విద్యా హక్కు చట్టం 2009: DSC, TET కోసం ముఖ్యమైన సెక్షన్లు ఏవి?

విద్యా హక్కు చట్టం 2009 (Act 35 of 2009) 6 నుంచి 14 ఏళ్ల పిల్లలందరికీ పరిసర పాఠశాలలో ఒకటి నుంచి ఎనిమిదో తరగతి వరకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్యను హక్కుగా ఇస్తుంది. DSC, TET లకు అత్యంత ముఖ్యమైనవి: సెక్షన్ 2(f) (ప్రాథమిక విద్య నిర్వచనం), 3 (హక్కు), 12(1)(c) (ప్రైవేట్ పాఠశాలల్లో 25 శాతం), 13 (కాపిటేషన్ ఫీజు, స్క్రీనింగ్ నిషేధం), 16 (నిలిపివేత, బహిష్కరణ), 17 (శారీరక శిక్ష నిషేధం), 21 (పాఠశాల యాజమాన్య కమిటీ), 23 నుంచి 29 (ఉపాధ్యాయులు, పాఠ్యప్రణాళిక), చట్టం చివరి షెడ్యూల్.

ఈ వ్యాసంలో సెక్షన్ల పాఠాన్ని కేరళ ప్రభుత్వ స్థానిక సంస్థల శాఖ పంచాయత్ వికీలోని చట్టం పాఠం (2012 సవరణతో కలిపి) నుంచి, 2019 సవరణను భారత గెజిట్‌లో ప్రచురించిన సవరణ చట్టం నుంచి, ఆర్టికల్స్‌ను న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రచురించిన రాజ్యాంగ పాఠం నుంచి తీసుకున్నాను.

TET సిలబస్‌లో ఈ చట్టం ఎక్కడ

AP TET జూన్ 2026 సిలబస్ శిశు వికాసం, పెడగాజీ విభాగంలో “ప్రభుత్వ తాజా విద్యా విధానాలు, చట్టాలు” కింద RTE చట్టాన్ని NCF 2005, APSCF 2011, NEP 2020 లతో పాటు పేర్కొంటుంది. ప్రత్యేక విద్య (Special Education) పేపర్‌లో “RTE Act (2009 & 2012)” అని సవరణ సంవత్సరంతో సహా ఉంది.

రాజ్యాంగ నేపథ్యం: 86వ సవరణ

నిబంధన	ఏమి చెబుతుంది
ఆర్టికల్ 21A	6 నుంచి 14 ఏళ్ల పిల్లలందరికీ, చట్టం ద్వారా నిర్ణయించిన విధంగా, ప్రభుత్వం ఉచిత, నిర్బంధ విద్యను అందించాలి
ఆర్టికల్ 45 (సవరించినది)	6 ఏళ్లు నిండే వరకు పిల్లలందరికీ బాల్య సంరక్షణ, విద్య అందించడానికి ప్రభుత్వం ప్రయత్నించాలి
ఆర్టికల్ 51A(k)	6 నుంచి 14 ఏళ్ల తమ పిల్లలకు విద్యావకాశాలు కల్పించడం తల్లిదండ్రులు లేదా సంరక్షకుల ప్రాథమిక విధి

మూడింటినీ రాజ్యాంగ (86వ సవరణ) చట్టం, 2002 చేర్చింది. ఆర్టికల్ 21A 1-4-2010 నుంచి అమల్లోకి వచ్చిందని రాజ్యాంగ పాఠంలోని అడుగు గమనిక చెబుతుంది. ఆర్టికల్ 21A లోని “చట్టం ద్వారా నిర్ణయించిన విధంగా” అనే మాటకు రూపమే RTE చట్టం.

అధ్యాయం 1-3: హక్కు, ప్రభుత్వ బాధ్యతలు

నిర్వచనాలు (సెక్షన్ 2)

• “బాలుడు/బాలిక” అంటే 6 నుంచి 14 ఏళ్ల వయస్సు ఉన్న మగ లేదా ఆడ పిల్లలు [2(c)].
• “ప్రాథమిక విద్య” అంటే ఒకటో తరగతి నుంచి ఎనిమిదో తరగతి వరకు విద్య [2(f)].
• వెనుకబడిన సమూహం అంటే వికలాంగ పిల్లలు, SC, ST, సామాజికంగా, విద్యాపరంగా వెనుకబడిన తరగతుల పిల్లలు, ప్రభుత్వం నోటిఫై చేసిన ఇతర సమూహాలు [2(d)]. బలహీన వర్గం అంటే ప్రభుత్వం నిర్ణయించిన ఆదాయ పరిమితి కంటే తక్కువ వార్షికాదాయం ఉన్న కుటుంబాల పిల్లలు [2(e)].
• కాపిటేషన్ ఫీజు అంటే పాఠశాల నోటిఫై చేసిన ఫీజు కాకుండా వసూలు చేసే ఏ రకమైన విరాళం లేదా చెల్లింపు అయినా [2(b)].

