APPSC, TGPSC గ్రూప్-1, 2 కోసం భారతదేశ చరిత్ర: ప్రాచీన, మధ్యయుగ, ఆధునిక భాగాలను ఏ క్రమంలో చదవాలి?

APPSC, TGPSC గ్రూప్ పరీక్షలకు భారత చరిత్రను ఒక పుస్తకం మొదటి పేజీ నుంచి చదవడం కాకుండా, మీ నోటిఫికేషన్‌లోని చరిత్ర సిలబస్ లైన్లను ప్రాచీన, మధ్యయుగ, ఆధునిక భాగాలుగా విడదీసి, ఒక్కో లైన్‌కు సరిపోయే NCERT అధ్యాయాన్ని జత చేసి చదవాలి. APPSC Group-I మెయిన్స్, TGPSC Group-I మెయిన్స్ సిలబస్‌లలో ఆధునిక భారతానికే ఎక్కువ యూనిట్లు ఉన్నాయి కాబట్టి అక్కడి నుంచి మొదలుపెట్టి, ప్రతి భాగానికి ఒక కాలక్రమ పట్టిక తయారుచేసుకోవడం మంచి పద్ధతి.

సిలబస్ పాఠాన్ని APPSC Group-I నోటిఫికేషన్ No. 07/2026, APPSC Group-II నోటిఫికేషన్ No. 37/2026, TGPSC వెబ్‌సైట్‌లోని Group-I స్కీమ్ అండ్ సిలబస్, Group-II స్కీమ్ అండ్ సిలబస్ PDF ల నుంచి నేరుగా తీసుకున్నాను. ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర భాగానికి APPSC లో ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర అంశాలు, NCERT పుస్తకాలను సాధారణంగా ఎలా చదవాలో NCERT పుస్తకాలను ఎలా చదవాలి వ్యాసాల్లో విడిగా రాశాను. ఇక్కడ దృష్టి భారత చరిత్ర మీద మాత్రమే.

నాలుగు సిలబస్‌లు భారత చరిత్రను ఎక్కడ పెట్టాయి

పరీక్ష	భారత చరిత్ర ఉన్న చోటు	విధానం
APPSC Group-I స్క్రీనింగ్	పేపర్-I పార్ట్ A “History & Culture”, 30 మార్కులు (120 ప్రశ్నలు, 120 నిమిషాల పేపర్‌లో)	ఆబ్జెక్టివ్
APPSC Group-I మెయిన్స్	పేపర్-II పార్ట్ A “History and Culture of India”, యూనిట్లు 1-5 (పేపర్ 150 మార్కులు, 180 నిమిషాలు)	వ్యాసరూపం
APPSC Group-II స్క్రీనింగ్	“Indian History (30M)”, 150 మార్కుల పేపర్‌లో	ఆబ్జెక్టివ్
TGPSC Group-I ప్రిలిమ్స్	“History and Cultural Heritage of India” (150 ప్రశ్నల పేపర్‌లో ఒక అంశం)	ఆబ్జెక్టివ్
TGPSC Group-I మెయిన్స్	పేపర్-II సెక్షన్ I, “special reference to Modern Period (1757 to 1947 A.D.)”	వ్యాసరూపం
TGPSC Group-II	పేపర్-II “Socio-Cultural History of India and Telangana”, యూనిట్లు 1-3	ఆబ్జెక్టివ్

ఈ పట్టిక నుంచి గమనించాల్సినవి

• APPSC Group-II స్క్రీనింగ్ సిలబస్ మాత్రమే “Ancient History”, “Medieval History”, “Modern History” అని మూడు శీర్షికలు స్పష్టంగా పెట్టింది. మిగతా మూడూ యూనిట్ల క్రమంలోనే ఈ విభజనను సూచిస్తాయి.
• TGPSC Group-II పేపర్ పేరులోనే “Socio-Cultural” అని ఉంది. యుద్ధాలు, రాజుల వరుస కంటే సమాజం, సంస్కృతి, కళలు అనే కోణం ఎక్కువ.
• TGPSC Group-I మెయిన్స్ పేపర్-I వ్యాసంలో కూడా “Historical and Cultural Heritage of India” ఒక అంశంగా ఉంది. ఒక్కో వ్యాసానికి 50 మార్కులు.
• రెండు APPSC నోటిఫికేషన్లూ ఆబ్జెక్టివ్ పేపర్లలో ప్రతి తప్పు సమాధానానికి ఆ ప్రశ్న మార్కుల్లో 1/3 వంతు కోత ఉంటుందని చెబుతాయి. అంటే చరిత్రలో “ఊహించి” గుర్తించడం ఖర్చుతో కూడుకున్న పని.

