ఏమిటి?
కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా ముంబైలో సెప్టెంబర్ 13, 2026న బీజేపీ మరియు ఎన్డీఏ పాలిత ఇరవై ఒక్క రాష్ట్రాల్లో ఏకీకృత పౌర స్మృతి అనగా Uniform Civil Codeను 2029 లోక్సభ ఎన్నికలకు ముందు అమలు చేస్తామని విశ్వాసం వ్యక్తం చేశారు. రాజ్యాంగం ఆర్టికల్ 44 డైరెక్టివ్ ప్రిన్సిపుల్స్ ఆఫ్ స్టేట్ పాలసీలో రాష్ట్రం పౌరులకు భారత భూభాగం అంతటా ఏకరూప పౌర స్మృతి అందించే ప్రయత్నం చేయాలని చెబుతుంది. ఇది Fundamental Right కాదు; విధాన లక్ష్యం. అందువల్ల రాష్ట్రాలు స్వయంగా చట్టాలు చేస్తూ ముందుకు వెళ్తున్నాయి.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
వివాహం, విడాకులు, వారసత్వం, దత్తత, లివ్-ఇన్ వంటి వ్యక్తిగత చట్ట రంగాల్లో మతం ఆధారంగా వేర్వేరు నిబంధనలు ఉన్న చోట ఏకరూప చట్ట ఫ్రేమ్వర్క్ లక్ష్యం. ప్రభుత్వ వాదన మహిళా సమానత్వం, న్యాయ సరళీకరణ, ట్రిపుల్ తలాక్ రద్దు తర్వాతి అడుగు. విమర్శకులు సాంస్కృతిక–మత స్వయంప్రతిపత్తి, గిరిజన ఆచారాల రక్షణ, సమాఖ్యతను గుర్తు చేస్తారు. అస్సాం బిల్లులో షెడ్యూల్డ్ ట్రైబ్స్ మినహాయింపు వంటి అంశాలు ఈ చర్చను చూపిస్తాయి.
ముఖ్య విషయాలు
- ఉత్తరాఖండ్ మొదటి రాష్ట్రం — ఫిబ్రవరి 2024లో చట్టం, జనవరి 2025 నుంచి పూర్తి అమలు.
- గుజరాత్, అస్సాం, మధ్యప్రదేశ్ బిల్లులు ఆమోదం; రాష్ట్రపతి అనుమతి లేదా నోటిఫికేషన్ పెండింగ్గా నివేదికలు.
- అస్సాం ఈశాన్యంలో మొదటి రాష్ట్రంగా మే 2026లో బిల్లు ఆమోదించింది.
- మహారాష్ట్రలో సీఎం దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్; రిటైర్డ్ సుప్రీం జస్టిస్ రంజనా దేశాయ్ నేతృత్వంలో ఏడుగురు సభ్యుల కమిటీ; శీతాకాల సమావేశంలో బిల్లు లక్ష్యం.
- పశ్చిమ బెంగాల్, ఛత్తీస్గఢ్ వంటి చోట్ల కూడా డ్రాఫ్టింగ్ కమిటీల ప్రస్తావన ఉంది.
సులభమైన ఉదాహరణ
ఒకే దేశంలో వివాహ–వారసత్వ నియమాలు రాష్ట్రం లేదా మతం ప్రకారం మారితే, యూసీసీ అనేది సాధారణ ‘కామన్ రూల్ బుక్’ లాంటిది. అయితే ప్రస్తుతం కేంద్రం ఒకేసారి దేశవ్యాప్తంగా విధించడం కాకుండా, ఎన్డీఏ రాష్ట్రాలు వేర్వేరు చట్టాల ద్వారా ముందుకు వెళ్తున్నాయి.
తాజా మార్పు
షా 2029 లక్ష్య ప్రకటన తర్వాత రోజు ఫడ్నవీస్ శీతాకాల సమావేశ బిల్లు ప్రకటన చేశారు. ఇది రాజకీయ మరియు పాలనా ట్రాక్ను ఏకకాలంలో బలపరిచింది.
TOI / HT / India Today / TNIE — 13–14 Sep 2026.
