దరికీ Tier-II సెక్షన్-I, II మొత్తం సమానంగా వచ్చిందనుకోండి. రవికి సెక్షన్-I లో ఎక్కువ, సెక్షన్-II లో తక్కువ; సీతకు దానికి వ్యతిరేకం. మొదటి ప్రమాణంతోనే టై తీరిపోతుంది, రవి ముందుంటాడు. సీతకు Tier-I లో ఎక్కువ మార్కులు ఉన్నా, ఆమె వయసులో పెద్దదైనా ఆ ప్రమాణాల దాకా వెళ్లరు. అందుకే గణితం, రీజనింగ్‌ను తక్కువ చేయకూడదు.

నెగెటివ్ మార్కింగ్ కూడా ఇంతే స్పష్టంగా లెక్కించవచ్చు. Tier-I లో 4 తప్పులకు 2 మార్కులు పోతాయి. అవే 4 తప్పులు Tier-II సెక్షన్-I లో చేస్తే 4 మార్కులు పోతాయి. అంటే ఒక్కో తప్పుకు పడే కోత Tier-I కంటే Tier-II లో రెట్టింపు.

2025, 2026 నోటిఫికేషన్ల మధ్య తేడాలు

రెండు నోటిఫికేషన్లలో విభాగాలు, ప్రశ్నల సంఖ్య, నెగెటివ్ మార్కింగ్, అర్హత శాతాలు, టై క్రమం, టైపింగ్ వేగం ఒకేలా ఉన్నాయి.
2025 నోటీసులో Tier-I కి మొత్తం 60 నిమిషాలు మాత్రమే ఉండి, సబ్జెక్టు వారీ టైమర్ లేదు. 2026 నోటీసు ప్రతి సబ్జెక్టుకు 15 నిమిషాల సెక్షనల్ టైమర్ చేర్చింది.
Tier-II సెక్షన్-I లో 30+30 నిమిషాలు, సెక్షన్-II లో 40+20 నిమిషాల సెక్షనల్ టైమర్లు కూడా 2026 నోటీసులో స్పష్టంగా ఉన్నాయి.
వయసు లెక్కించే తేదీ 01-01-2026 నుంచి 01-08-2026 కి మారింది.

తరచూ కలిగే గందరగోళాలు

Tier-I మార్కులు, తుది మెరిట్. Tier-I వడపోతకే; తుది మెరిట్‌లో కలవదు. కానీ టై వస్తే రెండో ప్రమాణంగా Tier-I మార్కులు చూస్తారు.
కంప్యూటర్ టెస్ట్ అర్హత పరీక్ష, అయినా నెగెటివ్ ఉంది. సెక్షన్-III మెరిట్‌లో కలవదు, కానీ తప్పు జవాబుకు 1 మార్కు కోత ఉంది. అర్హత శాతం దాటాలంటే జాగ్రత్తగా రాయాలి.
0.50 Tier-I కి, 1 మార్కు Tier-II కి. రెండు టైర్ల నెగెటివ్ మార్కింగ్‌ను కలిపి పొరపడకండి.
35 ఇంగ్లీష్, 30 హిందీ. హిందీకి వేగం తక్కువ, కానీ Mangal ఫాంట్ షరతు ఉంది.
15000, 8,000 కీ డిప్రెషన్లు. ఎక్కువ వేగం మూడు ప్రత్యేక శాఖల DEO పోస్టులకు, తక్కువది మిగతా DEO పోస్టులకు.
DV చేసేది SSC కాదు. పోస్టులు భర్తీ చేసుకునే శాఖలే తుది ఫలితం తర్వాత చేస్తాయి.