ప్రాచీన భారతం: సిలబస్ ఏం అడుగుతుంది

ఉమ్మడి అంశాలు

• సింధు నాగరికత, వేద సంస్కృతి, జైన, బౌద్ధ మతాలు, మౌర్యులు, గుప్తులు నాలుగు సిలబస్‌లలోనూ ఉన్నాయి.
• APPSC Group-I స్క్రీనింగ్ ఈ జాబితాకు మహాజనపదాలు, మగధ, విదేశీ దండయాత్రలు, కుషాణులు, శాతవాహనులు, సంగం యుగం, శుంగులను కలుపుతుంది.

ఒక్కో సిలబస్‌కు ప్రత్యేకమైనవి

• APPSC Group-II స్క్రీనింగ్ ప్రాచీన భాగాన్ని “హర్షవర్ధనుడు, అతని విజయాలు” తో ముగిస్తుంది. TGPSC Group-II “Harsha and the Rajput Age” అని రాస్తుంది.
• TGPSC Group-I మెయిన్స్ “గాంధార, మథుర, అమరావతి శిల్ప శైలులు” అని పేరుపేరునా అడుగుతుంది. NCERT 12వ తరగతి పుస్తకంలో అమరావతి (ఆంధ్రప్రదేశ్) నుంచి c. 200 CE నాటి శిల్పం, మథుర నుంచి c. third century CE నాటి తీర్థంకర విగ్రహం చిత్రాలుగా ఉన్నాయి.
• APPSC Group-I మెయిన్స్ యూనిట్ 1 లో “అశోక ధర్మం”, “విదేశీ యాత్రికుల రచనలు”, “ప్రాచీన విద్యా సంస్థలు” అనే మూడు అంశాలు అదనంగా ఉన్నాయి.

ఏ NCERT అధ్యాయం

• Themes in Indian History Part I లో నాలుగు థీమ్‌లు: Bricks, Beads and Bones (హరప్పా), Kings, Farmers and Towns, Kinship, Caste and Class, Thinkers, Beliefs and Buildings. చివరి మూడూ c. 600 BCE నుంచి 600 CE కాలానికి చెందినవి.
• మహాజనపదాలు, మగధ ఎదుగుదలకు Kings, Farmers and Towns సరిపోతుంది. పదహారు మహాజనపదాల్లో మగధ అత్యంత శక్తివంతమైందని, దాని మొదటి రాజధాని రాజగహ (నేటి రాజ్‌గిర్) అని, క్రీ.పూ. నాలుగో శతాబ్దంలో రాజధాని పాటలీపుత్రకు (నేటి పట్నా) మారిందని ఈ థీమ్ చెబుతుంది.
• జైన, బౌద్ధ మతాలు, స్తూపాలు, శిల్పానికి Thinkers, Beliefs and Buildings చదవాలి.

మధ్యయుగ భారతం: దక్షిణాది రాజవంశాలే ఎక్కువ

ఉమ్మడి అంశాలు

• ఢిల్లీ సుల్తానులు, మొఘలులు, భక్తి, సూఫీ ఉద్యమాలు నాలుగు సిలబస్‌లలోనూ ఉన్నాయి.
• శివాజీ, మరాఠాల ఎదుగుదల APPSC Group-II స్క్రీనింగ్, APPSC Group-I మెయిన్స్, TGPSC Group-II లలో ఉంది.

తెలుగు రాష్ట్రాల పరీక్షలకు ప్రత్యేక కోణం

• APPSC Group-I స్క్రీనింగ్ యూనిట్ 2 బాదామి చాళుక్యులు, తూర్పు చాళుక్యులు, రాష్ట్రకూటులు, కళ్యాణి చాళుక్యులు, చోళులు, హొయసలులు, యాదవులు, కాకతీయులు, రెడ్డిరాజులను “భారత చరిత్ర” లోనే చూపిస్తుంది.
• TGPSC Group-I మెయిన్స్ యూనిట్ 2 కాకతీయ, విజయనగర పాలకుల భాష, సాహిత్య, కళా సేవలను, “దక్కన్‌లో మిశ్రమ సంస్కృతి” ని అడుగుతుంది. TGPSC Group-II యూనిట్ 2 బహమనీ, విజయనగర రాజ్యాలను ప్రస్తావిస్తుంది.
• APPSC Group-II స్క్రీనింగ్ చోళుల విషయంలో “Chola Administrative System” అని పాలనా వ్యవస్థనే ప్రత్యేకంగా అడుగుతుంది.
• కాకతీయుల వివరాలకు కాకతీయ రాజులు, విజయనగరానికి విజయనగర సామ్రాజ్యం ముఖ్యాంశాలు చూడండి.