ముఖ్య సెక్షన్లు

• మినహాయింపులు (సెక్షన్ 1(5)): మదర్సాలు, వేద పాఠశాలలు, ప్రధానంగా మత బోధన చేసే సంస్థలకు ఈ చట్టం వర్తించదు. సెక్షన్ 1(4) ప్రకారం ఈ చట్టం ఆర్టికల్స్ 29, 30 కి లోబడి ఉంటుంది.
• సెక్షన్ 3: ప్రతి పిల్లవాడికీ పరిసర పాఠశాలలో ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్య హక్కు. చదువు పూర్తి చేయకుండా అడ్డుపడే ఏ ఫీజూ, ఖర్చూ పిల్లవాడు చెల్లించనక్కర్లేదు.
• సెక్షన్ 4: 6 ఏళ్లు దాటినా బడిలో చేరని లేదా మధ్యలో ఆపేసిన పిల్లవాడిని వయస్సుకు తగిన తరగతిలో చేర్చాలి. ఇతరులతో సమానంగా రావడానికి ప్రత్యేక శిక్షణ పొందే హక్కు ఉంటుంది, 14 ఏళ్లు దాటినా ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు ఉచిత విద్య ఉంటుంది.
• బదిలీ హక్కు (సెక్షన్ 5): పిల్లవాడు వేరే పాఠశాలకు మారవచ్చు. ప్రధానోపాధ్యాయుడు వెంటనే బదిలీ సర్టిఫికెట్ ఇవ్వాలి.
• సెక్షన్ 6: చట్టం అమల్లోకి వచ్చిన మూడేళ్లలో పరిసర ప్రాంతంలో పాఠశాల లేని చోట ప్రభుత్వం, స్థానిక సంస్థ పాఠశాలను ఏర్పాటు చేయాలి.
• సెక్షన్ 7: నిధుల బాధ్యత కేంద్రం, రాష్ట్రాలది ఉమ్మడి (concurrent). అవసరమైతే ఆర్టికల్ 280 కింద ఆర్థిక సంఘానికి నివేదించమని రాష్ట్రపతిని కేంద్రం కోరవచ్చు.
• నిర్బంధ విద్య అర్థం (సెక్షన్ 8): ఈ బాధ్యత ప్రభుత్వానిది. ఉచిత విద్య ఇవ్వాలి, ప్రవేశం, హాజరు, విద్య పూర్తి కావడాన్ని నిర్ధారించాలి. “నిర్బంధం” అంటే పిల్లవాడిపై బలవంతం కాదు, ప్రవేశం, హాజరు, పూర్తి చేయడాన్ని నిర్ధారించాల్సిన ప్రభుత్వ బాధ్యత.
• సెక్షన్ 10: పిల్లవాడిని పరిసర పాఠశాలలో చేర్పించడం తల్లిదండ్రులు, సంరక్షకుల విధి.
• పూర్వ ప్రాథమిక విద్య (సెక్షన్ 11): 3 ఏళ్లు పైబడిన పిల్లలకు 6 ఏళ్లు వచ్చే వరకు ఉచిత పూర్వ ప్రాథమిక విద్యకు ప్రభుత్వం ఏర్పాట్లు చేయవచ్చు. “చేయవచ్చు” అనే మాట గమనించండి. ఇది తప్పనిసరి బాధ్యత కాదు.

అధ్యాయం 4: పాఠశాలలు, ఉపాధ్యాయుల బాధ్యతలు

సెక్షన్	అంశం	గుర్తుంచుకోవాల్సింది
12(1)(c)	ప్రైవేట్ పాఠశాలల్లో సీట్లు	ఒకటో తరగతిలో కనీసం 25 శాతం బలహీన, వెనుకబడిన వర్గాల పిల్లలకు
13	కాపిటేషన్ ఫీజు, స్క్రీనింగ్	కాపిటేషన్‌కు ఫీజు పది రెట్ల వరకు జరిమానా; స్క్రీనింగ్‌కు మొదటిసారి రూ. 25,000, తర్వాత ప్రతిసారి రూ. 50,000 వరకు
14	వయస్సు రుజువు	1886 జనన, మరణ, వివాహ నమోదు చట్టం కింద జనన ధ్రువపత్రం; రుజువు లేదని ప్రవేశం నిరాకరించకూడదు
15	ప్రవేశ నిరాకరణ లేదు	పొడిగించిన గడువు తర్వాత వచ్చినా ప్రవేశం ఇవ్వాలి
16	నిలిపివేత, బహిష్కరణ	2019 లో సవరించారు (కింద చూడండి)
17	శారీరక శిక్ష, మానసిక వేధింపు	పూర్తిగా నిషేధం; ఉల్లంఘిస్తే సర్వీస్ నిబంధనల కింద క్రమశిక్షణ చర్య
18, 19	గుర్తింపు, ప్రమాణాలు	గుర్తింపు సర్టిఫికెట్ లేకుండా ప్రైవేట్ పాఠశాల నడపకూడదు; షెడ్యూల్ ప్రమాణాలు తప్పనిసరి
21	పాఠశాల యాజమాన్య కమిటీ (SMC)	కనీసం మూడు వంతుల సభ్యులు తల్లిదండ్రులు; 50 శాతం మహిళలు
22	పాఠశాల అభివృద్ధి ప్రణాళిక	SMC తయారు చేస్తుంది; ప్రభుత్వ గ్రాంట్లకు ఇదే ఆధారం
23	ఉపాధ్యాయ అర్హతలు	కేంద్రం అధికారమిచ్చిన విద్యా సంస్థ నిర్ణయిస్తుంది; సడలింపు ఐదేళ్లకు మించకూడదు
24	ఉపాధ్యాయుల విధులు	సమయపాలన, పాఠ్యప్రణాళిక పూర్తి, ప్రతి పిల్లవాడి అభ్యసన సామర్థ్య అంచనా, తల్లిదండ్రులతో సమావేశాలు
25	విద్యార్థి-ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి	షెడ్యూల్ ప్రకారం, మూడేళ్లలో
26	ఖాళీలు	మంజూరైన పోస్టుల్లో పది శాతం మించకూడదు
27	బోధనేతర విధులు	దశాబ్ద జనగణన, విపత్తు సహాయం, ఎన్నికల విధులు మాత్రమే
28	ప్రైవేట్ ట్యూషన్	ఉపాధ్యాయులకు పూర్తిగా నిషేధం