సెక్షన్ వారీగా ఎలా చదవాలి

గణితం (క్వాంటిటేటివ్ ఆప్టిట్యూడ్)

సిలబస్‌లో సంఖ్యా వ్యవస్థ, శాతాలు, నిష్పత్తి, సగటు, వడ్డీ, లాభనష్టాలు, కాలం-దూరం, కాలం-పని, బీజగణితం, జ్యామితి, క్షేత్రమితి, త్రికోణమితి, గణాంక పటాలు ఉన్నాయి.
Tier-II గణితంలో అదనంగా అంకమధ్యమం (mean), మధ్యగతం, బాహుళకం, ప్రామాణిక విచలనం, సులభ సంభావ్యత ఉన్నాయి. Tier-I కోసం చదువుతూనే వీటిని కూడా చేర్చుకోండి.

రీజనింగ్ (జనరల్ ఇంటెలిజెన్స్)

వెర్బల్, నాన్-వెర్బల్ రెండు రకాల ప్రశ్నలు వస్తాయి: సాదృశ్యం, వర్గీకరణ, వెన్ చిత్రాలు, శ్రేణులు, కోడింగ్-డీకోడింగ్, పంచ్డ్ హోల్, ఎంబెడెడ్ ఫిగర్స్ వంటివి.

ఇంగ్లీష్

స్పాట్ ది ఎర్రర్, ఖాళీలు, పర్యాయపదాలు, వ్యతిరేకపదాలు, స్పెల్లింగ్, ఇడియమ్స్, వన్ వర్డ్ సబ్‌స్టిట్యూషన్, వాయిస్, నెరేషన్, క్లోజ్ పాసేజ్, కాంప్రహెన్షన్ ఉన్నాయి.
Tier-II సెక్షన్-II లో ఇంగ్లీష్‌కు 40 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి, కాబట్టి మెరిట్‌లో దీని బరువు ఎక్కువ. రోజూ ఒక ఎడిటోరియల్ చదివే అలవాటు కాంప్రహెన్షన్‌కు నేరుగా పనికొస్తుంది.

జనరల్ అవేర్‌నెస్

కరెంట్ అఫైర్స్, దైనందిన శాస్త్రం, భారత్ మరియు పొరుగు దేశాల చరిత్ర, సంస్కృతి, భూగోళం, ఆర్థిక వ్యవస్థ, సాధారణ విధానాలు, శాస్త్ర పరిశోధన ఇందులో వస్తాయి.
కరెంట్ అఫైర్స్ ఎలా చదవాలో కరెంట్ అఫైర్స్ ప్రిపరేషన్ వ్యాసంలో ఉంది. పాలిటీ భాగానికి ముఖ్యమైన రాజ్యాంగ ఆర్టికల్స్ ఉపయోగపడతాయి.

కంప్యూటర్ నాలెడ్జ్, టైపింగ్

కంప్యూటర్ భాగంలో CPU, మెమరీ, కీబోర్డ్ షార్ట్‌కట్లు, Windows, MS Word, Excel, PowerPoint, ఇంటర్నెట్, ఇ-మెయిల్, ఇ-బ్యాంకింగ్, నెట్‌వర్కింగ్, సైబర్ భద్రత ఉన్నాయి.
టైపింగ్ వేగం కొన్ని వారాల్లో రాదు. Tier-I కి ముందు నుంచే రోజూ కొంత సమయం సాధన చేయండి; హిందీ ఎంచుకుంటే Mangal ఫాంట్‌లోనే సాధన చేయండి.

ప్రతి సబ్జెక్టుకు ఫార్ములాలు, తప్పులు చిన్న నోట్స్‌గా రాసుకోవడం ఎలాగో షార్ట్ నోట్స్ వ్యాసంలో వివరంగా ఉంది. SSC పరీక్షలకు సంబంధించిన వ్యాసాలన్నీ SSC పేజీలో ఉంటాయి.