ఏ NCERT అధ్యాయం

• Themes in Indian History Part II లో నాలుగు థీమ్‌లు: Through the Eyes of Travellers, Bhakti-Sufi Traditions, An Imperial Capital: Vijayanagara, Peasants, Zamindars and the State (మొఘల్ వ్యవసాయ సమాజం).
• Bhakti-Sufi Traditions ప్రకారం కొన్ని తొలి భక్తి ఉద్యమాలను (c. sixth century) తమిళనాడులో ఆళ్వార్లు (విష్ణు భక్తులు), నాయనార్లు (శివ భక్తులు) నడిపారు. పన్నెండో శతాబ్దంలో కర్ణాటకలో కళచూరి రాజు దగ్గర మంత్రిగా ఉన్న బసవన్న వీరశైవ సంప్రదాయాన్ని ప్రారంభించాడు; అతని అనుచరులను వీరశైవులు లేదా లింగాయతులు అంటారు.
• Vijayanagara థీమ్ ప్రకారం హరిహర, బుక్క సోదరులు 1336 లో సామ్రాజ్యం స్థాపించారు. 1565 లో రామరాయల నాయకత్వంలోని సైన్యం రాక్షసి-తంగడి (తళ్లికోట) వద్ద బీజాపూర్, అహ్మద్‌నగర్, గోల్కొండల ఉమ్మడి సైన్యం చేతిలో ఓడిపోయింది.

NCERT లో లేని భాగం

• ఢిల్లీ సుల్తానుల పాలన, చోళ పాలనా వ్యవస్థ, శివాజీ, మరాఠాలకు Themes Part II లో ప్రత్యేక థీమ్ లేదు. ఈ మూడింటికి డిగ్రీ స్థాయి చరిత్ర పుస్తకం ఒకటి తప్పనిసరి.

ఆధునిక భారతం: ఎక్కువ బరువు ఇక్కడే

సిలబస్ పదాలు

• APPSC Group-I మెయిన్స్ యూనిట్ 4 “Rise of British rule in India from 1757 to 1856” అని మొదలై, శాశ్వత శిస్తు, రైత్వారీ, మహల్వారీ పద్ధతులను పేరుపేరునా అడుగుతుంది.
• APPSC Group-I మెయిన్స్ యూనిట్ 5 స్వాతంత్ర్య పోరాటాన్ని మూడు దశలుగా విభజిస్తుంది: 1885-1905, 1905-1920, గాంధీ దశ 1920-1947.
• TGPSC Group-I మెయిన్స్ కర్ణాటక యుద్ధాలు, ప్లాసీ యుద్ధం, ఆంగ్లో-మైసూర్, ఆంగ్లో-మరాఠా, ఆంగ్లో-సిక్కు యుద్ధాలు, భూమి శిస్తు విధానాలు, సంపద తరలింపు, రైల్వేలు, తంతి, తపాలా సేవలను అడుగుతుంది.
• TGPSC Group-II యూనిట్ 3 “Cornwallis, Wellesley, William Bentinck, Dalhousie and others” అని గవర్నర్ జనరల్‌ల పేర్లు ఇస్తుంది. APPSC Group-I స్క్రీనింగ్ “Governor-Generals and Viceroys” అని సాధారణంగా అంటుంది.
• 1857 తిరుగుబాటు రెండు APPSC సిలబస్‌లలో, TGPSC Group-I మెయిన్స్‌లో ఉంది. APPSC Group-I స్క్రీనింగ్ దాని “మూలం, స్వభావం, కారణాలు, పరిణామాలు, ప్రాముఖ్యం” అని ఐదు కోణాలు అడుగుతుంది.

ఏ NCERT అధ్యాయం

• పునాదికి 8వ తరగతి Our Pasts-III లోని ఎనిమిది అధ్యాయాలు: Introduction: How, When and Where, From Trade to Territory, Ruling the Countryside, Tribals, Dikus and the Vision of a Golden Age, When People Revolt 1857 and After, Civilising the “Native”, Educating the Nation, Women, Caste and Reform, The Making of the National Movement: 1870s-1947.
• లోతుకు Themes in Indian History Part III: Colonialism and the Countryside, Rebels and the Raj, Mahatma Gandhi and the Nationalist Movement, Framing the Constitution.
• 10వ తరగతి India and the Contemporary World-II లోని “Nationalism in India” అధ్యాయం గాంధీ దశకు మధ్యస్థాయి వివరణ ఇస్తుంది.

ఏ క్రమంలో చదవాలి

దశ 1: ఆధునిక భారతం (పునాది, తర్వాత లోతు)

• Our Pasts-III ఎనిమిది అధ్యాయాలు ముందుగా చదవండి. ఇవి చిన్నవి, 1757 నుంచి 1947 వరకు ఒక వరుస కథను ఇస్తాయి.
• తర్వాత Themes Part III, Nationalism in India చదివి, అదే వరుసలో సిలబస్ పదాలను గుర్తు పెట్టండి.

దశ 2: ప్రాచీన భారతం

• Themes Part I నాలుగు థీమ్‌లు, ఆ తర్వాత హర్షుడు, శాతవాహనులు, కుషాణులు, సంగం యుగం లాంటి NCERT లో తక్కువగా ఉన్న అంశాలను డిగ్రీ పుస్తకం నుంచి.