సెక్షన్ 21 వివరంగా: ప్రైవేట్ అన్‌ఎయిడెడ్ పాఠశాలలు కాకుండా మిగతా ప్రతి పాఠశాల స్థానిక సంస్థ ఎన్నికైన ప్రతినిధులు, తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులతో పాఠశాల యాజమాన్య కమిటీని ఏర్పాటు చేయాలి. పాఠశాల పనితీరును పర్యవేక్షించడం, పాఠశాల అభివృద్ధి ప్రణాళిక తయారు చేయడం, ప్రభుత్వ గ్రాంట్ల వినియోగాన్ని పర్యవేక్షించడం దీని పనులు. కూర్పుపై ప్రశ్న వస్తే మూడు వంతుల తల్లిదండ్రులు, 50 శాతం మహిళలు అనే రెండు షరతులనూ కలిపి చూడండి. ఒక్కటే తీరే ఆప్షన్ తప్పు.

అధ్యాయం 5: పాఠ్యప్రణాళిక, మూల్యాంకనం

• సెక్షన్ 29: పాఠ్యప్రణాళిక, మూల్యాంకన పద్ధతిని ప్రభుత్వం నోటిఫై చేసిన విద్యా అధికార సంస్థ నిర్ణయిస్తుంది. రాజ్యాంగ విలువలకు అనుగుణంగా ఉండటం, సర్వతోముఖ వికాసం, కృత్యాల ద్వారా శిశుకేంద్రిత అభ్యసనం, సాధ్యమైనంత వరకు మాతృభాషలో బోధన, భయం, ఒత్తిడి, ఆందోళన లేని వాతావరణం దీనిలో పరిగణనలు.
• CCE (సెక్షన్ 29(2)(h)): సమగ్ర, నిరంతర మూల్యాంకనం ఇక్కడే వస్తుంది. TET సిలబస్‌లో “Tools of assessment, CCE” అనే అంశం ఉంది, చట్టంలో CCE ప్రస్తావన ఉన్నది ఈ క్లాజ్‌లోనే.
• సెక్షన్ 30: ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు ఏ పిల్లవాడూ బోర్డు పరీక్షలో ఉత్తీర్ణత సాధించాల్సిన అవసరం లేదు. పూర్తి చేసినవారికి ధ్రువపత్రం ఇవ్వాలి. బోర్డు పరీక్ష ఉత్తీర్ణత షరతు లేకపోయినా మూల్యాంకనం ఆగదు. అది సెక్షన్ 29(2)(h) లోని CCE పద్ధతిలో జరుగుతుంది, ఉపాధ్యాయుడు సెక్షన్ 24 కింద ప్రతి పిల్లవాడి అభ్యసన సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేస్తాడు.

అధ్యాయం 6: హక్కుల రక్షణ

• సెక్షన్ 31: బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్ల చట్టం, 2005 కింద ఏర్పడిన జాతీయ లేదా రాష్ట్ర బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్ ఈ చట్టం అమలును పర్యవేక్షిస్తుంది, ఫిర్యాదులను విచారిస్తుంది.
• ఫిర్యాదులు (సెక్షన్ 32): ఈ చట్టం కింద పిల్లవాడి హక్కుకు సంబంధించిన ఫిర్యాదును ఎవరైనా స్థానిక సంస్థకు రాతపూర్వకంగా ఇవ్వవచ్చు, అది వాదన వినే అవకాశం ఇచ్చి మూడు నెలల్లో నిర్ణయించాలి.
• సెక్షన్ 33, 34: జాతీయ సలహా మండలి (15 మందికి మించకుండా), రాష్ట్ర సలహా మండలి.

షెడ్యూల్: పాఠశాల ప్రమాణాలు

అంశం	1-5 తరగతులు	6-8 తరగతులు
ఉపాధ్యాయులు	60 వరకు పిల్లలకు 2; 61-90 కి 3; 91-120 కి 4; 121-200 కి 5; 200 పైబడితే నిష్పత్తి 40 మించకూడదు (ప్రధానోపాధ్యాయుడు కాకుండా)	ప్రతి 35 మందికి కనీసం ఒక ఉపాధ్యాయుడు; సైన్స్-గణితం, సాంఘిక శాస్త్రం, భాషలకు కనీసం ఒక్కొక్కరు
ప్రధానోపాధ్యాయుడు	150 పైబడిన పిల్లలుంటే “ఐదుగురు, ఒక ప్రధానోపాధ్యాయుడు”	100 పైబడిన ప్రవేశాలుంటే పూర్తికాల ప్రధానోపాధ్యాయుడు, కళ, ఆరోగ్య-వ్యాయామ, పని విద్యకు పార్ట్ టైమ్ బోధకులు
కనీస పని దినాలు	200	220
కనీస బోధన గంటలు (ఏటా)	800	1000

• ఉపాధ్యాయుడికి వారానికి కనీసం 45 పని గంటలు, బోధనతో పాటు సన్నద్ధత గంటలు కలిపి.
• భవనంలో ప్రతి ఉపాధ్యాయుడికి ఒక తరగతి గది, అవరోధాలు లేని ప్రవేశం, బాలబాలికలకు వేర్వేరు మరుగుదొడ్లు, తాగునీరు, మధ్యాహ్న భోజనం వండే వంటగది, ఆటస్థలం, ప్రహరీ గోడ ఉండాలి. ప్రతి పాఠశాలలో గ్రంథాలయం ఉండాలి.