నా సూచన, ఒక పరిమితి

నా అభిప్రాయం: Tier-II లో ఖచ్చితత్వం వేగం కంటే ముఖ్యం. అక్కడ ప్రతి తప్పుకు 1 మార్కు పోతుంది, కాబట్టి తెలియని ప్రశ్నను ఊహించి రాయడం కంటే వదిలేయడమే మేలు. LDC/JSA లేదా DEO లక్ష్యమైతే టైపింగ్ సాధనను చివరి నెలకు వాయిదా వేయకండి; అర్హత పరీక్షలో విఫలమైతే ఎంత మంచి మెరిట్ ఉన్నా పనికిరాదు.

పరిమితి: ఈ వ్యాసం ప్రధానంగా 2026 నోటిఫికేషన్ ఆధారంగా రాశాను. ఖాళీల సంఖ్య, శాఖల వారీ ఖాళీలు, గత కట్-ఆఫ్ మార్కులు, BRO లోని LDC పోస్టుకు కావాల్సిన శారీరక ప్రమాణాలు ఇందులో లేవు. తదుపరి నోటిఫికేషన్‌లో సమయం, సెక్షన్లు, అర్హత తేదీలు మారితే ఈ వివరాలు పాతబడతాయి.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

SSC CHSL 2026 నోటీసు ప్రకారం తుది మెరిట్ లిస్ట్‌ను ఏ మార్కుల ఆధారంగా తయారు చేస్తారు? (A) Tier-I, Tier-II మార్కుల మొత్తం ఆధారంగా (B) Tier-II లోని నాలుగు సెక్షన్ల మార్కుల మొత్తం ఆధారంగా (C) Tier-II సెక్షన్-I, సెక్షన్-II మార్కుల మొత్తం ఆధారంగా (D) Tier-I మార్కులు, స్కిల్ టెస్ట్ ఫలితం ఆధారంగా

సమాధానం

(C) Tier-II సెక్షన్-I, సెక్షన్-II మార్కుల మొత్తం ఆధారంగా. నోటీసు ప్రకారం తుది మెరిట్ Tier-II లోని సెక్షన్-I (గణితం, రీజనింగ్), సెక్షన్-II (ఇంగ్లీష్, జనరల్ అవేర్‌నెస్) మార్కుల మొత్తంతో మాత్రమే తయారవుతుంది. Tier-I ను కేవలం Tier-II కు అభ్యర్థులను షార్ట్‌లిస్ట్ చేయడానికే వాడతారు, కాబట్టి దాని మార్కులు మెరిట్‌లో కలవవు. సెక్షన్-III (కంప్యూటర్), సెక్షన్-IV (స్కిల్/టైపింగ్) అర్హత పరీక్షలు; వాటిలో పాస్ కావడం తప్పనిసరి కానీ మార్కులు మొత్తంలో చేరవు. అందుకే “నాలుగు సెక్షన్ల మొత్తం” అనే ఆప్షన్ తప్పు.

Tier-II లో ఇద్దరు అభ్యర్థుల మొత్తం మార్కులు, సెక్షన్-I మార్కులు రెండూ సమానంగా వచ్చాయి. ఇప్పుడు టై తీర్చడానికి SSC వాడే ప్రమాణం ఏది? (A) Tier-I లో వచ్చిన మార్కులు (B) Tier-II సెక్షన్-II లో వచ్చిన మార్కులు (C) పుట్టిన తేదీ, పెద్దవారికి ప్రాధాన్యత (D) కంప్యూటర్ నాలెడ్జ్ టెస్ట్ మార్కులు

సమాధానం

(A) Tier-I లో వచ్చిన మార్కులు. టై వచ్చినప్పుడు నోటీసు మూడు ప్రమాణాలను ఒకదాని తర్వాత ఒకటి వాడమని చెబుతుంది: మొదట Tier-II సెక్షన్-I మార్కులు, తర్వాత Tier-I మార్కులు, చివరగా పుట్టిన తేదీ. ఈ ప్రశ్నలో మొదటి ప్రమాణం కూడా సమానం కాబట్టి రెండో ప్రమాణమైన Tier-I మార్కులు చూస్తారు. పుట్టిన తేదీ మూడో ప్రమాణం; Tier-I మార్కులు కూడా సమానమైనప్పుడే దాని వరకు వెళ్తారు. సెక్షన్-II మార్కులు, కంప్యూటర్ టెస్ట్ మార్కులు టై క్రమంలో లేవు.