దశ 3: మధ్యయుగ భారతం

• Themes Part II నాలుగు థీమ్‌లు, ఆ తర్వాత దక్షిణాది రాజవంశాలు, ఢిల్లీ సుల్తానులు, మరాఠాలు.
• కాకతీయులు, విజయనగరం, బహమనీలను ఆంధ్ర లేదా తెలంగాణ చరిత్ర చదివేటప్పుడు ఒకేసారి చదవండి. రెండు చోట్లా ఒకే నోట్స్ పనికొస్తుంది.

దశ 4: కాలక్రమ పట్టిక, పునశ్చరణ

• ఒక్కో భాగానికి ఒక పేజీ కాలక్రమ పట్టిక రాసి, ప్రతి వారం దాని మీద పది నిమిషాలు మిమ్మల్ని మీరు పరీక్షించుకోండి.

కాలక్రమ పట్టిక ఇలా ఉండాలి: ఆధునిక భాగానికి ఒక నమూనా

NCERT 8వ తరగతి అధ్యాయాలు From Trade to Territory, Ruling the Countryside, The Making of the National Movement నుంచి తీసిన తేదీలు ఇవి:

సంవత్సరం	సంఘటన
1707	ఔరంగజేబు మరణం; తర్వాత మొఘల్ సుబేదార్లు, పెద్ద జమీందార్లు తమ అధికారం చాటుకుని ప్రాంతీయ రాజ్యాలు స్థాపించడం
1757	ప్లాసీ యుద్ధం: రాబర్ట్ క్లైవ్ సైన్యం సిరాజుద్దౌలాను ఓడించింది
1764	బక్సార్ యుద్ధం
12 August 1765	మొఘల్ చక్రవర్తి కంపెనీని బెంగాల్ దివాన్‌గా నియమించాడు
1793	కారన్‌వాలిస్ కాలంలో శాశ్వత శిస్తు (Permanent Settlement)
1801	సైన్య సహకార ఒప్పందం కింద చెల్లింపులు చేయలేక అవధ్ నవాబు సగానికి పైగా భూభాగం వదులుకున్నాడు (వెల్లెస్లీ, 1798-1805)
1822	హోల్ట్ మెకంజీ రూపొందించిన మహల్వారీ పద్ధతి అమలు
1848-1856	డల్హౌసీ గవర్నర్ జనరల్; రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం
1856	“కుశాసనం” కారణం చూపి కంపెనీ అవధ్‌ను స్వాధీనం చేసుకుంది
1857	తిరుగుబాటు
December 1885	72 మంది ప్రతినిధులు బొంబాయిలో సమావేశమై భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ స్థాపన
1905	వైస్రాయ్ కర్జన్ బెంగాల్ విభజన; స్వదేశీ ఉద్యమం
1920	ఖిలాఫత్ సమస్య; సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం

ఈ పట్టికను ఎలా వాడాలి

• ప్రతి వరుస పక్కన “ఎవరు, ఎక్కడ, ఎందుకు” అనే మూడు మాటలు రాయండి. ఉదాహరణకు 1793 పక్కన “కారన్‌వాలిస్, బెంగాల్, రెవెన్యూ స్థిరంగా రావాలని”.
• APPSC Group-I మెయిన్స్ మూడు దశల విభజనను (1885-1905, 1905-1920, 1920-1947) పట్టికలో గీతలుగా గీయండి. అప్పుడు ఒక్కో సంఘటన ఏ దశకు చెందుతుందో కంటికి కనిపిస్తుంది.

ఒక ఉదాహరణ: సిలబస్ లైన్ నుంచి పోలిక పట్టిక

TGPSC Group-II లైన్ “Cornwallis, Wellesley, William Bentinck, Dalhousie and others” ను తీసుకుందాం. Our Pasts-III ఆధారంగా ఇలా ఒక పట్టిక తయారవుతుంది:

గవర్నర్ జనరల్	విధానం	ముఖ్య వాస్తవం
కారన్‌వాలిస్	శాశ్వత శిస్తు (1793)	రాజాలు, తాలూక్దార్లను జమీందార్లుగా గుర్తించి, శిస్తును శాశ్వతంగా స్థిరపరిచారు
వెల్లెస్లీ (1798-1805)	సైన్య సహకార ఒప్పందం	సొంత సైన్యం ఉంచుకోకూడదు; కంపెనీ సైన్యానికి చెల్లించకపోతే భూభాగం కోల్పోవాలి
డల్హౌసీ (1848-1856)	రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం	పురుష వారసుడు లేకుండా రాజు మరణిస్తే రాజ్యం కంపెనీలో కలుస్తుంది; సతారా (1848), సంబల్‌పూర్ (1850), ఉదయ్‌పూర్ (1852), నాగ్‌పూర్ (1853), ఝాన్సీ (1854)

• విలియం బెంటింక్ గురించి ఈ మూడు అధ్యాయాల్లో వివరాలు లేవు. సిలబస్ పేరు పెట్టి అడిగిన వ్యక్తికి NCERT లో సమాచారం లేకపోతే, ఆ ఖాళీని మీ పట్టికలో గుర్తించి వేరే పుస్తకం నుంచి నింపాలి.
• భూమి శిస్తు పద్ధతులకూ ఇలాగే పట్టిక చేయండి. శాశ్వత శిస్తులో జమీందారు, మహల్వారీలో గ్రామపెద్ద, రైత్వారీలో రైతు నేరుగా శిస్తు బాధ్యత వహిస్తారు.
• మహల్వారీలో ఒక్కో గ్రామం (మహల్) శిస్తును కాలానుగుణంగా సవరించేవారు, శాశ్వతంగా కాదు. రైత్వారీని కెప్టెన్ అలెగ్జాండర్ రీడ్ చిన్న స్థాయిలో ప్రయత్నించగా, థామస్ మన్రో దాన్ని దక్షిణ భారతమంతా విస్తరించాడు.