చట్టం పాఠంలో 1-5 తరగతుల వరుసలు కొంచెం గందరగోళంగా ఉన్నాయి: “121 నుంచి 200 మందికి 5” అని, మళ్లీ “150 పైబడితే ఐదుగురు, ఒక ప్రధానోపాధ్యాయుడు” అని ఉంది. ఒకే పిల్లల సంఖ్యకు రెండు వరుసలూ వర్తించడమే ఈ తికమకకు కారణం. పరీక్షలో అడిగితే చట్టంలోని మాటలనే ఎంచుకోండి, సొంతంగా లెక్కించిన నిష్పత్తులను కాదు.

2019 సవరణ: సెక్షన్ 16 ఎలా మారింది

అసలు సెక్షన్ 16 ప్రకారం ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు ఏ పిల్లవాడినీ ఏ తరగతిలోనూ నిలిపి ఉంచకూడదు, బహిష్కరించకూడదు. విద్యా హక్కు (సవరణ) చట్టం, 2019 (No. 1 of 2019) కు 10 జనవరి 2019 న రాష్ట్రపతి ఆమోదం లభించింది. అది సెక్షన్ 16 స్థానంలో కొత్త సెక్షన్ పెట్టింది:

• 16(1): 5వ తరగతి, 8వ తరగతిలో ప్రతి విద్యా సంవత్సరం చివర క్రమ పరీక్ష ఉంటుంది.
• 16(2): ఫెయిలైన పిల్లవాడికి అదనపు బోధన ఇచ్చి, ఫలితం ప్రకటించిన రెండు నెలల్లో మళ్లీ పరీక్ష రాసే అవకాశం ఇవ్వాలి.
• 16(3): మళ్లీ పరీక్షలోనూ ఫెయిలైతే 5వ తరగతిలో, 8వ తరగతిలో లేదా రెండింటిలో నిలిపి ఉంచడానికి ప్రభుత్వం పాఠశాలలకు అనుమతి ఇవ్వవచ్చు. ప్రభుత్వం కావాలనుకుంటే ఏ తరగతిలోనూ నిలిపి ఉంచకూడదని కూడా నిర్ణయించవచ్చు.
• 16(4): ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు ఏ పిల్లవాడినీ పాఠశాల నుంచి బహిష్కరించకూడదు. ఈ భాగం మారలేదు.

16(3) లో కూడా “ఇవ్వవచ్చు” అనే మాటే ఉంది. నిలిపివేత పాఠశాల సొంత నిర్ణయం కాదు, ప్రభుత్వ అనుమతి ఉంటేనే. ప్రశ్నలో “తప్పనిసరిగా నిలిపివేయాలి” అని ఉంటే ఆ ఆప్షన్ తప్పు.

ఒక ఉదాహరణ: ప్రశ్నను విడదీయడం

ప్రశ్న: “ఒక జిల్లా అధికారి ప్రభుత్వ పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడిని ఒక సర్వే కోసం మూడు వారాలు పంపాలనుకుంటున్నాడు. చట్టం దీనికి అనుమతిస్తుందా?”

మొదట ఇది బోధనేతర విధి అని గుర్తించండి. తర్వాత దాన్ని సెక్షన్ 27 జాబితాతో సరిపోల్చండి. సెక్షన్ 27 బోధనేతర విధులకు మూడు మినహాయింపులు మాత్రమే ఇస్తుంది: దశాబ్ద జనగణన, విపత్తు సహాయం, స్థానిక సంస్థ, రాష్ట్ర శాసనసభ, పార్లమెంట్ ఎన్నికల విధులు. సాధారణ సర్వే ఈ మూడింటిలో లేదు, కాబట్టి అనుమతి లేదు. సెక్షన్ 25(2) కూడా విద్యార్థి-ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి కాపాడటానికి, సెక్షన్ 27 లోని విధులు తప్ప, ఉపాధ్యాయుడిని వేరే పాఠశాలకు లేదా కార్యాలయానికి పంపకూడదని చెబుతుంది.

ఇదే పద్ధతి సెక్షన్ 13, 17 ప్రశ్నలకూ పనిచేస్తుంది. ముందు సంఘటనను గుర్తించండి, తర్వాత ఆ సెక్షన్ ఏమి నిషేధిస్తుందో, ఏ చర్య చెబుతుందో సరిపోల్చండి.

తరచూ కలిపేసే అంశాలు

• సెక్షన్ 12 vs 13: 25 శాతం సీట్లు సెక్షన్ 12(1)(c). కాపిటేషన్ ఫీజు, స్క్రీనింగ్ నిషేధం సెక్షన్ 13. ప్రశ్నలో సీట్ల శాతం ఉంటే 12, ఫీజు లేదా ప్రవేశ పరీక్ష ఉంటే 13.
• సెక్షన్ 16 vs 30: 16 నిలిపివేత, బహిష్కరణ గురించి. 30 బోర్డు పరీక్ష గురించి. 2019 సవరణ 16 ను మార్చింది (నిలిపివేతపై నియమాల కోసం సెక్షన్ 38(2) లో క్లాజ్ (fa) కూడా చేర్చింది), 30 ను మార్చలేదు.
• శారీరక శిక్షకు జైలు లేదు: సెక్షన్ 17 సర్వీస్ నిబంధనల కింద క్రమశిక్షణ చర్య మాత్రమే చెబుతుంది.
• ఆర్టికల్ 21A vs 45 vs 51A(k): 21A ప్రాథమిక హక్కు (6-14 ఏళ్లు). 45 ఆదేశిక సూత్రం (6 ఏళ్ల లోపు). 51A(k) తల్లిదండ్రుల ప్రాథమిక విధి.
• పని దినాలు: 1-5 తరగతులకు 200, 6-8 తరగతులకు 220. బోధన గంటలు 800, 1000. రెండు జతలను తారుమారు చేయకండి.
• గడువులు: పరిసర పాఠశాల ఏర్పాటుకు మూడేళ్లు (సెక్షన్ 6), విద్యార్థి-ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి సాధించడానికి మూడేళ్లు (సెక్షన్ 25), ఫిర్యాదుపై స్థానిక సంస్థ నిర్ణయానికి మూడు నెలలు (సెక్షన్ 32). సంవత్సరాలు, నెలలు కలిపేయకండి.
• వయస్సు, తరగతులు: హక్కు 6 నుంచి 14 ఏళ్ల వయస్సుకు (సెక్షన్ 3), ప్రాథమిక విద్య అంటే 1-8 తరగతులు (సెక్షన్ 2(f)); 14 దాటినా 1-8 పూర్తయ్యే వరకు ఉచిత విద్య ఉంటుంది (సెక్షన్ 4). పూర్వ ప్రాథమిక విద్య సెక్షన్ 11 లో వేరుగా వస్తుంది, అది సెక్షన్ 2(f) నిర్వచనంలో భాగం కాదు.