ఒక అభ్యర్థి Tier-I లో 4 తప్పు జవాబులు, Tier-II సెక్షన్-I లో కూడా 4 తప్పు జవాబులు ఇచ్చాడు. నెగెటివ్ మార్కింగ్ వల్ల రెండు చోట్ల వరుసగా ఎన్ని మార్కులు కోల్పోతాడు? (A) Tier-I లో 4, Tier-II లో 4 మార్కులు (B) Tier-I లో 2, Tier-II లో 2 మార్కులు (C) Tier-I లో 4, Tier-II లో 2 మార్కులు (D) Tier-I లో 2, Tier-II లో 4 మార్కులు

సమాధానం

(D) Tier-I లో 2, Tier-II లో 4 మార్కులు. Tier-I లో ప్రతి తప్పు జవాబుకు 0.50 మార్కులు కోత పడుతుంది, కాబట్టి 4 తప్పులకు 2 మార్కులు పోతాయి. Tier-II సెక్షన్-I, II, III లో ప్రతి తప్పు జవాబుకు 1 మార్కు కోత ఉంది, అందుకే అక్కడ 4 తప్పులకు 4 మార్కులు పోతాయి. Tier-I లో ప్రతి ప్రశ్నకు 2 మార్కులు, Tier-II లో 3 మార్కులు ఉన్నా, కోత మాత్రం ఈ విధంగానే ఉంటుంది. రెండు టైర్ల నెగెటివ్ మార్కింగ్‌ను కలిపి పొరపడితేనే మిగతా ఆప్షన్లు సరైనవిగా అనిపిస్తాయి.

Tier-II సెక్షన్-III (కంప్యూటర్ నాలెడ్జ్ టెస్ట్) లో ఒక అభ్యర్థికి చాలా ఎక్కువ మార్కులు వచ్చాయి. ఆ మార్కుల పాత్ర ఏమిటి? (A) అవి తుది మెరిట్‌లో పూర్తిగా కలుస్తాయి (B) అర్హత శాతం దాటితే చాలు, మెరిట్‌లో కలవవు (C) అవి టై వచ్చినప్పుడు మొదటి ప్రమాణంగా పనిచేస్తాయి (D) అవి స్కిల్ టెస్ట్ నుంచి మినహాయింపు ఇస్తాయి

సమాధానం

(B) అర్హత శాతం దాటితే చాలు, మెరిట్‌లో కలవవు. కంప్యూటర్ నాలెడ్జ్ టెస్ట్ తప్పనిసరి, కానీ అర్హత స్వభావం గలది అని నోటీసు స్పష్టంగా చెబుతుంది. ఇందులో 15 ప్రశ్నలు, 45 మార్కులు ఉంటాయి, తప్పు జవాబుకు 1 మార్కు కోత కూడా ఉంటుంది. కనీస అర్హత శాతం దాటడం ముఖ్యం; ఎంత ఎక్కువ వచ్చినా తుది మెరిట్ సెక్షన్-I, II మొత్తంతోనే తయారవుతుంది. టై క్రమంలో మొదటి ప్రమాణం సెక్షన్-I మార్కులు, కంప్యూటర్ టెస్ట్ కాదు; DEO స్కిల్ టెస్ట్‌కు ఎవరికీ మినహాయింపు లేదు.