ప్రశ్నలు ఎలా రూపొందుతాయి

సిలబస్ పదాల నుంచి ప్రశ్న రకాలు

• “causes, consequences and significance” (APPSC Group-I), “Causes and Consequences of 1857 revolt” (TGPSC Group-I) లాంటి పదాలు కారణ-ఫలిత ప్రశ్నలను సూచిస్తాయి. ఆబ్జెక్టివ్‌లో “ఏ కారణం వల్ల” అని, మెయిన్స్‌లో “విశ్లేషించండి” అని వస్తాయి.
• వ్యక్తి-విధానం జతలు (వెల్లెస్లీ-సైన్య సహకార ఒప్పందం, డల్హౌసీ-రాజ్య సంక్రమణ) దగ్గరి వాస్తవాలను వేరు చేసే ప్రశ్నలకు సహజ ఆధారం.
• సంఘటనలను కాలక్రమంలో అమర్చమనే ప్రశ్నలకు పైన చెప్పిన కాలక్రమ పట్టికే సిద్ధం.
• వ్యాసరూప మెయిన్స్‌లో (APPSC Group-I, TGPSC Group-I) ఒకే అంశాన్ని సమాజం, ఆర్థికం, సంస్కృతి అనే కోణాల్లో రాయగలగాలి. TGPSC Group-I యూనిట్ 3 బ్రిటిష్ పాలన “ఆర్థిక ప్రభావం” కింద వ్యవసాయ వాణిజ్యీకరణ, కరవులు, చేతివృత్తుల క్షీణత అనే ఉపాంశాలను ఇస్తుంది; ఇవే మీ సమాధానం ఉపశీర్షికలు.

తరచూ కలిగే గందరగోళాలు

మహల్వారీ, రైత్వారీ

• రెండూ శాశ్వత శిస్తుకు ప్రత్యామ్నాయాలే. మహల్వారీ ఉత్తర భారతంలో (వాయవ్య ప్రాంతాలు) గ్రామం ఆధారంగా, రైత్వారీ దక్షిణాదిలో రైతు ఆధారంగా.

సైన్య సహకార ఒప్పందం, రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం

• మొదటిది వెల్లెస్లీ కాలంలో చెల్లింపులు చేయని రాజుల భూభాగం తీసుకునే మార్గం. రెండోది డల్హౌసీ కాలంలో వారసుడు లేని రాజ్యాలను కలిపే మార్గం.
• అవధ్‌ను 1856 లో కంపెనీ “కుశాసనం” అనే కారణం చూపి కలుపుకుంది. అక్కడ రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం వాడలేదు.

ఆళ్వార్లు, నాయనార్లు, వీరశైవులు

• ఆళ్వార్లు విష్ణు భక్తులు, నాయనార్లు శివ భక్తులు; ఇద్దరూ తమిళనాడు, c. sixth century. వీరశైవులు కూడా శివారాధకులే కానీ కర్ణాటక, పన్నెండో శతాబ్దం, బసవన్న.
• చిష్తీలు భక్తి సంప్రదాయం కాదు; అదే థీమ్‌లోని సూఫీ భాగంలో వచ్చే ఒక సూఫీ సిల్సిలా (గురు-శిష్య పరంపర).

మూడు దశల సరిహద్దులు

• APPSC సిలబస్ దశల సరిహద్దు సంవత్సరాలను పట్టికతో సరిపోల్చండి: 1905 లో బెంగాల్ విభజన, 1920 లో ఖిలాఫత్-సహాయ నిరాకరణ జరిగాయి.

నా అభిప్రాయం, ఒక పరిమితి

భారత చరిత్రను హరప్పాతో మొదలుపెట్టకండి. ఆధునిక భారతంతో మొదలుపెట్టండి. TGPSC Group-I మెయిన్స్ సెక్షన్ పేరులోనే “special reference to Modern Period” ఉంది; APPSC Group-I మెయిన్స్ ఐదు యూనిట్లలో యూనిట్ 3 లో సగం, యూనిట్లు 4, 5 పూర్తిగా ఆధునికమే. Our Pasts-III ఎనిమిది అధ్యాయాల చిన్న పుస్తకం. దానితో ఒక భాగం మొత్తం త్వరగా అయిపోతుంది, ఆ ఊపు మిగతా చదువుకు పనికొస్తుంది.