నా అభిప్రాయం, ఒక పరిమితి

39 సెక్షన్లనూ వరుసగా బట్టీ పట్టడం సమయం వృథా. పైన పట్టికలోని సెక్షన్లు, షెడ్యూల్, సవరించిన సెక్షన్ 16 పూర్తిగా వస్తే చాలు. ప్రతి సెక్షన్‌ను ఒక తరగతి గది సంఘటనతో జోడించండి: బెత్తం (17), ట్యూషన్ (28), జనగణన విధి (27), ప్రవేశ పరీక్ష (13). ప్రశ్నలో బెత్తం కనిపించగానే సెక్షన్ నంబర్ గుర్తొస్తుంది, వరుస గుర్తుంచుకోవాల్సిన పని ఉండదు.

పరిమితి: నేను వాడిన చట్టం పాఠం 2012 సవరణ వరకు మాత్రమే. 2019 సవరణను గెజిట్ నుంచి విడిగా చేర్చాను. ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ ప్రభుత్వాలు సెక్షన్ 16(3) కింద నిలిపివేతపై ఏ నిర్ణయం తీసుకున్నాయో, రాష్ట్ర RTE నియమాలు ఏమి చెబుతాయో నేను ధ్రువీకరించలేదు. రాష్ట్ర స్థాయి ప్రశ్నలకు ఈ వ్యాసం మీద ఆధారపడకండి, మీ రాష్ట్ర నియమాలనే చూడండి.

TET లో ఈ చట్టం వచ్చే శిశు వికాసం విభాగం గురించి TET శిశు వికాసం, పెడగాజీ, అదే విభాగంలోని పియాజే సిద్ధాంతం, AP TET అర్హత మార్కులు పోస్టులు చూడండి. రాజ్యాంగ నేపథ్యం కోసం ప్రాథమిక హక్కులు ఉపయోగపడుతుంది. DSC పోస్టులన్నీ AP DSC పేజీ లో ఉన్నాయి.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

1. విద్యా హక్కు చట్టం సెక్షన్ 2(f) ప్రకారం “ప్రాథమిక విద్య” అంటే ఏ తరగతుల విద్య? (A) ఒకటో తరగతి నుంచి ఐదో తరగతి వరకు (B) పూర్వ ప్రాథమిక నుంచి ఎనిమిదో తరగతి వరకు (C) ఒకటో తరగతి నుంచి ఎనిమిదో తరగతి వరకు (D) ఒకటో తరగతి నుంచి పదో తరగతి వరకు

సమాధానం

(C) ఒకటో తరగతి నుంచి ఎనిమిదో తరగతి వరకు. సెక్షన్ 2(f) ప్రాథమిక విద్యను ఒకటో తరగతి నుంచి ఎనిమిదో తరగతి వరకు విద్యగా నిర్వచిస్తుంది. పూర్వ ప్రాథమిక విద్య ఈ నిర్వచనంలో లేదు, అది సెక్షన్ 11 లో వేరుగా వస్తుంది, అక్కడ ప్రభుత్వం ఏర్పాట్లు “చేయవచ్చు” అని మాత్రమే ఉంది. 1-5 తరగతులు షెడ్యూల్‌లో ఉపాధ్యాయుల లెక్కకు వాడే ఒక విభాగం మాత్రమే.

2. ఒక ప్రైవేట్ అన్‌ఎయిడెడ్ పాఠశాల ఒకటో తరగతిలో 40 సీట్లు ఉన్నాయి. బలహీన, వెనుకబడిన వర్గాల పిల్లలకు కనీసం ఎన్ని సీట్లు ఇవ్వాలి, ఏ సెక్షన్ కింద? (A) 10 సీట్లు, సెక్షన్ 12(1)(c) (B) 10 సీట్లు, సెక్షన్ 13 (C) 4 సీట్లు, సెక్షన్ 12(1)(c) (D) 4 సీట్లు, సెక్షన్ 21

సమాధానం

(A) 10 సీట్లు, సెక్షన్ 12(1)(c). సెక్షన్ 12(1)(c) ప్రకారం ప్రైవేట్ అన్‌ఎయిడెడ్ పాఠశాలలు ఒకటో తరగతి బలంలో కనీసం 25 శాతం సీట్లను పరిసరాల్లోని బలహీన, వెనుకబడిన వర్గాల పిల్లలకు ఇవ్వాలి. 40 లో 25 శాతం అంటే 10 సీట్లు, ఆ పిల్లలకు ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు ఉచిత విద్య ఇవ్వాలి. సెక్షన్ 13 కాపిటేషన్ ఫీజు, స్క్రీనింగ్ నిషేధం గురించి, సీట్ల కోటా గురించి కాదు. 4 సీట్లు అంటే 10 శాతం మాత్రమే, ఇది చట్టంలోని శాతం కాదు.