హిందీ మాధ్యమంలో టైపింగ్ టెస్ట్ ఎంచుకున్న LDC/JSA అభ్యర్థికి వర్తించే నిబంధన ఏది? (A) నిమిషానికి 35 పదాలు, ఏ ఫాంట్ అయినా వాడవచ్చు (B) నిమిషానికి 30 పదాలు, Mangal ఫాంట్‌లోనే టైప్ చేయాలి (C) నిమిషానికి 30 పదాలు, ఏ ఫాంట్ అయినా వాడవచ్చు (D) నిమిషానికి 35 పదాలు, Mangal ఫాంట్‌లోనే టైప్ చేయాలి

సమాధానం

(B) నిమిషానికి 30 పదాలు, Mangal ఫాంట్‌లోనే టైప్ చేయాలి. LDC/JSA టైపింగ్ టెస్ట్‌లో ఇంగ్లీష్ మాధ్యమానికి నిమిషానికి 35 పదాలు, హిందీ మాధ్యమానికి నిమిషానికి 30 పదాలు వేగం కావాలి. ఈ వేగాలు గంటకు సుమారు 10500, 9000 కీ డిప్రెషన్లకు సమానం. హిందీ ఎంచుకున్నవారు Mangal ఫాంట్‌లోనే టైప్ చేయాలి; వేరే ఫాంట్ వాడితే టైపింగ్ టెస్ట్‌లో అర్హత సాధించనట్టే. 35 పదాల వేగం ఇంగ్లీష్ మాధ్యమానిది కాబట్టి A, D తప్పు; ఫాంట్ షరతును మరిచిపోతే C సరైనదిగా అనిపిస్తుంది.

సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖలోని DEO పోస్టుకు దరఖాస్తు చేయాలంటే కావాల్సిన విద్యార్హత ఏది? (A) ఏ స్ట్రీమ్‌లోనైనా 12వ తరగతి పాస్ (B) కంప్యూటర్ డిప్లొమాతో పాటు 12వ తరగతి పాస్ (C) కామర్స్ స్ట్రీమ్‌లో గణితంతో 12వ తరగతి పాస్ (D) సైన్స్ స్ట్రీమ్‌లో గణితంతో 12వ తరగతి పాస్

సమాధానం

(D) సైన్స్ స్ట్రీమ్‌లో గణితంతో 12వ తరగతి పాస్. చాలా CHSL పోస్టులకు ఏ స్ట్రీమ్‌లోనైనా 12వ తరగతి లేదా సమాన పరీక్ష పాసైతే చాలు. కానీ వినియోగదారుల వ్యవహారాలు, ఆహారం, ప్రజా పంపిణీ మంత్రిత్వ శాఖ, SSC, సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖల్లోని DEO పోస్టులకు సైన్స్ స్ట్రీమ్‌లో గణితం ఒక సబ్జెక్టుగా 12వ తరగతి తప్పనిసరి. ఈ మూడు శాఖల DEO పోస్టులకు స్కిల్ టెస్ట్ వేగం కూడా ఎక్కువ (గంటకు 15000 కీ డిప్రెషన్లు). కంప్యూటర్ డిప్లొమా, కామర్స్ స్ట్రీమ్ షరతులు నోటీసులో లేవు.

పైన చెప్పిన మూడు ప్రత్యేక శాఖలు కాకుండా ఇతర శాఖల్లోని DEO పోస్టు స్కిల్ టెస్ట్‌లో కావాల్సిన వేగం ఎంత? (A) గంటకు 8,000 కీ డిప్రెషన్లు (B) గంటకు 15000 కీ డిప్రెషన్లు (C) గంటకు 10500 కీ డిప్రెషన్లు (D) గంటకు 9000 కీ డిప్రెషన్లు