పరిమితి: TGPSC వెబ్‌సైట్‌లోని Scheme & Syllabus PDF లు 2022 నాటి ఫైళ్లు. కొత్త నోటిఫికేషన్‌లో యూనిట్ల పదాలు మారితే పైన TGPSC గురించి చెప్పినది పాతబడుతుంది; మీ నోటిఫికేషన్‌తో సరిచూసుకోండి. ప్రశ్నల రకాలను నేను సిలబస్ పదాల నుంచే చెప్పాను. పాత ప్రశ్నపత్రాలను లెక్కించి విశ్లేషించలేదు. చరిత్ర కేటగిరీలోని మిగతా వ్యాసాలు భారత చరిత్ర విభాగంలో ఉన్నాయి.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

1. ఉత్తర భారతంలోని వాయవ్య ప్రాంతాల్లో 1822 లో అమలైన భూమి శిస్తు పద్ధతిలో ప్రతి గ్రామం శిస్తును లెక్కించి, కాలానుగుణంగా సవరిస్తూ, వసూలు బాధ్యతను గ్రామపెద్దకు ఇచ్చారు. ఈ పద్ధతి, దాని రూపకర్త సరైన జత ఏది? (A) శాశ్వత శిస్తు, చార్లెస్ కారన్‌వాలిస్ (B) రైత్వారీ, థామస్ మన్రో (C) మహల్వారీ, హోల్ట్ మెకంజీ (D) మహల్వారీ, అలెగ్జాండర్ రీడ్

సమాధానం

(C) మహల్వారీ, హోల్ట్ మెకంజీ. వాయవ్య ప్రాంతాల్లో హోల్ట్ మెకంజీ రూపొందించిన పద్ధతి 1822 లో అమల్లోకి వచ్చింది; గ్రామంలోని ప్రతి భూఖండం శిస్తును కలిపి ఆ గ్రామం (మహల్) చెల్లించాల్సిన మొత్తాన్ని నిర్ణయించారు. ఈ మొత్తాన్ని శాశ్వతంగా కాకుండా కాలానుగుణంగా సవరించాలని, వసూలు బాధ్యత జమీందారుది కాకుండా గ్రామపెద్దది అని నిర్ణయించారు. శాశ్వత శిస్తులో జమీందారు శిస్తు చెల్లిస్తాడు, మొత్తం ఎప్పటికీ మారదు, కాబట్టి అది ఈ వర్ణనకు సరిపోదు. అలెగ్జాండర్ రీడ్ పేరు రైత్వారీతో ముడిపడి ఉంది, మహల్వారీతో కాదు.

2. ఒక భారతీయ రాజు కంపెనీ సైన్యం ఖర్చు చెల్లించలేకపోవడంతో 1801 లో తన భూభాగంలో సగానికి పైగా కంపెనీకి అప్పగించాల్సి వచ్చింది. ఈ ఘటన ఏ విధానం కింద, ఏ గవర్నర్ జనరల్ కాలంలో జరిగింది? (A) సైన్య సహకార ఒప్పందం, వెల్లెస్లీ (B) రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం, డల్హౌసీ (C) సైన్య సహకార ఒప్పందం, డల్హౌసీ (D) రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం, వెల్లెస్లీ

సమాధానం

(A) సైన్య సహకార ఒప్పందం, వెల్లెస్లీ. సైన్య సహకార ఒప్పందం ప్రకారం భారతీయ రాజులు సొంత సైన్యం ఉంచుకోకూడదు, కంపెనీ నిర్వహించే సైన్యానికి డబ్బు చెల్లించాలి; చెల్లించకపోతే భూభాగంలో కొంత కోల్పోవాలి. వెల్లెస్లీ గవర్నర్ జనరల్‌గా (1798-1805) ఉన్నప్పుడు అవధ్ నవాబు ఇదే కారణంతో 1801 లో సగానికి పైగా భూభాగం వదులుకున్నాడు. రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం డల్హౌసీ కాలానిది, అది పురుష వారసుడు లేని రాజ్యాలకు వర్తిస్తుంది, చెల్లింపుల వైఫల్యానికి కాదు. 1801 సంవత్సరం డల్హౌసీ పదవీకాలం (1848-1856) కంటే చాలా ముందుది.