3. ఒక పాఠశాల ఒకటో తరగతి ప్రవేశానికి పిల్లలకు మౌఖిక పరీక్ష (స్క్రీనింగ్) పెట్టింది. ఇది మొదటిసారి ఉల్లంఘన అయితే సెక్షన్ 13 ప్రకారం గరిష్ఠ జరిమానా ఎంత? (A) వసూలు చేసిన ఫీజుకు పది రెట్లు (B) రూ. 25,000 (C) రూ. 50,000 (D) సర్వీస్ నిబంధనల కింద క్రమశిక్షణ చర్య

సమాధానం

(B) రూ. 25,000. సెక్షన్ 13 ప్రకారం స్క్రీనింగ్ పద్ధతి పెడితే మొదటి ఉల్లంఘనకు రూ. 25,000 వరకు, తర్వాతి ప్రతి ఉల్లంఘనకు రూ. 50,000 వరకు జరిమానా ఉంటుంది. ఫీజుకు పది రెట్ల జరిమానా కాపిటేషన్ ఫీజు వసూలు చేసినప్పుడు వర్తిస్తుంది, స్క్రీనింగ్‌కు కాదు. రూ. 50,000 రెండోసారి నుంచి వర్తించే మొత్తం. క్రమశిక్షణ చర్య సెక్షన్ 17 కింద శారీరక శిక్షకు సంబంధించినది.

4. జిల్లా యంత్రాంగం ఒక ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయుడికి బోధనేతర విధి అప్పగించాలనుకుంటోంది. సెక్షన్ 27 ప్రకారం కింది వాటిలో అనుమతించేది ఏది? (A) ప్రభుత్వ పథకాల లబ్ధిదారుల సర్వే (B) జిల్లా కార్యాలయంలో గుమాస్తా పని (C) రేషన్ కార్డుల పంపిణీ (D) దశాబ్ద జనాభా గణన

సమాధానం

(D) దశాబ్ద జనాభా గణన. సెక్షన్ 27 ఉపాధ్యాయులను బోధనేతర విధులకు పంపడాన్ని నిషేధిస్తూ మూడు మినహాయింపులు మాత్రమే ఇస్తుంది: దశాబ్ద జనాభా గణన, విపత్తు సహాయ విధులు, స్థానిక సంస్థ, రాష్ట్ర శాసనసభ, పార్లమెంట్ ఎన్నికల విధులు. లబ్ధిదారుల సర్వే, గుమాస్తా పని, రేషన్ కార్డుల పంపిణీ ఈ మూడింటిలో లేవు. సెక్షన్ 25(2) కూడా సెక్షన్ 27 లోని విధులు తప్ప ఉపాధ్యాయుడిని వేరే కార్యాలయంలో పనిచేయించకూడదని చెబుతుంది. “జనగణన” అనే మాటకు ముందు “దశాబ్ద” ఉండటం గమనించండి, అంటే పది సంవత్సరాలకు ఒకసారి జరిగే జనాభా లెక్కలు మాత్రమే.

5. 2019 సవరణ తర్వాత ఐదో తరగతి క్రమ పరీక్షలో ఫెయిలైన పిల్లవాడికి మొదట ఏమి జరగాలి? (A) వెంటనే అదే తరగతిలో నిలిపి ఉంచాలి (B) అదనపు బోధన ఇచ్చి, ఫలితం ప్రకటించిన రెండు నెలల్లో మళ్లీ పరీక్ష అవకాశం ఇవ్వాలి (C) ఆరో తరగతికి పంపి, ఎనిమిదో తరగతిలో మళ్లీ పరీక్షించాలి (D) పాఠశాల నుంచి బదిలీ సర్టిఫికెట్ ఇచ్చి పంపాలి

సమాధానం

(B) అదనపు బోధన ఇచ్చి, ఫలితం ప్రకటించిన రెండు నెలల్లో మళ్లీ పరీక్ష అవకాశం ఇవ్వాలి. సవరించిన సెక్షన్ 16(2) ఫెయిలైన పిల్లవాడికి అదనపు బోధన, రెండు నెలల్లో మళ్లీ పరీక్ష తప్పనిసరి చేస్తుంది. మళ్లీ పరీక్షలోనూ ఫెయిలైతేనే, అదీ ప్రభుత్వం అనుమతిస్తే, 16(3) కింద నిలిపి ఉంచవచ్చు, కాబట్టి “వెంటనే నిలిపివేత” తప్పు. బదిలీ సర్టిఫికెట్ ఇచ్చి పంపడం సెక్షన్ 16 లో ఉన్న చర్య కాదు, 16(4) ప్రకారం ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు బహిష్కరణ నిషిద్ధం. ఆరో తరగతికి పంపి ఎనిమిదిలో పరీక్షించడం అనే విధానం కూడా చట్టంలో లేదు. ప్రభుత్వం కావాలనుకుంటే ఏ తరగతిలోనూ నిలిపి ఉంచకూడదని కూడా నిర్ణయించవచ్చు.