సమాధానం

(A) గంటకు 8,000 కీ డిప్రెషన్లు. ప్రత్యేక మూడు శాఖలు కాని ఇతర శాఖల DEO పోస్టులకు గంటకు 8,000 కీ డిప్రెషన్ల వేగం కావాలి; 15 నిమిషాల్లో సుమారు 2000-2200 కీ డిప్రెషన్ల పాఠం ఇస్తారు. గంటకు 15000 కీ డిప్రెషన్లు ఆ ప్రత్యేక మూడు శాఖల DEO పోస్టులకు వర్తిస్తాయి. 10500, 9000 అనేవి LDC/JSA టైపింగ్ టెస్ట్‌లో ఇంగ్లీష్, హిందీ వేగాలకు సమానమైన కీ డిప్రెషన్లు, DEO స్కిల్ టెస్ట్‌వి కావు. DEO స్కిల్ టెస్ట్ నుంచి ఎవరికీ మినహాయింపు లేదు.

SSC నార్మలైజేషన్ మొదటి దశలో పర్సెంటైల్ సూత్రం P = m/N లో “m” దేనిని సూచిస్తుంది? (A) అన్ని షిఫ్టుల్లో కలిపి హాజరైన అభ్యర్థుల సంఖ్య (B) ఆ షిఫ్టులో అభ్యర్థి కంటే ఎక్కువ మార్కులు వచ్చినవారి సంఖ్య (C) ఆ షిఫ్టులో అభ్యర్థి మార్కుకు సమానంగా లేదా తక్కువగా తెచ్చుకున్నవారి సంఖ్య (D) ఆ షిఫ్టులో అత్యధిక మార్కులు తెచ్చుకున్న అభ్యర్థి మార్కులు

సమాధానం

(C) ఆ షిఫ్టులో అభ్యర్థి మార్కుకు సమానంగా లేదా తక్కువగా తెచ్చుకున్నవారి సంఖ్య. జూన్ 2025 నార్మలైజేషన్ విధానంలో మొదటి దశ ప్రతి షిఫ్టుకు విడిగా జరుగుతుంది. N అంటే ఆ షిఫ్టులో నిజంగా హాజరైన అభ్యర్థుల సంఖ్య, m అంటే అభ్యర్థి మార్కుకు సమానంగా లేదా తక్కువగా మార్కులు వచ్చినవారి సంఖ్య. అన్ని షిఫ్టుల డేటాను కలపడం రెండో దశలో జరుగుతుంది, మొదటి దశలో కాదు. తర్వాత ఒకే పర్సెంటైల్ ఉన్న వేర్వేరు షిఫ్టుల మార్కులను సమానంగా చూసి, వాటి సగటును నార్మలైజ్డ్ మార్కుగా ఇస్తారు.

ఒక అభ్యర్థి ఆన్‌లైన్ ఆప్షన్ ఫారంలో ఒక శాఖ పోస్టుకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వలేదు. మెరిట్‌లో పైన ఉన్నా ఆ పోస్టు విషయంలో ఏమవుతుంది? (A) ఆ పోస్టుకు అతన్ని అసలు పరిగణించరు (B) ఖాళీ మిగిలితే SSC ఆ పోస్టు కేటాయిస్తుంది (C) స్లైడింగ్ మెకానిజంలో ఆ పోస్టు ఆటోమేటిక్‌గా వస్తుంది (D) DV సమయంలో ప్రాధాన్యత జోడించే అవకాశం ఉంటుంది

సమాధానం

(A) ఆ పోస్టుకు అతన్ని అసలు పరిగణించరు. నోటీసు ప్రకారం ఏ పోస్టు, శాఖకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వలేదో ఆ పోస్టుకు అభ్యర్థి మెరిట్ ఎంత ఉన్నా పరిగణించరు. ఒకసారి సమర్పించిన ప్రాధాన్యతలు తుది, మార్చలేనివి; తర్వాత జోడించే అవకాశం లేదు. స్లైడింగ్ మెకానిజం వెయిటింగ్ లిస్ట్‌కు బదులుగా పాటించే పద్ధతి మాత్రమే, ప్రాధాన్యత ఇవ్వని పోస్టును అది ఇవ్వదు. DV ను సంబంధిత శాఖలు ఫలితం తర్వాత నిర్వహిస్తాయి, అక్కడ ప్రాధాన్యతల మార్పు ఉండదు.