3. బక్సార్ యుద్ధం, శాశ్వత శిస్తు అమలు, ప్లాసీ యుద్ధం, కంపెనీకి బెంగాల్ దివానీ లభించడం అనే నాలుగు సంఘటనల సరైన కాలక్రమం ఏది? (A) బక్సార్ యుద్ధం, ప్లాసీ యుద్ధం, బెంగాల్ దివానీ, శాశ్వత శిస్తు (B) ప్లాసీ యుద్ధం, బెంగాల్ దివానీ, బక్సార్ యుద్ధం, శాశ్వత శిస్తు (C) ప్లాసీ యుద్ధం, బక్సార్ యుద్ధం, శాశ్వత శిస్తు, బెంగాల్ దివానీ (D) ప్లాసీ యుద్ధం, బక్సార్ యుద్ధం, బెంగాల్ దివానీ, శాశ్వత శిస్తు

సమాధానం

(D) ప్లాసీ యుద్ధం, బక్సార్ యుద్ధం, బెంగాల్ దివానీ, శాశ్వత శిస్తు. ప్లాసీ యుద్ధం 1757 లో, బక్సార్ యుద్ధం 1764 లో జరిగాయి. ఆ తర్వాత 12 August 1765 న మొఘల్ చక్రవర్తి కంపెనీని బెంగాల్ దివాన్‌గా నియమించాడు. శాశ్వత శిస్తు 1793 లో కారన్‌వాలిస్ కాలంలో వచ్చింది. ఆప్షన్ (B) దివానీని బక్సార్ కంటే ముందు పెడుతుంది; 1764, 1765 దగ్గరగా ఉండటంతో ఈ రెండింటి క్రమం తరచూ తారుమారవుతుంది.

4. మగధ మహాజనపదం మొదటి రాజధాని రాజగహ (నేటి రాజ్‌గిర్). తర్వాత రాజధాని ఏ నగరానికి, ఏ కాలంలో మారింది? (A) చంపా, క్రీ.పూ. నాలుగో శతాబ్దం (B) పాటలీపుత్ర, క్రీ.పూ. నాలుగో శతాబ్దం (C) పాటలీపుత్ర, క్రీ.పూ. ఆరో శతాబ్దం (D) వైశాలి, క్రీ.పూ. ఆరో శతాబ్దం

సమాధానం

(B) పాటలీపుత్ర, క్రీ.పూ. నాలుగో శతాబ్దం. NCERT Kings, Farmers and Towns థీమ్ ప్రకారం మగధ మొదటి రాజధాని రాజగహ కొండల మధ్య ఉన్న కోటగల నివాసం. క్రీ.పూ. నాలుగో శతాబ్దంలో రాజధానిని గంగానది వెంట ఉన్న రవాణా మార్గాలపై పట్టు ఉన్న పాటలీపుత్ర (నేటి పట్నా) కు మార్చారు. NCERT రాజధాని మార్పును క్రీ.పూ. నాలుగో శతాబ్దానికే చెబుతుంది, ఆరో శతాబ్దానికి కాదు. ఈ థీమ్ మగధ రాజధానులుగా రాజగహ, పాటలీపుత్రలను మాత్రమే పేర్కొంటుంది; చంపా, వైశాలి కాదు.

5. పన్నెండో శతాబ్దంలో కర్ణాటకలో కళచూరి రాజు దగ్గర మంత్రిగా పనిచేసిన ఒక బ్రాహ్మణుడు శివ భక్తి ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించాడు. ఆ ఉద్యమం అనుచరులను ఏ పేరుతో పిలుస్తారు? (A) ఆళ్వార్లు (B) నాయనార్లు (C) చిష్తీలు (D) లింగాయతులు

సమాధానం

(D) లింగాయతులు. కళచూరి రాజు దగ్గర మంత్రిగా ఉన్న బసవన్న పన్నెండో శతాబ్దంలో కర్ణాటకలో వీరశైవ సంప్రదాయాన్ని ప్రారంభించాడు. అతని అనుచరులను వీరశైవులు (శివుని వీరులు) లేదా లింగాయతులు (లింగధారులు) అంటారు. నాయనార్లు కూడా శివ భక్తులే కాబట్టి ఇది దగ్గరి తప్పు సమాధానం, కానీ వారు తమిళనాడుకు చెందినవారు, c. sixth century నాటి కొన్ని తొలి భక్తి ఉద్యమాలు వారివి. ఆళ్వార్లు విష్ణు భక్తులు, చిష్తీలు సూఫీ సంప్రదాయానికి చెందినవారు.

6. 1565 లో రాక్షసి-తంగడి (తళ్లికోట) యుద్ధంలో రామరాయల నాయకత్వంలోని విజయనగర సైన్యాన్ని ఓడించిన ఉమ్మడి సైన్యాల్లో ఉన్న రాజ్యాలు ఏవి? (A) బీజాపూర్, అహ్మద్‌నగర్, గోల్కొండ (B) బీజాపూర్, గోల్కొండ, బహమనీ (C) అహ్మద్‌నగర్, గోల్కొండ, మొఘలులు (D) బీజాపూర్, అహ్మద్‌నగర్, బహమనీ

సమాధానం

(A) బీజాపూర్, అహ్మద్‌నగర్, గోల్కొండ. విజయనగర పాలకులు, దక్కన్ సుల్తానుల మధ్య మారుతూ వచ్చిన పొత్తులు చివరికి సుల్తానుల ఉమ్మడి కూటమికి దారితీశాయి. 1565 లో రాక్షసి-తంగడి వద్ద బీజాపూర్, అహ్మద్‌నగర్, గోల్కొండల ఉమ్మడి సైన్యం రామరాయల సైన్యాన్ని ఓడించి విజయనగర నగరాన్ని దోచుకుంది. బహమనీ పేరు దక్కన్ చరిత్రలో దగ్గరగా వినిపించడంతో (B), (D) ఆకర్షిస్తాయి, కానీ NCERT చెప్పే కూటమిలో ఆ పేరు లేదు. మొఘలులు ఈ కూటమిలో భాగం కాదు.