6. ఆర్టికల్ 21A ను రాజ్యాంగంలో ఏ సవరణ చేర్చింది, అది ఎప్పటి నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది? (A) 86వ సవరణ చట్టం, 2002; 1-4-2010 నుంచి (B) 86వ సవరణ చట్టం, 2002; 2002 నుంచే (C) RTE (సవరణ) చట్టం, 2012; 1-4-2010 నుంచి (D) RTE చట్టం, 2009; 2009 నుంచే

సమాధానం

(A) 86వ సవరణ చట్టం, 2002; 1-4-2010 నుంచి. ఆర్టికల్ 21A ను రాజ్యాంగ (86వ సవరణ) చట్టం, 2002 చేర్చింది, కానీ రాజ్యాంగ పాఠంలోని అడుగు గమనిక ప్రకారం అది 1-4-2010 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది. సవరణ సంవత్సరం, అమల్లోకి వచ్చిన తేదీ వేరు కావడమే ఈ ప్రశ్నలోని ఉచ్చు. RTE చట్టం రాజ్యాంగ సవరణ కాదు, ఆర్టికల్ 21A లోని “చట్టం ద్వారా” అనే మాటకు రూపమిచ్చిన సాధారణ చట్టం. 2012 సవరణ RTE చట్టాన్నే సవరించింది, రాజ్యాంగాన్ని కాదు.

7. ఒక ప్రభుత్వ పాఠశాల 16 మందితో పాఠశాల యాజమాన్య కమిటీ ఏర్పాటు చేయాలనుకుంటోంది. సెక్షన్ 21 ప్రకారం సరైన కూర్పు ఏది? (A) 8 మంది తల్లిదండ్రులు, 8 మంది ఉపాధ్యాయులు; మహిళలు 4 (B) 10 మంది తల్లిదండ్రులు, మిగతావారు ఉపాధ్యాయులు, ప్రతినిధులు; మహిళలు 6 (C) 12 మంది తల్లిదండ్రులు, మిగతావారు ఉపాధ్యాయులు, ప్రతినిధులు; మహిళలు 8 (D) 6 మంది తల్లిదండ్రులు, మిగతావారు అధికారులు; మహిళలు 8

సమాధానం

(C) 12 మంది తల్లిదండ్రులు, మిగతావారు ఉపాధ్యాయులు, ప్రతినిధులు; మహిళలు 8. సెక్షన్ 21 ప్రకారం కమిటీలో కనీసం మూడు వంతుల సభ్యులు తల్లిదండ్రులు లేదా సంరక్షకులు ఉండాలి, 50 శాతం సభ్యులు మహిళలై ఉండాలి. 16 లో మూడు వంతులు 12, సగం 8, కాబట్టి (C) రెండు షరతులనూ తీరుస్తుంది. (B) లో తల్లిదండ్రులు 10 మాత్రమే, అది మూడు వంతుల కంటే తక్కువ. (A), (D) లలో కూడా తల్లిదండ్రులు మూడు వంతుల కంటే తక్కువ. సెక్షన్ 21 పేర్కొనే సభ్యులు స్థానిక సంస్థ ఎన్నికైన ప్రతినిధులు, తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు; ప్రభుత్వ అధికారులు ఆ జాబితాలో లేరు.

8. RTE షెడ్యూల్ ప్రకారం 6 నుంచి 8 తరగతులకు ఏటా కనీస పని దినాలు, బోధన గంటలు ఎన్ని? (A) 200 పని దినాలు, 800 బోధన గంటలు (B) 200 పని దినాలు, 1000 బోధన గంటలు (C) 220 పని దినాలు, 800 బోధన గంటలు (D) 220 పని దినాలు, 1000 బోధన గంటలు

సమాధానం

(D) 220 పని దినాలు, 1000 బోధన గంటలు. షెడ్యూల్ 1-5 తరగతులకు 200 పని దినాలు, 800 బోధన గంటలు; 6-8 తరగతులకు 220 పని దినాలు, 1000 బోధన గంటలు నిర్దేశిస్తుంది. (A) పూర్తిగా 1-5 తరగతుల జత. (B), (C) రెండు జతలను కలిపేసిన ఆప్షన్లు. ఉపాధ్యాయుడికి వారానికి 45 పని గంటలు (సన్నద్ధతతో కలిపి) అనేది మరో వేరే నిబంధన.

9. ఒక ఉపాధ్యాయుడు హోంవర్క్ చేయలేదని విద్యార్థిని బెత్తంతో కొట్టాడు. RTE చట్టం ప్రకారం ఆ ఉపాధ్యాయుడిపై ఏ చర్య ఉంటుంది? (A) సెక్షన్ 13 కింద రూ. 25,000 జరిమానా (B) సెక్షన్ 17 కింద సర్వీస్ నిబంధనల ప్రకారం క్రమశిక్షణ చర్య (C) సెక్షన్ 16 కింద పాఠశాల గుర్తింపు రద్దు (D) సెక్షన్ 28 కింద ఉపాధ్యాయ అర్హత రద్దు

సమాధానం

(B) సెక్షన్ 17 కింద సర్వీస్ నిబంధనల ప్రకారం క్రమశిక్షణ చర్య. సెక్షన్ 17(1) శారీరక శిక్షను, మానసిక వేధింపును పూర్తిగా నిషేధిస్తుంది. 17(2) ప్రకారం ఉల్లంఘించినవారు తమకు వర్తించే సర్వీస్ నిబంధనల కింద క్రమశిక్షణ చర్యకు గురవుతారు. రూ. 25,000 జరిమానా సెక్షన్ 13 లో ప్రవేశ స్క్రీనింగ్‌కు సంబంధించినది. సెక్షన్ 16 నిలిపివేత, బహిష్కరణ గురించి, 28 ప్రైవేట్ ట్యూషన్ గురించి.