SSC CHSL లో డాక్యుమెంట్ వెరిఫికేషన్ (DV) ఎవరు, ఎప్పుడు నిర్వహిస్తారు? (A) Tier-I ఫలితం తర్వాత SSC ప్రాంతీయ కార్యాలయాలు (B) Tier-II కు ముందు SSC ప్రధాన కార్యాలయం (C) స్కిల్ టెస్ట్ రోజునే పరీక్ష కేంద్రం అధికారులు (D) తుది ఫలితం తర్వాత సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాలు

సమాధానం

(D) తుది ఫలితం తర్వాత సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాలు. 2026 నోటీసు ప్రకారం DV ను పోస్టులు భర్తీ చేసుకునే మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాలు, సంస్థలు తుది ఫలితం ప్రకటించిన తర్వాత నిర్వహిస్తాయి. DV లో 10వ తరగతి సర్టిఫికెట్, 12వ తరగతి సర్టిఫికెట్, కుల/వర్గ ధ్రువపత్రాలు ఒరిజినల్స్‌తో చూపించాలి. Tier-I ఫలితం తర్వాత, Tier-II కు ముందు లేదా స్కిల్ టెస్ట్ రోజున DV జరగదు, అందుకే A, B, C తప్పు.

OBC వర్గానికి చెందిన అభ్యర్థి Tier-I, Tier-II సెక్షన్-I, II, III లో సాధించాల్సిన కనీస అర్హత మార్కుల శాతం ఎంత? (A) 30% (B) 25% (C) 20% (D) 35%

సమాధానం

(B) 25%. నోటీసు ప్రకారం కనీస అర్హత మార్కులు UR కి 30%, OBC/EWS కి 25%, మిగతా వర్గాలకు 20% గా ఉన్నాయి. ఈ శాతాలు Tier-I కి, Tier-II లోని సెక్షన్-I, II, III కి వర్తిస్తాయి. Tier-II లో అన్ని సెక్షన్లలో అర్హత తప్పనిసరి కాబట్టి ఏ ఒక్క సెక్షన్‌లో 25% కంటే తక్కువ వచ్చినా OBC అభ్యర్థి ఎంపిక కాడు. 30% జనరల్ వర్గానిది, 20% ఎస్సీ, ఎస్టీ వంటి మిగతా వర్గాలది.

Tier-II లో అభ్యర్థి ఎంచుకున్న ప్రాంతీయ భాషలోకి అనువదించకుండా, ఇంగ్లీష్‌లోనే ఉండే మాడ్యూల్ ఏది? (A) సెక్షన్-I లోని రీజనింగ్ మాడ్యూల్ (B) సెక్షన్-II లోని జనరల్ అవేర్‌నెస్ మాడ్యూల్ (C) సెక్షన్-II లోని ఇంగ్లీష్ కాంప్రహెన్షన్ మాడ్యూల్ (D) సెక్షన్-III లోని కంప్యూటర్ నాలెడ్జ్ మాడ్యూల్

సమాధానం

(C) సెక్షన్-II లోని ఇంగ్లీష్ కాంప్రహెన్షన్ మాడ్యూల్. Tier-II ప్రశ్నలు ఇంగ్లీష్, హిందీతో పాటు అభ్యర్థి దరఖాస్తులో ఎంచుకున్న భాషలోనూ వస్తాయి. దీనికి ఒకే మినహాయింపు సెక్షన్-II లోని ఇంగ్లీష్ లాంగ్వేజ్ అండ్ కాంప్రహెన్షన్ మాడ్యూల్. ఇంగ్లీష్ భాషా సామర్థ్యాన్నే పరీక్షించే భాగం కాబట్టి అది ఇంగ్లీష్‌లోనే ఉంటుంది. జనరల్ అవేర్‌నెస్, రీజనింగ్, కంప్యూటర్ ప్రశ్నలు ఎంచుకున్న భాషలో రాసుకునే అవకాశం ఉంది.