7. డల్హౌసీ కాలంలో చాలా రాజ్యాలు రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం ద్వారా విలీనమయ్యాయి. అయితే 1856 లో “కుశాసనం నుంచి ప్రజలను విడిపించడం” అనే కారణం చూపి కంపెనీ స్వాధీనం చేసుకున్న రాజ్యం ఏది? (A) ఝాన్సీ (B) సతారా (C) అవధ్ (D) నాగ్‌పూర్

సమాధానం

(C) అవధ్. రాజ్య సంక్రమణ సిద్ధాంతం ప్రకారం పురుష వారసుడు లేకుండా రాజు మరణిస్తే రాజ్యం కంపెనీలో కలుస్తుంది; దీని ద్వారా సతారా (1848), నాగ్‌పూర్ (1853), ఝాన్సీ (1854) విలీనమయ్యాయి. 1856 లో అవధ్ విషయంలో మాత్రం కంపెనీ వేరే వాదన చూపింది: నవాబు “కుశాసనం” నుంచి ప్రజలను విడిపించడం తమ “బాధ్యత” అంది. మిగతా మూడు రాజ్యాలు సిద్ధాంతం కిందే విలీనమయ్యాయి.

FAQ

APPSC Group-2 స్క్రీనింగ్‌లో భారత చరిత్రకు ఎన్ని మార్కులు?

APPSC Group-II నోటిఫికేషన్ No. 37/2026 ప్రకారం స్క్రీనింగ్ టెస్ట్ మొత్తం 150 మార్కుల్లో “Indian History” కు 30 మార్కులు. ఇది ప్రాచీన, మధ్యయుగ, ఆధునిక అనే మూడు భాగాలుగా సిలబస్‌లోనే విభజించి ఉంది.

TGPSC Group-1 మెయిన్స్‌లో భారత చరిత్ర ఏ కాలానికి ప్రాధాన్యం?

TGPSC Group-I పేపర్-II మొదటి సెక్షన్ పేరే “History and Culture of India, with special reference to Modern Period (1757 to 1947 A.D.)”. అంటే ప్రాచీన, మధ్యయుగ భాగాలు ఉన్నా, ఆధునిక కాలానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది.

భారత చరిత్రను ఏ కాలం నుంచి మొదలుపెట్టాలి?

ఈ వ్యాసం ఆధునిక భారతంతో మొదలుపెట్టమని సూచిస్తుంది. APPSC Group-I, TGPSC Group-I మెయిన్స్ సిలబస్‌లలో ఆధునిక భాగానికే ఎక్కువ యూనిట్లు ఉన్నాయి, 8వ తరగతి Our Pasts-III తో పునాది త్వరగా వేయవచ్చు. తర్వాత ప్రాచీన, మధ్యయుగ భాగాలు చదవాలి.

NCERT Themes in Indian History చదివితే భారత చరిత్ర సిలబస్ మొత్తం కవర్ అవుతుందా?

కాదు. ఆ పుస్తకమే తాను ఐదు సహస్రాబ్దాల సాధారణ సర్వే కాదని, ఎంపిక చేసిన థీమ్‌ల లోతైన అధ్యయనమని చెబుతుంది. ఢిల్లీ సుల్తానులు, చోళ పాలన, మరాఠాలు వంటి సిలబస్ అంశాలకు అందులో ప్రత్యేక థీమ్ లేదు, వాటిని వేరే పుస్తకం నుంచి చదవాలి.

Sources

• APPSC Group-I Services Notification No. 07/2026 (scheme and syllabus)
• APPSC Group-II Services Notification No. 37/2026 (scheme and syllabus)
• TGPSC Scheme and Syllabus for Group-I Services
• TGPSC Scheme and Syllabus for Group-II Services
• NCERT Themes in Indian History Part I, Class XII
• NCERT Themes in Indian History Part II, Class XII
• NCERT Themes in Indian History Part III, Class XII
• NCERT Our Pasts-III, Class VIII
• NCERT India and the Contemporary World-II, Class X
• NCERT Theme Two: Kings, Farmers and Towns
• NCERT Theme Four: Thinkers, Beliefs and Buildings
• NCERT Theme Six: Bhakti-Sufi Traditions
• NCERT Theme Seven: An Imperial Capital: Vijayanagara
• NCERT Our Pasts-III Chapter 2: From Trade to Territory
• NCERT Our Pasts-III Chapter 3: Ruling the Countryside
• NCERT Our Pasts-III Chapter 8: The Making of the National Movement