10. తొమ్మిదేళ్ల బాలిక ఇప్పటివరకు ఏ పాఠశాలలోనూ చేరలేదు. సెక్షన్ 4 ప్రకారం ఆమెను ఎలా చేర్చుకోవాలి? (A) ఒకటో తరగతిలో చేర్చి మొదటి నుంచి చదివించాలి (B) ప్రవేశ పరీక్ష ఆధారంగా తరగతి నిర్ణయించాలి (C) వయస్సుకు తగిన తరగతిలో చేర్చి, ఇతరులతో సమానంగా రావడానికి ప్రత్యేక శిక్షణ ఇవ్వాలి (D) పూర్వ ప్రాథమిక విద్య పూర్తి చేశాకే చేర్చుకోవాలి

సమాధానం

(C) వయస్సుకు తగిన తరగతిలో చేర్చి, ఇతరులతో సమానంగా రావడానికి ప్రత్యేక శిక్షణ ఇవ్వాలి. సెక్షన్ 4 ప్రకారం 6 ఏళ్లు దాటినా బడిలో చేరని పిల్లవాడిని వయస్సుకు తగిన తరగతిలో చేర్చాలి, ఇతరులతో సమానంగా రావడానికి ప్రత్యేక శిక్షణ పొందే హక్కు ఉంటుంది. 14 ఏళ్లు దాటినా ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు ఉచిత విద్య కొనసాగుతుంది. ప్రవేశ పరీక్ష సెక్షన్ 13 కింద నిషిద్ధమైన స్క్రీనింగ్ అవుతుంది. ఒకటో తరగతిలో చేర్చడం వయస్సుకు తగిన తరగతి అనే నియమానికి విరుద్ధం.

11. TET లోని “సమగ్ర, నిరంతర మూల్యాంకనం (CCE)” కు RTE చట్టంలోని ఏ నిబంధన ఆధారం? (A) సెక్షన్ 29(2)(h) (B) సెక్షన్ 30(1) (C) సెక్షన్ 24(1)(d) (D) సెక్షన్ 21(2)

సమాధానం

(A) సెక్షన్ 29(2)(h). పాఠ్యప్రణాళిక, మూల్యాంకన పద్ధతి రూపొందించేటప్పుడు విద్యా అధికార సంస్థ పరిగణించాల్సిన అంశాల్లో సమగ్ర, నిరంతర మూల్యాంకనాన్ని సెక్షన్ 29(2)(h) చేర్చింది. సెక్షన్ 30(1) ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు ఏ పిల్లవాడూ బోర్డు పరీక్షలో ఉత్తీర్ణత సాధించాల్సిన అవసరం లేదని చెబుతుంది, అది మూల్యాంకన పద్ధతి కాదు. సెక్షన్ 24(1)(d) ప్రతి పిల్లవాడి అభ్యసన సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేయమని ఉపాధ్యాయుడి విధిగా చెబుతుంది, కానీ CCE అనే పదం 29(2)(h) లోనే ఉంది. సెక్షన్ 21(2) పాఠశాల యాజమాన్య కమిటీ విధులు.

FAQ

విద్యా హక్కు చట్టంలో ఎన్ని సెక్షన్లు ఉన్నాయి?

39 సెక్షన్లు, ఒక షెడ్యూల్. షెడ్యూల్ పాఠశాలలకు ఉండాల్సిన నిబంధనలు, ప్రమాణాలను (ఉపాధ్యాయుల సంఖ్య, భవనం, పని దినాలు, బోధన గంటలు) చెబుతుంది.

ప్రైవేట్ పాఠశాలల్లో 25 శాతం సీట్లు ఏ సెక్షన్ కింద?

సెక్షన్ 12(1)(c). ప్రైవేట్ అన్‌ఎయిడెడ్ పాఠశాలలు ఒకటో తరగతిలో కనీసం 25 శాతం సీట్లను పరిసరాల్లోని బలహీన వర్గాలు, వెనుకబడిన సమూహాల పిల్లలకు ఇచ్చి, ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు ఉచితంగా చదివించాలి.

2019 సవరణ తర్వాత ‘నో డిటెన్షన్’ విధానం ఎలా మారింది?

సవరించిన సెక్షన్ 16 ప్రకారం 5, 8 తరగతుల్లో ఏటా క్రమ పరీక్ష ఉంటుంది. ఫెయిలైన పిల్లలకు అదనపు బోధన, ఫలితం ప్రకటించిన రెండు నెలల్లో మళ్లీ పరీక్ష ఉంటాయి. అందులోనూ ఫెయిలైతే ప్రభుత్వం అనుమతిస్తే ఆ తరగతిలో నిలిపి ఉంచవచ్చు. పాఠశాల నుంచి బహిష్కరించడం మాత్రం ఇప్పటికీ నిషిద్ధం.

విద్యా హక్కు ఏ ఆర్టికల్ కింద ప్రాథమిక హక్కు?

ఆర్టికల్ 21A. దీన్ని 86వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం, 2002 చేర్చింది, ఇది 1-4-2010 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది. 6 నుంచి 14 ఏళ్ల పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్యను చట్టం ద్వారా ప్రభుత్వం అందించాలని ఇది చెబుతుంది.

Sources

• The Right of Children to Free and Compulsory Education Act, 2009 (as amended by Act 30 of 2012), Kerala LSGD Panchayat Wiki
• The Right of Children to Free and Compulsory Education (Amendment) Act, 2019, Gazette of India
• The Constitution of India (as on 1st May, 2024), Legislative Department
• Suggestive Syllabus for APTET June 2026, Department of School Education, Andhra Pradesh