FAQ

SSC CHSL కు అర్హత ఏమిటి?

12వ తరగతి లేదా సమాన పరీక్ష పాసై ఉండాలి. 2026 నోటిఫికేషన్ ప్రకారం వయసు 18-27 ఏళ్లు. కొన్ని శాఖల్లోని DEO పోస్టులకు మాత్రం సైన్స్ స్ట్రీమ్‌లో గణితం ఒక సబ్జెక్టుగా 12వ తరగతి తప్పనిసరి.

Tier-I మార్కులు తుది ఎంపికలో కలుస్తాయా?

కలవవు. Tier-I కేవలం Tier-II కు వడపోత. తుది మెరిట్ Tier-II సెక్షన్-I, సెక్షన్-II మార్కుల మొత్తంతోనే తయారవుతుంది. అయితే టై వచ్చినప్పుడు Tier-I మార్కులు రెండో ప్రమాణంగా పనికొస్తాయి.

SSC CHSL లో నెగెటివ్ మార్కింగ్ ఎంత?

Tier-I లో ప్రతి తప్పు జవాబుకు 0.50 మార్కులు, Tier-II లో సెక్షన్-I, II, III లో ప్రతి తప్పు జవాబుకు 1 మార్కు కోత ఉంటుంది.

LDC/JSA టైపింగ్ టెస్ట్ వేగం ఎంత ఉండాలి?

ఇంగ్లీష్ మాధ్యమంలో నిమిషానికి 35 పదాలు, హిందీ మాధ్యమంలో నిమిషానికి 30 పదాలు. పరీక్ష వ్యవధి 10 నిమిషాలు; ఇది అర్హత పరీక్ష మాత్రమే.

నార్మలైజేషన్ ఎందుకు చేస్తారు?

ఒకే పరీక్ష వేర్వేరు షిఫ్టుల్లో జరిగినప్పుడు ప్రశ్నపత్రాల కఠినత్వం మారవచ్చు. అందుకే SSC ప్రతి షిఫ్టులో అభ్యర్థి పర్సెంటైల్ లెక్కించి, అన్ని షిఫ్టులను ఒకే మార్కుల స్కేలుపైకి తెస్తుంది.

SSC CHSL పరీక్ష విధానం ఏమిటి? ఎంపిక ఎలా జరుగుతుంది?

CHSL ద్వారా భర్తీ అయ్యే పోస్టులు

అర్హత: వయసు, విద్య

Tier-I: విభాగాలు, మార్కులు, సమయం

Tier-II: రెండు సెషన్లు, నాలుగు సెక్షన్లు

కనీస అర్హత మార్కులు, మెరిట్ లిస్ట్

నార్మలైజేషన్ ఇలా పనిచేస్తుంది

ఎంపిక: పోస్ట్ ప్రాధాన్యతలు, డాక్యుమెంట్ వెరిఫికేషన్

టై వస్తే: ప్రమాణాల క్రమం, ఒక ఉదాహరణ

2025, 2026 నోటిఫికేషన్ల మధ్య తేడాలు

తరచూ కలిగే గందరగోళాలు

సెక్షన్ వారీగా ఎలా చదవాలి

నా సూచన, ఒక పరిమితి

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

FAQ

SSC CHSL కు అర్హత ఏమిటి?

Tier-I మార్కులు తుది ఎంపికలో కలుస్తాయా?

SSC CHSL లో నెగెటివ్ మార్కింగ్ ఎంత?

LDC/JSA టైపింగ్ టెస్ట్ వేగం ఎంత ఉండాలి?

నార్మలైజేషన్ ఎందుకు చేస్తారు?

Sources